Giáo án NLS Toán 4 kết nối Bài 27: Hai đường thẳng vuông góc

1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a. Mục tiêu: Tạo tâm thế hứng thú, kích thích sự tò mò của HS trước khi vào bài học.

b. Cách thức tiến hành:

- GV viết bài toán lên bảng.

Ví dụ: Trong hình dưới đây: Tất cả các đường thẳng vuông góc tạo thành tất cả bao nhiêu góc vuông?

- GV yêu cầu HS thực hiện đếm số góc vuông và giơ tay trả lời câu hỏi. HS trả lời nhanh nhất, đúng nhất sẽ được thưởng một tràng pháo tay tuyên dương.

- GV dẫn dắt vào bài học: “Chúng ta vừa được gợi nhắc lại kiến thức về hai đường thẳng vuông góc. Sau đây, cô trò mình sẽ cùng luyện tập kiến thức này trong “Bài 27: Hai đường thẳng vuông góc – Tiết 2: Luyện tập”

- Kết quả:24 góc vuông. 

- HS hình thành động cơ học tập. 

2. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a. Mục tiêu: 

- Củng cố kĩ năng nhận biết hai đường thẳng vuông góc trong thực tế.

- Củng cố kĩ năng sử dụng ê ke kiểm tra hai cạnh vuông góc hay không vuông góc với nhau; giải quyết một số vấn đề thực tế liên quan đến các cặp đường thẳng vuông góc với nhau; kĩ năng tạo hai đường thẳng vuông góc bằng cách gấp giấy. 

b. Cách thức tiến hành

Nhiệm vụ 1: Hoàn thành BT1

Tìm một số hình ảnh về hai đường thẳng vuông góc ở xung quanh em.

- GV cho HS làm bài cá nhân, suy nghĩ và kể tên những hình ảnh có chứa hai đường thẳng vuông góc. 

- GV mời một số HS kể tên đồ vật, hình ảnh mà các bạn biết.

- GV có thể yêu cầu 1 HS lên thao tác với máy tính, truy cập Internet (Google hoặc AI) và tìm thêm một số ví dụ về hai đường thẳng vuông góc trong cuộc sống.

- GV nhận xét.

Nhiệm vụ 2: Hoàn thành BT2

Cho hình tứ giác ABCD có góc đỉnh A và góc đỉnh D là các góc vuông. 

a) Nêu tên từng cặp cạnh vuông góc với nhau.

b) Nêu tên từng cặp cạnh cắt nhau mà không vuông góc với nhau. 

- GV cho HS làm bài cá nhân, thực hiện theo yêu cầu của từng câu.

- GV gợi ý HS dựa vào giả thiết của bài toán để kết luận các cặp cạnh vuông góc với nhau.

- GV mời 2 HS đọc kết quả bài làm của mình. 

- GV cho lớp nhận xét, chữa bài. 

Nhiệm vụ 3: Hoàn thành BT3

Có 3 ống nước M, N, P. Việt cần nối ba ống nước này với nhau: ống M vuông góc với ống N, ống N vuông góc với ống P. Trong các phương án A, B, C, em hãy giúp Việt chọn những phương án nối phù hợp.

- GV tổ chức HS hoạt động cặp đôi, thực hiện theo yêu cầu bài toán. 

- GV cùng HS đọc, hiểu và phân tích yêu cầu bài toán: “Việt cần nối ba ống nước với nhau sao cho: ống M vuông góc với ống N, ống N vuông góc với ống P”

- GV mời HS phân tích từng phương án nối được đề xuất.

- GV chữa bài, chốt đáp án. 

Nhiệm vụ 4: Hoàn thành BT4

Không dùng ê ke, ta làm như thế nào để tìm được đường thẳng vuông góc với đường thẳng AB trên một tờ giấy?

- GV cho mỗi HS thực hành với một tờ giấy: Vẽ đường thẳng AB trên tờ giấy rồi tìm đường thẳng vuông góc với đường thẳng AB vừa vẽ. 

- GV gợi ý HS nhận xét mép trên và mép dưới của tờ giấy có vuông góc với đường thẳng AB hay không, từ đó đưa ra được phương pháp phù hợp. 

- GV kiểm tra bài một số HS, nhận xét và tuyên dương các bài làm tốt. 

Nhiệm vụ 5: Hoàn thành BT5

Nam làm một chiếc đu quay bằng giấy để đựng đồ dùng học tập. Nam đặt cục tẩy vào ca-bin màu vàng. Biết thanh nan hoa nối với ca-bin đựng tẩy vuông góc với thanh nan hoa nối với ca-bin đựng gọt bút chì. Hỏi nam có thể đặt gọt bút chì ở ca-bin nào?

- GV cho HS hoạt động cặp đôi.

- GV yêu cầu HS nhận biết được các bộ phận của chiếc đu quay (trong hình minh họa), đó là: ca-bin và thanh nan hoa nối với mỗi ca-bin.

- GV cùng HS đọc, hiểu và phân tích hình minh họa để tìm đáp án cho bài toán. 

- GV chữa bài.

Nhiệm vụ 6: Thực hiện BT trắc nghiệm

- GV tổ chức trò chơi “Ai nhanh hơn” trên phần mềm Quizizz (chế độ Paper mode - HS dùng thẻ trả lời hoặc chế độ Classic nếu có thiết bị).

Câu 1: Hai đường thẳng vuông góc với nhau tạo thành

A. hai góc nhọn
B. hai góc tù
C. hai góc bẹt
D. bốn góc vuông

Câu 2: Dụng cụ thường dùng để kiểm tra hoặc vẽ hai đường thẳng vuông góc là

A. Thước thẳng
B. Compa
C. Ê ke
D. Thước dây

Câu 3: Trong lớp học, cặp cạnh nào sau đây vuông góc với nhau?

A. Hai cạnh đối diện của bảng
B. Cạnh ngang và cạnh dọc của bảng
C. Hai cạnh của thước thẳng
D. Hai cạnh của quyển vở khi đặt chéo

Câu 4: Nếu hai đường thẳng vuông góc với nhau tại điểm O thì

A. chúng cắt nhau tại O và tạo thành góc vuông

B. chúng song song với nhau

C. chúng không cắt nhau

D. chúng tạo thành góc nhọn

Câu 5: Trong hình chữ nhật ABCD, cạnh AB vuông góc với cạnh nào?

A. BC và CD
B. AD và CD
C. BC và AD
D. BC và AD

- GV truy cập trang web https://www.
random.org/, nhập sĩ số lớp và tiến hành chọn số ngẫu nhiên. HS nào có STT trong danh sách lớp là số được chọn thì sẽ trả lời một câu hỏi.

* CỦNG CỐ

- GV nhận xét, tóm tắt lại những nội dung chính của bài học. 

- GV nhận xét, đánh giá sự tham gia của HS trong giờ học, khen ngợi những HS tích cực; nhắc nhở, động viên những HS còn chưa tích cực, nhút nhát.

* DẶN DÒ

- Ôn tập kiến thức đã học.

- Hoàn thành bài tập trong SBT.

- Đọc và chuẩn bị trước Bài 28 – Thực hành và trải nghiệm vẽ hai đường thẳng vuông góc

- HS suy nghĩ, quan sát hoặc nhớ lại những đồ vật có chứa hai đường thẳng vuông góc. 

- Kết quả:  

Hai cạnh liền nhau của mặt bàn, hai cạnh bảng liền nhau, chân bàn vuông góc với cạnh của mặt bàn,…

- HS nhập lệnh vào Google hoặc Chatbot AI: “Một số ví dụ về hai đường thẳng vuông góc trong cuộc sống”.

- Kết quả:

a) AB và AD; DA và DC.

b) BA và BC; CB và CD.

- Kết quả:

+ Phương án A phù hợp vì ống M vuông góc với ống N, ống N vuông góc với ống P.

+ Phương án B phù hợp vì ống M vuông góc với ống N, ống N vuông góc với ống P.

+ Phương án C không phù hợp vì ống M không vuông góc với ống N. 

- Kết quả:

Ta thực hiện cách gấp giấy.

Ví dụ: Gấp tờ giấy sao cho hai mép ngang của tờ giấy trùng nhau. 

Nếp gấp tạo thành vuông góc với đường thẳng AB.

- Kết quả:  

Gọt bút chì có thể được đặt vào ca-bin số 2 hoặc ca-bin số 6. 

Đáp án:

Câu 1: D

Câu 2: C

Câu 3: B

Câu 4: A

Câu 5: D

- HS chú ý lắng nghe

- HS chú ý lắng nghe, tiếp thu và rút kinh nghiệm

- HS chú ý nghe, quan sát bảng và ghi vở.

- 1.1.CB2b: HS tìm được dữ liệu, thông tin và nội dung thông qua tìm kiếm đơn giản trong môi trường số.

- 5.2.CB2b: HS biết cách sử dụng công cụ số để tìm kiếm thông tin.

- 2.1.CB2a: HS thực hiện các tương tác được xác định rõ ràng với công nghệ số (làm bài tập online) trong lớp học.

- 5.2.CB2b: HS biết cách sử dụng công cụ mô phỏng ngẫu nhiên.