Tác giả: Xvét-la-na A-lếch-xi-ê-vích (Svetlana Alexievich), sinh năm 1948, là nhà báo, nhà văn nước Bê-la-rút (Belarus). Bà được trao giải Nobel Văn học năm 2015 nhờ những tác phẩm phi hư cấu dựng lên "một tượng đài tưởng niệm sự thống khổ và lòng can đảm trong thời đại chúng ta".
Tác phẩm: Văn bản trích từ cuốn sách "Những nhân chứng cuối cùng – Solo cho giọng trẻ em" (1985). Tác phẩm sử dụng hình thức phóng vấn những người từng trải qua Chiến tranh thế giới lần thứ hai khi còn thơ bé, ghi lại kí ức chân thực, sinh động và hãi hùng của họ.
Nhân vật kể chuyện: Din-na Cô-si-ấc (Zina Kosyak), kể lại kí ức lúc tám tuổi (năm 1941, khi đang học lớp Một và đi trại hè đội viên thì chiến tranh bùng nổ).

2. Hiện thực chiến tranh qua kí ức tuổi thơ (Ghi chép sự kiện)

Kí ức ngày đầu chiến tranh: Tiếng máy bay Đức ném bom, màu sắc biến mất, cái chết xuất hiện lần đầu tiên qua những từ khó hiểu.
- Ví dụ: Trẻ con reo hò "Ura!" khi thấy máy bay lúc đầu, nhưng ngay sau đó là sự tàn khốc của bom đạn làm mọi thứ sụp đổ.
Cuộc di tản và nạn đói: Trẻ em phải di tản bằng tàu hỏa qua nhiều vùng đất (tới tận Mô-đô-vi-a), đối mặt với cái đói cồn cào triền miên.
- Ví dụ: Hình ảnh những đứa trẻ ăn chung với con ngựa già Mai-ca, ăn tranh cả cám của lợn, vỏ cây, rau muống hay bất cứ thứ gì tìm thấy trong rừng.
Cuộc sống ở trại mồ côi: Thiếu thốn vật chất lẫn tinh thần trầm trọng. Trẻ em ban đêm khóc rền rĩ gọi ba mẹ. Các cô bảo mẫu không dám nhắc đến từ "mẹ" vì chỉ cần nghe thấy là cả phòng sẽ gào khóc không ngừng.

3. Sức mạnh của tình mẫu tử và khát vọng hòa bình (Chất trữ tình và tưởng tượng)

Khát vọng tìm mẹ: Xuyên suốt hành trình chiến tranh và sau khi hòa bình lập lại, nhân vật luôn đau đáu một ý nghĩ duy nhất là đi tìm mẹ. Kí ức tuổi thơ ngây thơ tin rằng mọi chuyến tàu đều đến Min-xơ và mẹ đang đợi ở đó.
Nỗi đau mất mát: Chiến tranh kết thúc nhưng ba mẹ nhân vật đã mất tích trong một trận bom khi chạy ra ga tìm con. Nỗi đau ấy kéo dài đến hiện tại: "Tôi đã năm mươi mốt tuổi, tôi có hai con. Và tôi vẫn còn muốn mẹ."

II. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

Tính xác thực của thể loại kí phi hư cấu: Tác phẩm thuyết phục người đọc nhờ những chi tiết, sự kiện hoàn toàn có thật dựa trên lời kể trực tiếp của nhân chứng lịch sử (tên tuổi, mốc thời gian, địa danh cụ thể).
Điểm nhìn trần thuật độc đáo: Sự tàn khốc của chiến tranh được tái hiện qua lăng kính ngây thơ, trong sáng của một đứa trẻ tám tuổi, làm tăng tính bi kịch và sức lay động lòng người.
Giá trị nhân đạo sâu sắc: Tác phẩm tố cáo tội ác chiến tranh phi nghĩa đã tước đoạt tuổi thơ, gia đình của những đứa trẻ vô tội, đồng thời tôn vinh tình mẫu tử thiêng liêng.
Sự kết hợp giữa ghi chép và biểu cảm: Sự đan xen nhuần nhuyễn giữa những ghi chép chân thực về nạn đói, cái chết với những dòng hồi tưởng đầy cảm xúc, xót xa của nhân vật khi đã trưởng thành.

III. BỐ CỤC SLIDE PPTX

Slide 1: Tiêu đề bài học
- Tiêu đề: "Và tôi vẫn muốn mẹ..." (Xvét-la-na A-lếch-xi-ê-vích)
- Nội dung: Giới thiệu tác giả đạt giải Nobel Văn học 2015; xuất xứ tác phẩm "Những nhân chứng cuối cùng"; nhân vật kể chuyện Din-na Cô-si-ấc.
Slide 2: Ngày đầu chiến tranh và cuộc di tản
- Tiêu đề: Kí ức kinh hoàng tuổi lên tám
- Nội dung: Tiếng bom đạn cắt ngang kỳ nghỉ hè; chuyến tàu di tản hỗn loạn; sự xuất hiện lần đầu của cái chết trong nhận thức trẻ thơ.
Slide 3: Hiện thực khốc liệt và nạn đói tàn bạo
- Tiêu đề: Cuộc sinh tồn giữa ranh giới sống chết
- Nội dung: Trải nghiệm tàn khốc về nạn đói tại trại mồ côi; hình ảnh trẻ em ăn vỏ cây, chia nhau từng mẩu khoai tây, ăn chung với con ngựa già.
Slide 4: Đời sống tinh thần tại trại mồ côi
- Tiêu đề: Những đứa trẻ vắng mẹ
- Nội dung: Tiếng khóc rền rĩ gọi mẹ mỗi đêm; từ "mẹ" trở thành vùng cấm kị vì nỗi đau đớn, nhớ nhung quá lớn vượt ngưỡng chịu đựng của trẻ thơ.
Slide 5: Nỗi đau hậu chiến và khát vọng tình thân
- Tiêu đề: Vết thương không bao giờ lành
- Nội dung: Sự thật đau lòng về sự mất tích của ba mẹ; lời bộc bạch nghẹn ngào của nhân vật lúc năm mươi mốt tuổi: "Và tôi vẫn còn muốn mẹ".
Slide 6: Đặc sắc nghệ thuật của văn bản
- Tiêu đề: Sức mạnh của kí phi hư cấu
- Nội dung: Nghệ thuật phỏng vấn, ghi chép nhân chứng lịch sử; sự kết hợp giữa điểm nhìn trẻ thơ ngây thơ và sự chiêm nghiệm xót xa của người lớn.