Định nghĩa: Là mô hình giáo dục cung cấp một nền tảng tri thức rộng mở, giúp người học phát triển tư duy phản biện, kĩ năng lập luận, phân tích và biểu đạt ý tưởng một cách rõ ràng. Từ đó chuẩn bị năng lực xử lí các vấn đề phức tạp và ứng phó linh hoạt với những thay đổi trong tương lai.
Ví dụ tiêu biểu: Đông Kinh Nghĩa Thục (thành lập năm 1907 tại Hà Nội) là sự tích hợp các thành tựu cải cách giáo dục Đông – Tây đầu thế kỉ XX, cho phép học trò bàn bạc tha hồ, đối đáp tự do để hướng tới cái thực học.

2. Bối cảnh lịch sử và Sự ra đời của Đông Kinh Nghĩa Thục

Bối cảnh: Cuối thế kỉ XIX – đầu thế kỉ XX, Việt Nam bị thực dân Pháp phân cắt và kiểm soát nghiêm ngặt. Thất bại của các phong trào cũ đặt ra yêu cầu canh tân đất nước cấp thiết.
Sự hình thành: Chịu ảnh hưởng từ phong trào Duy tân và các mô hình giáo dục tiên tiến châu Á (như Khánh Ứng Nghĩa Thục ở Nhật Bản). Trường do các sĩ phu yêu nước đứng đầu là cụ Lương Văn Can làm hiệu trưởng.
Ví dụ tiêu biểu: Quy mô hoạt động diễn ra tại số nhà 4 Hàng Đào (Hà Nội) đã trở thành mốc lịch sử giáo dục quan trọng giúp dân trí, dân khí và dân sinh nổi lên như những yếu tố cốt tuỷ.

3. Các đặc điểm chính của mô hình Đông Kinh Nghĩa Thục

Đổi mới ngôn ngữ và cấp học: Đưa chữ Quốc ngữ vào giảng dạy chính để thay thế Hán văn, bên cạnh Pháp văn và Hán văn. Trường chia làm ba cấp: Tiểu, Trung và Đại học.
Chính sách nhân văn: Nhà trường dạy miễn phí, cấp cả sách vở, giấy bút để mọi đối tượng đều có thể tới học. Trường tổ chức diễn thuyết công khai mỗi tuần một lần để phổ biến tri thức.
Nội dung thực học: Dạy những môn khoa học thường thức, công nghệ thường thức phục vụ trực tiếp cho kế mưu sinh và tự tồn của người dân.
Ví dụ tiêu biểu: Cốt lõi của trường là "học để làm người dân, chứ không học lối từ chương khoa cử", khuyến khích tinh thần sáng tạo và tinh thần tự do học thuật.

II. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

Đông Kinh Nghĩa Thục là mô hình giáo dục khai phóng đi trước thời đại, tích hợp tinh hoa cải cách giáo dục của cả phương Đông và phương Tây.
Điểm nhấn then chốt của trường là tinh thần thực học và tự do học thuật, kiên quyết từ bỏ lối học từ chương, giáo điều bị áp đặt hàng nghìn năm.
Trường xác lập mục tiêu nâng cao dân trí, dân khí, dân sinh, biến giáo dục thành công cụ thức tỉnh lòng yêu nước và tiềm lực cách mạng của dân tộc.
Bản chất khai phóng thể hiện qua chính sách bình đẳng xã hội (dạy miễn phí cho mọi đối tượng) và phương pháp dạy học mở mở rộng tư duy phản biện.
Văn bản thông tin sử dụng hệ thống dữ liệu lịch sử tin cậy, khách quan đan xen các chứng cứ sơ cấp (hình ảnh, sắc lệnh hành chính) tạo nên sức thuyết phục khoa học cao.

III. BỐ CỤC SLIDE PPTX

Slide 1: Tiêu đề văn bản
- Tiêu đề: Văn bản 2: Giáo dục khai phóng ở Việt Nam nhìn từ Đông Kinh Nghĩa Thục (Nguyễn Nam).
- Nội dung: Tên môn học, khối lớp, giới thiệu ảnh tư liệu phố Hàng Đào năm 1907.
Slide 2: Khái niệm Giáo dục khai phóng
- Tiêu đề: I. Khái quát chung.
- Nội dung chính: Định nghĩa về giáo dục khai phóng (nền tảng rộng mở, tư duy phản biện, lập luận).
Slide 3: Bối cảnh lịch sử ra đời
- Tiêu đề: II. Đọc hiểu văn bản - 1. Bối cảnh lịch sử.
- Nội dung chính: Tình hình xã hội Việt Nam đầu thế kỉ XX; Ảnh hưởng của phong trào Duy tân và Khánh Ứng Nghĩa Thục (Nhật Bản).
Slide 4: Các mốc then chốt của Đông Kinh Nghĩa Thục
- Tiêu đề: II. Đọc hiểu văn bản - 2. Điểm nhấn lịch sử giáo dục Việt Nam.
- Nội dung chính: Thời gian tồn tại ngắn ngủi nhưng ý nghĩa to lớn; Vai trò lãnh đạo của các sĩ phu yêu nước (Lương Văn Can).
Slide 5: Tôn chỉ và Phương pháp giáo dục
- Tiêu đề: II. Đọc hiểu văn bản - 3. Đặc điểm mô hình giáo dục khai phóng.
- Nội dung chính: Giảng dạy chữ Quốc ngữ; Giáo dục miễn phí, hướng đến thực học; Tinh thần tự do học thuật, phản biện.
Slide 6: Đặc sắc dữ liệu & Tổng kết
- Tiêu đề: III. Tổng kết giá trị.
- Nội dung chính: Nghệ thuật tổ chức dữ liệu văn bản thông tin chặt chẽ; Khẳng định giá trị thời đại của tinh thần khai phóng đối với giáo dục hôm nay.