Giáo án tích hợp AI Ngữ văn 7 Bài 6: Thực hành tiếng Việt (1)

THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT: THÀNH NGỮ

I. NỘI DUNG CHI TIẾT BÀI HỌC

1. Định nghĩa và đặc điểm của thành ngữ

• Thành ngữ là một loại cụm từ đặc biệt, là tập hợp từ có cấu tạo chặt chẽ.

• Nghĩa của thành ngữ mang tính hàm súc, có tính hình tượng, là nghĩa chung của cả cụm từ chứ không phải là tổng số nghĩa của các từ cộng lại.

• Cách kết hợp các từ trong thành ngữ nhiều khi không theo quy tắc thông thường.

• Ví dụ tiêu biểu: Cụm từ sơn hào hải vị có nghĩa là những thức ăn ngon, quý hiếm ở trên rừng và dưới biển, chứ không đơn thuần là tổng số nghĩa của từng từ tách rời.

2. Chức năng của thành ngữ

• Việc sử dụng thành ngữ giúp cho câu văn, lời nói trở nên súc tích, bóng bẩy và gợi nhiều liên tưởng cho người nghe, người đọc.

• Ví dụ tiêu biểu: Thay vì nói "chưa biết ai thắng ai thua", ta dùng thành ngữ "chưa biết mèo nào cắn miu nào" để tăng tính hình ảnh và biểu cảm.

II. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

1. Thành ngữ là những cụm từ cố định, có kết cấu bền vững, mang tính thẩm mỹ và kế thừa văn hóa cao trong ngôn ngữ dân tộc.

2. Ý nghĩa của thành ngữ thường được hiểu thông qua các phép chuyển nghĩa như ẩn dụ, so sánh chứ không thể suy đoán máy móc từ nghĩa đen của từng từ ngữ thành phần.

3. Sử dụng thành ngữ đúng ngữ cảnh mang lại hiệu quả nghệ thuật lớn, giúp lời nói, bài viết ngắn gọn mà giàu giá trị biểu cảm.

4. Phân biệt rõ ràng giữa thành ngữ (cụm từ cố định) với các từ ngữ giao tiếp thông thường để tránh việc lạm dụng hoặc dùng sai nghĩa.

5. Việc tích lũy và vận dụng các thành ngữ quen thuộc (như học một biết mười, mở cờ trong bụng, đẽo cày giữa đường) góp phần nâng cao năng lực viết đoạn văn và giao tiếp hằng ngày.

III. BỐ CỤC SLIDE PPTX

• Slide 1: TIÊU ĐỀ BÀI HỌC

  • Nội dung: Thực hành Tiếng Việt: Thành ngữ và cách sử dụng.

• Slide 2: ĐỊNH NGHĨA THÀNH NGỮ

  • Nội dung: Khái niệm cụm từ cố định; Đặc điểm cấu tạo chặt chẽ và không theo quy tắc thông thường.

• Slide 3: ĐẶC ĐIỂM NGỮ NGHĨA

  • Nội dung: Nghĩa hàm súc, giàu tính hình tượng; Nguyên tắc không cào bằng nghĩa tổng số của các từ cấu thành.

• Slide 4: CHỨC NĂNG TRONG GIAO TIẾP VÀ VĂN BẢN

  • Nội dung: Tạo sự súc tích, bóng bẩy cho câu văn; Khả năng khơi gợi liên tưởng sâu sắc cho người đọc.

• Slide 5: PHÂN TÍCH VÍ DỤ THỰC TẾ

  • Nội dung: Mổ xẻ các ngữ liệu thực tế trong bài học (Sơn hào hải vị, Chưa biết mèo nào cắn miu nào, Đẽo cày giữa đường).

• Slide 6: LUYỆN TẬP VÀ ỨNG DỤNG

  • Nội dung: Thực hành đặt câu với các thành ngữ dân gian; Lưu ý lỗi dùng từ khi kết hợp thành ngữ vào văn cảnh.