Năng lực giao tiếp và hợp tác: khả năng thực hiện nhiệm vụ một cách độc lập hay theo nhóm; Trao đổi tích cực với giáo viên và các bạn khác trong lớp.
Năng lực tự chủ và tự học: biết lắng nghe và chia sẻ ý kiến cá nhân với bạn, nhóm và GV. Tích cực tham gia các hoạt động trong lớp.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: biết phối hợp với bạn bè khi làm việc nhóm, tư duy logic, sáng tạo khi giải quyết vấn đề.

Năng lực đặc thù

Vận dụng được những kiến thức đã học về thể loại truyện (sự kiện, người kể chuyện, chi tiết, nhân vật,...) để phân tích truyện Bí ẩn của làn nước.

Năng lực số

1.1.TC2a: Sử dụng các kho lưu trữ số để tra cứu bối cảnh lịch sử và phong cách sáng tác của Bảo Ninh.
6.1.TC2a: Nhận biết khả năng của AI trong việc phân tích các tầng nghĩa biểu tượng của hình ảnh "làn nước" và "chiếc xe lăn" trong văn bản.
6.2.TC2a: Sử dụng câu lệnh (prompt) để AI đóng vai nhân vật "tôi" hoặc "người mẹ" nhằm tái hiện lại dòng tâm trạng nội tâm trong các tình huống giả định.
6.3.TC2a: Sử dụng thiết bị số và AI để biên tập âm thanh, hình ảnh nhằm thực hiện nhiệm vụ kể chuyện sáng tạo hoặc thiết kế "không gian ký ức" cho tác phẩm.

3. Phẩm chất

Nhận thức cách hành xử đầy tính nhân văn khi con người rơi vào tình cảnh mất mát, đau khổ.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1. Đối với giáo viên

KHBD;
SGK, SGV Ngữ văn 9;
Phiếu bài tập, trả lời câu hỏi;
Tranh ảnh về tác giả, tác phẩm;
Bảng phân công nhiệm vụ cho HS hoạt động trên lớp;
Bảng giao nhiệm vụ học tập cho HS ở nhà;
Máy tính, máy chiếu.
Video AI được tạo bằng các công cụ AI để khởi động bài học.
Công cụ AI hỗ trợ: ChatGPT, Copilot.

2. Đối với học sinh

SGK, SBT Ngữ văn 9.
Sách tham khảo, tư liệu sưu tầm liên quan đến bài học…
Bảng giao nhiệm vụ học tập đã chuẩn bị ở nhà.
Thiết bị số: Máy tính bảng hoặc điện thoại thông minh (nếu điều kiện cho phép) có kết nối Internet.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

…………………………………………..

2. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Tìm hiểu chung về văn bản

a. Mục tiêu: Đọc văn bản và thực hiện một số kĩ thuật đọc.

b. Nội dung: HS sử dụng SGK, quan sát, chắt lọc kiến thức trả lời những câu hỏi liên quan đến bài học.

c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS và chuẩn kiến thức của GV.

d. Tổ chức thực hiện:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV – HS

SẢN PHẨM DỰ KIẾN

NLS

Nhiệm vụ: Hướng dẫn HS tìm hiểu chung về văn bản

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS làm việc cá nhân thực hiện yêu cầu dưới đây:

+ GV hướng dẫn cách đọc và cho HS đọc trực tiếp văn bản, kĩ năng suy luận khi đọc văn bản truyện.

+ Trình bày thông tin về nhà văn Bảo Ninh; xuất xứ và bố cục của truyện ngắn Bí ẩn của làn nước.

- GV yêu cầu HS sử dụng điện thoại tra cứu nhanh cụm từ "Lũ lụt miền Trung năm 1999" hoặc "Ký ức chiến tranh Bảo Ninh" để hình dung về bối cảnh thực tại trộn lẫn tâm linh trong truyện.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS vận dụng kiến thức đã học để thực hiện nhiệm vụ.

- GV quan sát, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động

- GV mời đại diện 1 - 2 HS trình bày sản phẩm.

- GV yêu cầu HS khác lắng nghe, nhận xét, đặt câu hỏi (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá, chốt kiến thức.

- GV chuyển sang nội dung mới.

I. Tìm hiểu chung về văn bản

1. Đọc

- Cách đọc: giọng đọc khi đọc lời kể chuyện và lời nhân vật (khi chậm rãi, thâm trầm, khi hốt hoảng, sợ hãi trong cơn lũ, khi kinh ngạc, đau đớn vì biết được sự thật…).

2. Tác giả và tác phẩm

a. Tác giả

- Bảo Ninh sinh năm 1952, quê ở Quảng Bình. Ông vào bộ đội năm 1969 và bắt đầu viết văn sau khi giải ngũ vào năm 1975.

- Tên tuổi của ông gắn liền với Nỗi buồn chiến tranh (1991) – một tiểu thuyết được dư luận bạn đọc trong và ngoài nước đánh giá rất cao.

- Ngoài tác phẩm này, ông còn viết nhiều truyện ngắn và tạp bút, được in trong các tập chính: Trại bảy chú lùn (truyện ngắn, 1987); Truyện ngắn Bảo Ninh (2002); Lan man trong lúc kẹt xe (truyện ngắn, 2005); Chuyện xưa kết đi, được chưa? (truyện ngắn, 2009); Tạp bút Bảo Ninh (2015).

b. Tác phẩm

- Xuất xứ: trích trong Những truyện ngắn NXB Trẻ, Thành phố Hồ Chí Minh (2021).

- Bố cục:

+ Phần 1 (từ đầu đến ...sa vào làn nước tối tăm): nhân vật “tôi” sa vào làn nước.

+ Phần 2 (đoạn còn lại): nhân vật “tôi” nhận ra sự thật đằng sau làn nước ấy.

1.1.TC2a: HS sử dụng các kho lưu trữ số để tra cứu bối cảnh lịch sử và phong cách sáng tác của Bảo Ninh.

Hoạt động 2: Khám phá văn bản

a. Mục tiêu:

- Kết nối về chủ đề Đối diện với nỗi đau.

- Củng cố kĩ năng đọc hiểu tác phẩm truyện (nhận biết và phân tích được một số yếu tố của truyện như sự kiện, người kể chuyện, chi tiết, nhân vật,...).

- Nêu được những nhận thức về giá trị nhân văn trong văn học, những suy nghĩ về hành động và cách ứng xử để có hạnh phúc.

b. Nội dung: Sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời các câu hỏi liên quan đến văn bản Bí ẩn của làn nước.

c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS và kiến thức HS tiếp thu được liên quan đến văn bản Bí ẩn của làn nước và chuẩn kiến thức GV.

d. Tổ chức thực hiện:

…………………………………………..

3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a. Mục tiêu: HS củng cố, mở rộng kiến thức đã học về văn bản Bí ẩn của làn nước.

b. Nội dung: Sử dụng SGK, kiến thức đã học để trả lời các câu hỏi liên quan đến văn bản Bí ẩn của làn nước.

c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS và chuẩn kiến thức của GV.

d. Tổ chức thực hiện

Nhiệm vụ 1: Trả lời câu hỏi trắc nghiệm

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV sử dụng các công cụ sáng tạo bài tập tương tác như Kahoot!, Quizizz, ActivePresenter,… để cùng học sinh ôn tập lại những nội dung vừa học trong bài.

- GV gửi link cho HS để thực hiện làm bài.

- GV lần lượt nêu các câu hỏi:

Trường THPT:………………………

Lớp:…………………………………..

Họ và tên:……………………………..

PHIẾU BÀI TẬP

VĂN BẢN BÍ ẨN CỦA LÀN NƯỚC

Khoanh tròn vào đáp án đặt trước câu trả lời đúng:

Câu 1: Truyện được kể theo ngôi nào?

A. Ngôi thứ nhất.

B. Ngôi thứ hai.

C. Ngôi thứ ba.

D. Đan xen nhiều ngôi kể.

Câu 2: Vì sao mọi người gọi đứa bé là đứa con của làn nước?

A. Vì đứa bé được sinh ra ở vùng sông nước.

B. Vì đứa bé rất thích bơi lội.

C. Vì đứa bé sa xuống dòng nước lụt rồi được cha cứu lên như thể được sinh ra một lần nữa.

D. Vì đứa bé được sinh ra ở trên thuyền.

Câu 3: Bí mật mà “không ai hay, kể cả con gái tôi cũng không thể biết” nhân vật tôi nhắc đến ở cuối đoạn trích là gì?

A. Mẹ đứa bé đã bị dòng nước cuốn trôi đi đâu.

B. Người phụ nữ kêu cứu đêm đó.

C. Lí do khiến dòng lũ năm đó đáng sợ như vậy.

D. Đứa bé không phải là con ruột của anh.

Câu 4: Tâm trạng của nhân vật tôi nhiều năm sau như thế nào?

A. Ẩn chứa một niềm đau không nói nên lời.

B. Nguôi ngoai dần, để lại quá khứ.

C. Tiếc nuối ngôi nhà bị lũ cuốn mất.

D. Luôn nghĩ về trận lũ năm ấy và ám ảnh.

Câu 5: Nhân vật tôi trong câu chuyện có phẩm chất như thế nào?

A. Yếu đuối, nhát gan, sợ hãi trước dòng lũ cuồn cuộn.

B. Hết lòng yêu thương vợ con, dũng cảm, không quản ngại sinh mệnh của bản thân để cứu vợ con.

C. Liều lĩnh, vội vàng khi đã lao mình xuống dòng nước lũ mà không ai ngăn cản được.

D. Dũng cảm, có tinh thần trách nhiệm cao trong nhiệm vụ.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ:

- HS tiếp nhận nhiệm vụ học tập.

- GV quan sát, hỗ trợ HS thực hiện (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV quan sát bảng kết quả trò chơi của HS, lắng nghe và giải đáp thắc mắc của HS.

- GV mời một số HS khác đọc đáp án khác (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá, chuẩn đáp án:

1. A

2. C

3. D

4. A

5. B

- GV chuyển sang nhiệm vụ mới.

[5.2.TC2a: HS tham gia trò chơi trắc nghiệm củng cố trên ứng dụng tương tác trực tuyến để giáo viên thu thập dữ liệu học tập tức thời.]

Nhiệm vụ 2: Luyện tập theo văn bản

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

GV hướng dẫn làm bài vào vở, cho HS luyện tập theo những nhiệm vụ cụ thể sau:

Câu 1: Dù đang ở trong hoàn cảnh nguy hiểm, nhưng khi nghe lời kêu cứu của người đàn bà kêu cứu dưới nước, nhân vật “tôi” có phản ứng như thế nào? Cảm nhận của em về phản ứng ấy của nhân vật “tôi”?

Câu 2: Qua văn bản em rút ra được bài học gì cho bản thân?

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS vận dụng kiến thức đã học để hoàn thành bài luyện tập vào vở.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện một số HS trình bày trước lớp.

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá, chuẩn kiến thức.

- GV chốt kiến thức và gợi mở:

Câu 1:

Trong câu chuyện “Bí ẩn làn nước”, khi nghe lời kêu cứu của người đàn bà dưới nước, nhân vật “tôi” có phản ứng đầy mạnh mẽ và nhân văn. Mặc dù đang ở trong hoàn cảnh nguy hiểm và đối mặt với những khó khăn của cuộc sống chiến tranh, nhân vật “tôi” không lạnh lùng hay thờ ơ trước lời kêu cứu của người khác. Phản ứng của nhân vật “tôi” được thể hiện qua việc anh quyết định không màng đến nguy hiểm để cứu người đàn bà dưới nước. Nhân vật “tôi” không chỉ tìm cách thoát khỏi hoàn cảnh nguy hiểm mà anh đang gặp phải, mà còn dũng cảm lao vào nguy hiểm để giúp đỡ người khác. Điều này cho thấy lòng nhân ái và tình người cao độ của nhân vật này.

=> Cảm nhận của em về phản ứng của nhân vật “tôi” là sự đáng ngưỡng mộ và cảm động. Dù đang đối mặt với những khó khăn và nguy hiểm, anh không chỉ quan tâm đến bản thân mình mà còn có lòng nhân ái và sẵn sàng hy sinh để giúp đỡ người khác. Điều này cho thấy sự cao quý và tình người và làm cho em cảm thấy tự hào và kính phục anh.

Câu 2:

Qua văn bản, em rút ra được bài học cho bản thân rằng cuộc sống luôn có những chuyển biến bất ngờ, vì vậy ta cần phải luôn vững vàng, sẵn sàng đối mặt với nó, kiên trì và không từ bỏ.

- GV chuyển sang nhiệm vụ mới.

4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

a. Mục tiêu: Vận dụng kiến thức để trả lời câu hỏi về vấn đề được gợi ra từ văn bản.

b. Nội dung: GV hướng dẫn HS trả lời câu hỏi về vấn đề được gợi ra từ văn bản.

c. Sản phẩm học tập: Phần trả lời của HS và chuẩn kiến thức của GV.

d. Tổ chức thực hiện:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS làm bài tập sau:

Im lặng chịu đựng nỗi đau có phải sự lựa chọn tốt nhất cho mỗi con người không?

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS tiếp nhận nhiệm vụ học tập.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện 2 – 3 HS trình bày trước lớp.

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá và chốt kiến thức.

- GV có thể gợi mở: Mỗi người sẽ có một cách đối diện với nỗi đau khác nhau, có người chọn cách chia sẻ, bộc bạch với những người thân thiết, có người lại chọn cách im lặng và chịu đựng nỗi đau một mình. Chúng ta có thể chọn cách im lặng để tự “chữa lành” những tổn thương bên trong, để tự vượt qua và bước tiếp. Nhưng đôi khi, chúng ta cũng cần sự đồng hành, an ủi, động viên từ những người mà ta thực sự tin tưởng, nguồn sức mạnh tinh thần ấy sẽ giúp chúng ta vượt qua nỗi đau nhanh hơn và nhẹ nhàng hơn. Im lặng không phải là cách duy nhất và cũng không phải là cách tốt nhất để vượt qua nỗi đau.

- GV kết thúc bài học.

*HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ:

- Ôn tập kiến thức đã học về văn bản Bí ẩn của làn nước.

- Hoàn thành bài tập Luyện tập, Vận dụng (nếu chưa xong).

- Chuẩn bị thực hành tiếng Việt – Câu đặc biệt.