Giáo án NLS Tiếng Việt 5 kết nối Bài 24: Tinh thần học tập của nhà Phi-lít; Đánh giá, chỉnh sửa đoạn văn thể hiện tình cảm, ...

1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a. Mục tiêu: Tạo tâm thế hứng thú cho HS từng bước làm quen với bài học.

b. Tổ chức thực hiện

- GV cho HS xem video Gương học sinh nghèo vượt khó, vươn lên trong học tập:  

https://www.youtube.com/watch?v=4dHBzCH3dvA

- GV hướng dẫn 1 HS thao tác trên máy tính, sử dụng tính năng tìm kiếm bằng giọng nói qua trợ lí ảo với câu lệnh: "Mở video gương học sinh nghèo vượt khó vươn lên trong học tập trên YouTube" để chiếu cho cả lớp.

- GV yêu HS làm việc theo nhóm đôi và thảo luận: Trong việc học, ai là người truyền cảm hứng cho em nhiều nhất?

- GV mời đại diện 1 – 2 nhóm đôi trình bày ý kiến trước lớp. Các HS khác lắng nghe, nêu câu hỏi (nếu có). 

- GV nhận xét, đánh giá và khích lệ HS:

- GV hướng dẫn HS quan sát tranh minh họa SGK tr.117, dẫn dắt và giới thiệu bài đọc: 

Bài đọc “Tinh thần học tập của nhà Phi-lít” là câu chuyện của chúng ta sẽ học ngày hôm nay, các em sẽ biết thêm được tinh thần học tập rất riêng của gia đình cậu bé Phi-lít. Hãy cùng nhau xem việc học trong gia đình này hiệu quả ra sao.

2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC 

Hoạt động 1: Đọc văn bản 

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS:

- Lắng nghe GV đọc mẫu, hướng dẫn đọc, luyện đọc từ khó, luyện cách ngắt nghỉ và đọc câu thể hiện cảm xúc của nhân vật. 

- Đọc được bài đọc trong nhóm và trước lớp. 

b. Tổ chức thực hiện

- GV đọc mẫu cho HS nghe: Giọng đọc diễn cảm, chậm rãi, tình cảm, thích thú; nhấn giọng ở những từ ngữ thể hiện tâm trạng, cảm xúc của nhân vật,... 

- GV hướng dẫn HS đọc và luyện đọc một số từ khó, hướng dẫn cách ngắt nghỉ, luyện đọc một số câu dài và luyện đọc một số câu thể hiện cảm xúc, suy nghĩ của nhân vật:

+ Luyện đọc một số từ khó: Phi-lít, thị trấn, chuyện trò, Nê-pan, vị trí, thú vị

+ Luyện đọc câu dài: 

• Vì vậy,/ để giữ gìn/ và phát huy tinh thần học tập cho cả gia đình,/ ông yêu cầu/ mỗi ngày/ ai cũng phải học được kiến thức mới,/ rồi trao đổi với nhau sau bữa tối.//
• Điều khiến cậu thấy thú vị/ là có những kiến thức các giáo sư dạy khá giống với thứ cha từng yêu cầu cậu học,/ chỉ là phát triển hơn lên mà thôi.//

+ Luyện đọc những từ ngữ thể hiện cảm xúc của nhân vật: 

• Giọng đọc khen ngợi: Ừ, tốt lắm! 
• Giọng ôn tồn, nhẹ nhàng: Con mang bản đồ thế giới ra đây, chúng ta cùng xem vị trí địa lí của Nê-pan nhé!

- GV tổ chức cho HS đọc thành tiếng đoạn, bài đọc trong nhóm nhỏ và trước lớp. Bài đọc có thể chia thành ba đoạn để luyện đọc và tìm ý:

+ Đoạn 1: Từ đầu đến giáo dục của cha.

+ Đoạn 2: Cha Phi-lít cho đến tìm xem Nê-pan ở đâu

+ Đoạn 3: Phần còn lại

* Tùy thuộc vào năng lực HS, GV có thể tách hoặc ghép đoạn để tuận tiện trong việc hướng dẫn các em luyện đọc.

Hoạt động 2: Trả lời câu hỏi

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS:

- Giải nghĩa được một số từ khó. 

- Đọc thầm lại bài đọc và trả lời các câu hỏi liên quan đến bài đọc. 

- Nắm được nội dung, ý nghĩa của bài đọc. 

b. Tổ chức thực hiện

- GV tổ chức cho HS đọc thầm lại bài đọc và thảo luận trong nhóm hoặc nhóm nhỏ để trả lời từng câu hỏi dưới đây:

+ Câu 1: Ở đoạn mở đầu của câu chuyện, Phi-lít được giới thiệu như thế nào? 

+ Câu 2: Cha Phi-lít yêu cầu cả gia đình làm gì mỗi ngày? Vì sao? 

+ Câu 3: Em có nhận xét gì về việc cả gia đình Phi-lít xúm lại xem bản đồ thế giới? 

+ Câu 4: Phương pháp học tập của gia đình mang lợi ích gì cho Phi-lít? 

+ Câu 5: Em muốn điều chỉnh những gì về cách học của mình sau khi đọc câu chuyện Tinh thần học tập của nhà Phi-lít? 

+ Tại Câu 3 (cả gia đình xúm lại xem bản đồ thế giới), GV hướng dẫn HS dùng công cụ trợ lí ảo (Google Assistant/Gemini) nhập câu lệnh giọng nói: "Đất nước Nê-pan nằm ở đâu trên bản đồ thế giới?". Cả lớp cùng nghe AI mô tả vị trí địa lí để mô phỏng lại cách học chủ động, tìm đến cội nguồn vấn đề của gia đình Phi-lít.

- GV mời 1 – 2 HS trả lời câu hỏi, các HS khác lắng nghe, nhận xét và bổ sung (nếu có).

- GV nhận xét, đánh giá và chốt đáp án: 

+ Câu 1: Phi-lít sinh ra trong một thị trấn nhỏ; sống cùng bố mẹ và anh trai; có sở thích là thích đọc sách, thích nắm bắt thông tin từ mọi người; có tố chất hăng say nghiền ngẫm, luôn tập trung lắng nghe, học hỏi.

+ Câu 2: Cha Phi-lít yêu cầu mỗi ngày, cả gia đình đều phải học được kiến thức mới, sau đó sẽ trao đổi vào sau bữa tối. Ông làm vậy bởi ông cho rằng điều đáng buồn nhất là cả ngày không học được gì, ông mong cả gia đình đều phát huy tinh thần học tập,...

+ Câu 3: Cả gia đình Phi-lít đều rất quan tâm đến việc học, rất thích học,... Cách học của nhà Phi-lít cho thấy mọi kiến thức đều phải được kiểm tra, trao đổi, tìm hiểu thật kĩ lưỡng, cụ thể.   

+ Câu 4, Câu 5: HS trả lời theo suy nghĩ, cảm nhận riêng. VD: Phương pháp học tập của gia đình mang lại cho Phi-lít nhiều điều tốt đẹp: luôn hào hứng với việc học, thi đỗ đại học, dễ dàng thích nghi với phương pháp học tập này ở một cấp học cao hơn. Các em hãy học tập cách học nà y, nó sẽ tạo cho chú ng ta một thói quen tốt, duy trì chúng một cách tự nhiên mỗi ngày.

Lưu ý: Tuỳ thuộc vào trình độ HS, thời lượng tổ chức hoạt động và nội dung cụ thể của từng bài đọc, GV có thể hướng dẫn HS tìm ý từng đoạn: 

+ Sau khi HS trả lời câu hỏi 1:

• Rút ra ý đoạn 1: Giới thiệu nhân vật Phi-lít.

+ Sau khi HS trả lời câu hỏi 2, 3: 

• Rút ra ý đoạn 2: Phương pháp dạy học của cha Phi-lít.

+ Sau khi HS trả lời câu hỏi 4:

• Rút ra ý đoạn 3: Lợi ích của việc phương pháp dạy học đó. 
• Rút ra nội dung, ý nghĩa bài đọc.

Hoạt động 3: Luyện đọc lại

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS:

- Nhắc lại được nội dung, ý nghĩa bài đọc; xác định được giọng đọc của nhân vật. 

- Luyện đọc trong nhóm và trước lớp. 

b. Tổ chức thực hiện

- GV mời đại diện 1 – 2 HS nhắc lại nội dung, ý nghĩa bài đọc Tinh thần học tập của nhà Phi-lít. 

- GV tổ chức cho HS đọc nối tiếp đoạn 3 và xác định giọng đọc đoạn này: Đọc diễn cảm, biết ngắt nghỉ, thể hiện đúng mạch cảm xúc của văn bản. 

 Thời thơ ấu,/ Phi-lít chưa thấy được lợi ích của phương pháp học tập đó.// Sau này,/ Phi-lít thi đỗ đại học.// Cậu theo học một số vị giáo sư nổi tiếng.// Điều khiến cậu thấy thú vị/ là có những kiến thức các giáo sư dạy khá giống với thứ cha từng yêu cầu cậu học,/ chỉ là phát triển hơn lên mà thôi.//

- GV tổ chức cho HS luyện đọc trong nhóm, trước lớp đoạn 3.

- GV mời 1 – 2 HS khá, giỏi đọc cả bài, các HS khác lắng nghe, nhận xét (nếu có).

- GV nhận xét, đánh giá hoạt động của lớp.

3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP 

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động của HS: 

- Ôn lại kiến thức và nội dung chính của bài đọc Tinh thần học tập của nhà Phi-lít. 

- Ôn tập lại kiến thức về từ đại từ và cách sử dụng chúng. 

b. Tổ chức thực hiện: 

- GV tổ chức cho HS xác định yêu cầu của hoạt động  bằng PHT dưới đây: 

Bài 1: Tìm đại từ xưng hô trong đoạn sau và cho biết chúng được dùng để chỉ ai. 

Phi-lít! – Cha nói. – Con mang bản đồ thế giới ra đây, chúng ta cùng xem vị trí địa lí của Nê-pan nhé! 

Bài 2: Chọn từ thích hợp thay cho bông hoa.  

a. * là người chuyên làm việc trí óc và có tri thức chuyên môn. 

b. * là những hiểu biết do tìm hiểu, học tập mà có được. 

c. * là khả năng giữ lại và tái hiện ra trong trí óc những điều đã biết, đã trải qua. 

+ GV hướng dẫn HS làm PHT theo hình thức nhóm đôi. 

+ GV mời đại diện 1 – 2 nhóm trình bày kết quả, các nhóm HS lắng nghe và nhận xét. 

+ GV nhận xét, đánh giá, chốt đáp án: 

Bài 1: 

Đại từ xưng hô là con và chúng ta. Từ con dùng để chỉ Phi-lít, từ chúng ta dùng để chỉ Phi-lít và bố của mình.

Bài 2: 

a. Trí thức: người chuyên làm việc trí óc và có tri thức chuyên môn. 

b. Kiến thức: những hiểu biết do tìm hiểu, học tập mà có được. c. Trí nhớ: khả năng giữ lại và tái hiện ra trong trí óc những điều đã biết, đã trải qua.

- GV tổ chức cho HS chơi trò chơi “Nhà thông thái”.

- GV chiếu phần câu hỏi trắc nghiệm lên màn hình: 

Câu 1: Theo cha của Phi-lít, điều đáng buồn nhất là gì?

A. Là cả nhà không được ăn tối cùng nhau

B. Là cả ngày mọi người trong gia đình không trò chuyện cùng nhau

C. Là mọi người không trao đổi kiến thức đã học được với nhau

D. Là một ngày không học được thứ gì

Câu 2: Phi-lít đã nhận ra điều gì thú vị sau khi theo học một số vị giáo sư nổi tiếng ở trường đại học?

A. Kiến thức ở đại học rất khó, không hề dễ tiếp thu như mọi người vẫn kể

B. Kiến thức của các giáo sư dạy khá giống với thứ cha của Phi-lít từng yêu cầu cậu học

C. Kiến thức ở đại học hoàn toàn nằm trong những cuốn sách ở thư viện

D. Phương pháp dạy học ở đại học của các giáo sư giống với kiến thức cha Phi-lít dạy cậu

Câu 3: Nêu nội dung chính của đoạn văn 1 trong bài đọc.

A. Giới thiệu về Phi-lit và tinh thần ham học hỏi của cậu

B. Giới thiệu về gia đình Phi-lít

C. Giới thiệu về Phi-lit và gia đình cậu

D. Giới thiệu về tinh thần học tập của gia đình Phi-lít

Câu 4: Cha của Phi-lit đã yêu cầu cả gia đình cùng học tập kiến thức mới mỗi ngày nhằm mục đích gì?

A. Hình thành thói quen học tập cho Phi-lit

B. Đưa gia đình trở thành gia đình thông thái nhất

C. Xây dựng, gìn giữ và phát huy tinh thần học tập cho cả gia đình

D. Gắn kết tình cảm của các thành viên trong gia đình

Câu 5: Em có nhận xét như thế nào về người cha trong bài đọc?

A. Người cha rất coi trọng việc học, luôn cố găng giữ gìn và phát huy tinh thần học tập cho cả nhà

B. Người cha rất thông minh, hiếu học, luôn cố gắng vì mục tiêu đã đặt ra

C. Người cha rất yêu việc học, nên luôn cố gắng tạo cơ hội học tập cho cả nhà

D. Người cha rất yêu thương gia đình của mình

- GV mời đại diện lần lượt HS trả lời. Các HS khác lắng nghe, bổ sung đáp án (nếu có).

- GV nhận xét, đánh giá và chốt đáp án:

* CỦNG CỐ

- GV nhận xét, tóm tắt lại những nội dung chính của bài học. 

- GV nhận xét, đánh giá sự tham gia của HS trong giờ học, khen ngợi những HS tích cực; nhắc nhở, động viên những HS còn chưa tích cực, nhút nhát.

* DẶN DÒ

- GV nhắc nhở HS:

+ Đọc lại bài Tinh thần học tập của nhà Phi-lít, hiểu nội dung, ý nghĩa bài đọc.

+ Chia sẻ với người thân về bài đọc.

+ Đọc trước Tiết 3: Đánh giá, chỉnh sửa báo cáo công việc.

- HS lắng nghe video. 

- HS làm việc nhóm đôi. 

- HS trình bày ý kiến trước lớp, các HS khác lắng nghe. 

- HS quan sát, tiếp thu. 

- HS quan sát tranh minh họa, lắng nghe và tiếp thu. 

- HS lắng nghe GV đọc mẫu, đọc thầm theo. 

- HS luyện đọc theo hướng dẫn của GV. 

- HS luyện đọc theo nhóm. 

- HS đọc thầm, HS làm việc nhóm đôi để trả lời các câu hỏ. 

- HS trả lời. 

- HS lắng nghe, tiếp thu. 

- HS nhắc lại nội dung bài.

- HS luyện đọc theo nhóm. 

- HS đọc bài, các HS khác lắng nghe, đọc thầm theo.

- HS thực hiện theo hướng dẫn của GV.

- HS lắng nghe và tiếp thu.

- HS tiếp nhận nhiệm vụ.

- HS làm theo hướng dẫn của HS. 

- HS trình bày kết quả. 

- HS chú ý lắng nghe, tiếp thu. 

- HS tham gia trò chơi.

- HS chú ý lên màn hình. 

- HS trả lời câu hỏi, các HS khác bổ sung đáp án (nếu có).

- HS quan sát, tiếp thu.

- HS lắng nghe, tiếp thu.

- HS lắng nghe, tiếp thu. 

- HS lắng nghe, thực hiện.

TIẾT 3: VIẾT

Đánh giá, chỉnh sửa đoạn văn thể hiện tình cảm, cảm xúc về một câu chuyện

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

TIẾT 4: NÓI VÀ NGHE 

Lợi ích của tự học   

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..