Giáo án NLS Tin học 8 kết nối Bài 5: Sử dụng bảng tính giải quyết bài toán thực tế

Ngày soạn:…/…/…

Ngày dạy:…/…/…

CHỦ ĐỀ 4. ỨNG DỤNG TIN HỌC

BÀI 5: SỬ DỤNG BẢNG TÍNH ĐỂ GIẢI QUYẾT BÀI TOÁN THỰC TẾ

I. MỤC TIÊU 

1. Mục tiêu

Sau bài học này, HS sẽ:

• Giải thích được sự thay đổi địa chỉ tương đối trong công thức khi sao chép công thức.
• Giải thích được sự khác nhau giữa địa chỉ tương đối và địa chỉ tuyệt đối của một ô tính.
• Sử dụng được phần mềm bảng tính trợ giúp giải quyết bài toán thực tế. Sao chép được dữ liệu từ các tệp văn bản, trang trình chiếu sang trang tính.

2. Năng lực

Năng lực chung: 

• Giao tiếp và hợp tác: Sử dụng ngôn ngữ tin học kết hợp với ngôn ngữ thông thường để biểu đạt, giải thích các nội dung tin học; trao đổi, thảo luận để thực hiện các nhiệm vụ học tập.
• Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Sử dụng các kiến thức đã học ứng dụng vào thực tế, tìm tòi, phát hiện giải quyết các nhiệm vụ trong cuộc sống.
• Tự chủ, tự học: Chủ động trong việc tìm hiểu kiến thức và hoàn thành bài tập.

Năng lực riêng: 

• Giải quyết vấn đề với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin và truyền thông: Sử dụng được phần mềm bảng tính trợ giúp giải quyết bài toán thực tế (NLc).
• Ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong học và tự học. Sử dụng Internet để tìm kiếm thông tin (NLd).

Năng lực số:

• 5.3.TC2a: Áp dụng tư duy trừu tượng hóa để xác định thành phần nào là "biến đổi" (tương đối), thành phần nào là "tham số cố định" (tuyệt đối) trong một mô hình tính toán tự động.
• 5.2.TC2a: Sử dụng thành thạo các chức năng tự động hóa của bảng tính (Autofill, F4) để tối ưu hóa quy trình xử lý dữ liệu lớn.
• 6.1.TC2a: Sử dụng công cụ AI trong học tập.

3. Phẩm chất

• Rèn luyện phẩm chất chăm chỉ, kiên trì trong học và tự học.
• Cẩn thận, chính xác, phát huy ý thức chủ động và bồi dưỡng sự tự tin, hứng thú trong việc học.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1. Đối với GV

• SGK, KHBD, SBT Tin học 8. 
• Phòng thực hành máy tính cài đặt sẵn phần mềm Excel và có kết nối Internet.
• Máy chiếu. 
• Video AI tạo bằng công cụ AI được dùng để khởi động bài học.

2. Đối với HS

• SGK, SBT Tin học 8. 

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a. Mục tiêu: Đặt HS vào ngữ cảnh thực tế để dẫn đến việc tạo bảng tính lưu trữ và tính toán số liệu.

b. Nội dung: HS đọc thông tin, thảo luận nhóm trong thời gian 10 - 15 phút và trình bày trước lớp. 

c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS sau khi thảo luận nhóm, câu trả lời hướng tới việc để HS hiểu rõ ngữ cảnh của bài toán thực tế, không đánh giá đúng sai.

d. Tổ chức thực hiện: 

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu xem video AI được thiết kế để phục vụ bài dạy và trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó.

- GV chia lớp thành các nhóm 3 - 4 HS.

- GV đưa ra tình huống:

Bố của Khoa là giám đốc một công ti sản xuất phần mềm máy tính. Bố là người truyền cho Khoa niềm đam mê tin học. Trong kì nghỉ hè vừa qua, để giúp Khoa ôn lại kiến thức và tìm hiểu thêm về phần mềm bảng tính, bố giao cho Khoa tính toán doanh thu một số phần mềm mà công ti của bố sản xuất. Những phần mềm này được đưa lên các chợ ứng dụng trên mạng. Người sử dụng truy cập vào các chợ ứng dụng tìm kiếm phần mềm mà mình cần để mua và cài đặt. Tuỳ theo từng phần mềm, người sử dụng có thể phải trả phí hoặc được miễn phí. Để hoàn thành việc bố giao, Khoa đã tạo bảng tính để lưu thông tin về các phần mềm như minh hoạ trong Hình 5.1.

- GV đặt câu hỏi: Theo em, bảng tính bạn Khoa tạo ra ở hình 5.1 có cần bổ sung thông tin gì không?

- GV yêu cầu các nhóm thảo luận và trình bày câu trả lời của mình.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS xem video và suy nghĩ câu trả lời.

- Các nhóm HS đọc các tình huống và tiếp nhận yêu cầu.

- Các nhóm thảo luận.

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- Các nhóm trình bày câu trả lời của mình: Đơn giá của một số phần mềm 0 đồng được hiểu là phần mềm miễn phí.

- GV yêu cầu HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung. 

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá và kết luận.

[6.1.TC2a: HS sử dụng công cụ AI hoặc sản phẩm số do GV cung cấp để tiếp nhận thông tin, trả lời câu hỏi đơn giản.

2.1.TC2a: HS thực hiện các tương tác cơ bản với học liệu số (xem video, trả lời câu hỏi trên môi trường số).

1.1.TC2a: HS tiếp cận, khai thác được thông tin từ nguồn học liệu số dưới sự hướng dẫn của GV.]

- GV dẫn dắt HS vào bài học: Trong thực tế, có rất nhiều các công việc tính toán phức tạp mà chúng ta cần phải nhờ vào sự trợ giúp của bảng tính để có thể đơn giản hóa các quá trình tính toán, dễ nhìn, dễ hiểu hơn. Vậy sử dụng bảng tính như thế nào cho hiệu quả, hôm nay chúng ta cùng đi vào bài học – Bài 5: Sử dụng bảng tính để giải quyết bài toán thực tế.

2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Địa chỉ tương đối

a. Mục tiêu: Giải thích được sự thay đổi địa chỉ tương đối trong công thức khi sao chép công thức.

b. Nội dung: GV trình bày vấn đề; HS đọc thông tin SGK trang 22 và thực hiện nhiệm vụ. 

c. Sản phẩm học tập: Các câu trả lời của HS sau khi thảo luận nhóm.

d. Tổ chức hoạt động:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..
 

Hoạt động 2: Địa chỉ tuyệt đối

a. Mục tiêu: Giải thích được sự khác nhau giữa địa chỉ tương đối và địa chỉ tuyệt đối của một ô tính.

b. Nội dung: GV trình bày vấn đề; HS đọc thông tin SGK trang 23 và thực hiện nhiệm vụ. 

c. Sản phẩm học tập: Các câu trả lời của HS sau khi thảo luận nhóm.

d. Tổ chức hoạt động:

Hoạt động 3: Thực hành: Sử dụng bảng tính giải quyết bài toán thực tế

a. Mục tiêu: Sử dụng được phần mềm bảng tính trợ giúp giải quyết bài toán thực tế. 

b. Nội dung: GV trình bày vấn đề; HS đọc thông tin SGK trang 24 và thực hiện nhiệm vụ. 

c. Sản phẩm học tập: Các câu trả lời của HS sau khi thảo luận nhóm.

d. Tổ chức hoạt động:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..
 

Hoạt động 4: Thực hành: Sao chép dữ liệu từ các tệp văn bản, trang trình chiếu sang trang tính.

a. Mục tiêu: Sao chép được dữ liệu từ các tệp văn bản, trang trình chiếu sang trang tính.

b. Nội dung: GV trình bày vấn đề; HS đọc thông tin SGK trang 25 và thực hiện nhiệm vụ. 

c. Sản phẩm học tập: Các câu trả lời của HS sau khi thảo luận nhóm.

d. Tổ chức hoạt động:

3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a. Mục tiêu: HS củng cố kiến thức đã học về sử dụng bảng tính giải quyết các bài toán thực tế.

b. Nội dung: GV nêu nhiệm vụ, HS trả lời để ôn lại các kiến thức vừa học.

c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS. 

d. Tổ chức hoạt động:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..
 

4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

a. Mục tiêu: HS liên hệ kiến thức đã học để tạo một bảng dữ liệu của riêng mình.

b. Nội dung: GV nêu nhiệm vụ, HS vận dụng kiến thức đã học và hiểu biết của bản thân để thực hiện nhiệm vụ. 

c. Sản phẩm học tập: Sản phẩm đã tạo của HS.

d. Tổ chức hoạt động:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS về nhà thực hiện bài tập sau: Em hãy truy cập vào một số chợ ứng dụng để tìm thông tin về năm phần mềm ứng dụng mà em quan tâm (đơn giá, số lượt mua,...) và tạo bảng tính lưu lại các thông tin đó theo mẫu như ở Hình 5.5. Hãy lập công thức để tính Doanh thu và Doanh thu của công ti sản xuất phần mềm cho năm phần mềm ứng dụng đó (giả sử số tiền mà công ti sản xuất phần mềm nhận được là 75% Doanh thu).

- HS tạo bảng dữ liệu của riêng mình về phần mềm ứng dụng mà HS quan tâm theo mẫu gợi ý ở Hình 5.5 trong SGK. GV khuyến khích HS chủ động bổ sung vào bảng tính những dữ liệu và công thức tính toán để có được thông tin mà HS muốn biết.

- GV sắp xếp thời gian (nếu có thể) để các em trình bày sản phẩm số của mình trước lớp.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS vận dụng kiến thức đã học, hiểu biết thực tế của bản thân để hoàn thành bài tập. 

- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết. 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV cho HS báo cáo kết quả hoạt động vào tiết sau.

- GV mời đại diện HS khác nhận xét, bổ sung. 

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức, kết thúc tiết học.

[1.1.TC2b: Tìm kiếm thông tin trong môi trường số.

1.3.TC2a: Thiết kế bảng tính với các trường dữ liệu rõ ràng.

5.2.TC2b: Thiết lập các công thức tính toán sử dụng địa chỉ tương đối, địa chỉ tuyệt đối giải quyết bài toán thực tế.]

* HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ:

• Ôn lại kiến thức đã học.
• Hoàn thành bài tập vận dụng.
• Làm bài tập Bài 5 trong Sách bài tập Tin học 8.
• Đọc và tìm hiểu trước Bài 6 – Sắp xếp và lọc dữ liệu.