Giáo án NLS Tin học 8 kết nối Bài 13: Biểu diễn dữ liệu

Ngày soạn:…/…/…

Ngày dạy:…/…/…

BÀI 13: BIỂU DIỄN DỮ LIỆU

I. MỤC TIÊU 

1. Mục tiêu

Sau bài học này, HS sẽ:

• Nêu được khái niệm hằng, biến, kiểu dữ liệu, biểu thức và sử dụng các khái niệm này ở các chương trình đơn giản trong môi trường lập trình trực quan.

2. Năng lực

Năng lực chung: 

• Giao tiếp và hợp tác: Sử dụng ngôn ngữ tin học kết hợp với ngôn ngữ thông thường để biểu đạt, giải thích các nội dung tin học; trao đổi, thảo luận để thực hiện các nhiệm vụ học tập.
• Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Sử dụng các kiến thức đã học ứng dụng vào thực tế, tìm tòi, phát hiện giải quyết các nhiệm vụ trong cuộc sống.
• Tự chủ, tự học: Chủ động trong việc tìm hiểu kiến thức và hoàn thành bài tập.

Năng lực riêng: 

• Sử dụng hằng, biến, biểu thức để tạo chương trình trong môi trường lập trình trực quan để giải quyết bài toán.

Năng lực số:

• 1.1.TC2a: Phân loại và định nghĩa chính xác các kiểu dữ liệu (Data Typing) để máy tính có thể xử lý, tránh xung đột định dạng.
• 1.2.TC2a: Sử dụng biến nhớ (Variables) để lưu trữ và cập nhật trạng thái thông tin trong quá trình thực thi chương trình.
• 6.1.TC2a: HS sử dụng công cụ AI trong học tập.
• 5.1.TC2a: Phát hiện lỗi kiểu dữ liệu trong quá trình lập trình và sửa lỗi logic trong biểu thức.
• 5.3.TC2a: Giải quyết vấn đề với công cụ số.

3. Phẩm chất

• Rèn luyện phẩm chất kiên trì, tự tin, tinh thần trách nhiệm thông qua việc tạo ra chương trình máy tính.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1. Đối với GV

• SGK, KHBD, SBT Tin học 8. 
• Phòng thực hành máy tính cài đặt phần mềm Scratch và kết nối Internet.
• Máy chiếu. 
• Video AI tạo bằng công cụ AI được dùng để khởi động bài học.

2. Đối với HS

• SGK, SBT Tin học 8. 

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a. Mục tiêu: Đặt HS vào ngữ cảnh thực tế để HS làm quen về các kiểu dữ liệu trong trong ngôn ngữ lập trình.

b. Nội dung: GV nêu vấn đề,HS đọc thông tin, thảo luận nhóm trong thời gian 5 phút và trình bày trước lớp. 

c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS sau khi thảo luận nhóm, câu trả lời hướng tới việc để HS hiểu rõ ngữ cảnh của bài toán thực tế, không đánh giá đúng sai.

d. Tổ chức thực hiện: 

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu xem video AI được thiết kế để phục vụ bài dạy và trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó.

- GV yêu cầu HS thảo luận nhóm đôi.

- GV đưa ra tình huống:

          Trong chương trình Tin học lớp 7, em đã được học về các kiểu dữ liệu trong phần mềm bảng tính. Ví dụ:

- GV đặt câu hỏi: Em hãy cho biết đó là những kiểu dữ liệu nào.

- GV yêu cầu các nhóm thảo luận và trình bày câu trả lời của mình.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS xem video và suy nghĩ câu trả lời.

- Các nhóm HS đọc tình huống và tiếp nhận yêu cầu.

- Các nhóm thảo luận.

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- HS trả lời các câu hỏi của GV: Dữ liệu trong ô tính có thể thuộc kiểu văn bản, số, ngày tháng và công thức.

- GV yêu cầu HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung. 

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá và kết luận.

[6.1.TC2a: HS sử dụng công cụ AI hoặc sản phẩm số do GV cung cấp để tiếp nhận thông tin, trả lời câu hỏi đơn giản.

2.1.TC2a: HS thực hiện các tương tác cơ bản với học liệu số (xem video, trả lời câu hỏi trên môi trường số).

1.1.TC2a: HS tiếp cận, khai thác được thông tin từ nguồn học liệu số dưới sự hướng dẫn của GV.]

- GV dẫn dắt HS vào bài học: Các kiểu dữ liệu trên được biểu diễn như thế nào trong ngôn ngữ lập trình? Để tìm ra câu trả lời cho câu hỏi này, chúng ta cùng đi tìm hiểu bài học hôm nay – Bài 13: Biểu diễn dữ liệu.

2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Kiểu dữ liệu

a. Mục tiêu: HS nhận biết được ba kiểu dữ liệu số, văn bản và lôgic.

b. Nội dung: GV trình bày vấn đề; HS đọc thông tin SGK trang 76 và thực hiện Hoạt động 1. 

c. Sản phẩm học tập: Kiểu dữ liệu.

d. Tổ chức hoạt động:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..
 

Hoạt động 2: Hằng, biến, biểu thức

a. Mục tiêu: HS đưa ra phương án riêng của mình giải quyết bài toán tổng quát, từ đó kết nối đến hoạt động đọc cung cấp khái niệm mới.

b. Nội dung: GV trình bày vấn đề; HS đọc thông tin SGK trang 78 và thực hiện nhiệm vụ. 

c. Sản phẩm học tập: Hằng, biến, biểu thức.

d. Tổ chức hoạt động:

Hoạt động 3: Thực hành sử dụng hằng, biến, biểu thức trong chương trình

a. Mục tiêu: HS viết được chương trình có sử dụng hằng, biến và biểu thức.

b. Nội dung: GV trình bày vấn đề; HS đọc thông tin SGK trang 78 - 79 và thực hiện nhiệm vụ. 

c. Sản phẩm học tập: Sản phẩm thực hành của HS.

d. Tổ chức hoạt động:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..
 

3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a. Mục tiêu: HS củng cố kiến thức đã học giải quyết các câu hỏi Luyện tập.

b. Nội dung: GV nêu nhiệm vụ, HS trả lời để ôn lại các kiến thức vừa học.

c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS. 

d. Tổ chức hoạt động:

Nhiệm vụ 1: Chơi trò chơi trắc nghiệm

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV tổ chức trò chơi trắc nghiệm nhanh trên Quizizz hoặc Kahoot để củng cố toàn bài.

- GV cung cấp mã QR hoặc đường Links cho HS làm Phiếu bài tập, trả lời nhanh một số câu hỏi trắc nghiệm tổng kết bài học.

Câu 1: Giá trị nào sau đây là kiểu xâu kí tự?

A. 2.1674                       B. true                            C. @                     D. 76

Câu 2: Ví dụ nào sau đây là kiểu số trong ngôn ngữ lập trình Scratch?

A.              B.

C.              D.

Câu 3: Kiểu dữ liệu nào sau đây không phổ biến trong ngôn ngữ lập trình trực quan?

A. Kiểu số.                                                                      B. Kiểu thời gian.  

D. Kiểu xâu kí tự.                                                            D. Kiểu lôgic.        

Câu 4: Trong lập trình, hằng là

A. giá trị có thể thay đổi trong quá trình thực hiện chương trình.

B. sự kết hợp của biến, dấu ngoặc, phép toán và các hàm để trả lại giá trị thuộc kiểu dữ liệu nất định.

C. giá trị duy nhất trong quá trình thực hiện các chương trình.

D. giá trị không thể thay đổi trong quá trình thực hiện chương trình.

Câu 5: Biểu thức tính chỉ số BMI của cơ thể là . Biểu thức này trả lại giá trị thuộc kiểu dữ liệu nào?

A. Kiểu số.                                                            B. Kiểu xâu kí tự.

C. Kiểu lôgic.                                                        D. Không xác định.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS vận dụng kiến thức đã học và trả lời câu hỏi. 

- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết. 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời đại diện HS trả lời:

- GV mời đại diện HS khác nhận xét, bổ sung. 

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức.

[2.1.TC2a: HS thực hiện các tương tác được xác định rõ ràng với công nghệ số (làm bài tập online) trong lớp học.]

Nhiệm vụ 2: Trả lời câu hỏi phần Luyện tập SGK trang 79.

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV nêu yêu cầu:

1. Giả sử r là biến lưu giá trị của bán kính hình tròn. Em hãy cho biết giá trị trả lại của các biểu thức sau và kiểu dữ liệu của chúng trong ngôn ngữ lập trình Scratch với trường hợp r = 5.

a)

b)

c)

2. Em hãy sử dụng ngôn ngữ lập trình trực quan để viết chương trình chu vi đường tròn, diện tích hình tròn với giá trị của bán kính được nhập từ bàn phím, thông báo kết quả ra màn hình.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS làm việc cá nhân, dựa vào kiến thức đã học để làm Luyện tập. 

- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết. 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời đại diện HS trình bày trước lớp.

1. a) trả lại giá trị là true và là kiểu dữ liệu lôgic vì với r = 5, biểu thức lôgic 5 > 0 là đúng.

b) Với r = 5 thì biểu thức trả lại giá trị 31.4 và là dữ liệu kiểu số.

c) Với r = 5, biểu thức trả lại xâu kí tự “Chu vi đường tròn là 31,4”.

2. Tạo biến r lưu giá trị của bán kính. Tạo biểu thức tính chu vi đường tròn: 

Tạo biểu thức tính diện tích hình tròn: .

Tạo chương trình như minh họa:

- GV mời đại diện HS khác nhận xét, bổ sung. 

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức.

[5.3.TC2a: Giải quyết vấn đề với công cụ số (Tạo chương trình Scratch giải quyết bài toán cụ thể).]

4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..