Năng lực tự chủ, tự học qua việc chủ động tìm kiếm thông tin, đưa ra kết luận.
Khả năng giải quyết vấn đề.
Năng lực quản lí tài chính qua việc tính toán chi phí bữa ăn hằng ngày.
Khả năng giao tiếp với người khác khi làm việc nhóm; kĩ năng phân công công việc chung, lên kế hoạch, sắp xếp công việc; lắng nghe, chia sẻ, hợp tác, giao tiếp trong làm việc nhóm.

Năng lực riêng:

Xác định được khối lượng thực phẩm cần dùng trong bữa ăn và giá thành thực phẩm trên thị trường.
Tính toán được chi phí cho một bữa ăn theo thực đơn cho trước. Từ đó, tính toán được chi phí bữa ăn hằng ngày tại gia đình.

Năng lực số (NLS):

[1.1.TC2b]: Tổ chức tìm kiếm giá cả thực phẩm thị trường từ các nguồn uy tín (siêu thị online, trang web so sánh giá)
[2.4.TC2a]: Sử dụng các công cụ cộng tác trực tuyến để cùng nhau lập bảng tính chi phí nhóm.
[5.2.TC2a]: Sử dụng phần mềm bảng tính (Excel/Google Sheets) để tính toán chi phí tự động và so sánh các phương án thực đơn.
[6.2.TC2a]: Sử dụng AI để gợi ý thực đơn tối ưu chi phí hoặc phân tích giá trị dinh dưỡng tương ứng với mức giá.

3. Phẩm chất

Cẩn thận, tỉ mỉ, quan sát để đưa ra nhận xét, đánh giá, kết luận.
Trách nhiệm, tích cực trong các hoạt động chung, hoàn thành công việc mà bản thân được giao phó, phối hợp với các thành viên khác trong nhóm để hoàn thành dự án.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1. Đối với giáo viên

SGK, SGV, SBT Công nghệ 9 - Trải nghiệm nghề nghiệp: Mô đun Chế biến thực phẩm.
Tranh ảnh, tài liệu, video,... một số mẫu thực đơn khác nhau.
Máy tính, máy chiếu.
Học liệu số: Link các trang web giá cả thực phẩm (BachhoaXanh, WinMart...), Chatbot AI, Video AI tạo bằng công cụ AI được dùng để khởi động bài học.

2. Đối với học sinh

SGK, SBT Công nghệ 9 - Trải nghiệm nghề nghiệp: Mô đun Chế biến thực phẩm.
Nghiên cứu bài học trước khi lên lớp.
Thiết bị số cá nhân (điện thoại/máy tính bảng) có cài đặt ứng dụng bảng tính (Google Sheets/Excel).

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

…………………………………………..

B. HOẠT ĐỘNG THỰC HÀNH

Hoạt động: Tính toán chi phí bữa ăn với thực đơn cho trước

a. Mục tiêu:

- Giúp HS nâng cao hiểu biết về giá cả các loại thực phẩm, nâng cao kiến thức để tính toán chi phí bữa ăn.

- Giúp HS trau dồi:

+ Kĩ năng thu thập thông tin từ nhiều nguồn khác nhau như từ người thân, bạn bè, internet, sách, báo, cửa hàng, siêu thị,…

+ Kiến thức về giáo dục tài chính phù hợp với lứa tuổi.

+ Kĩ năng làm việc nhóm.

b. Nội dung:

- GV hướng dẫn HS chi tiết cách tính chi phí bữa ăn theo các bước trong SGK.

- GV có thể yêu cầu HS tính lại hai thực đơn trong SGK theo mức giá thực phẩm tại địa phương để HS có thể tính toán thành thạo.

c. Sản phẩm học tập: HS biết cách tính toán chi phí bữa ăn theo các bước trong SGK.

d. Tổ chức hoạt động:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

NLS

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV chia lớp thành 4 nhóm.

- GV giao nhiệm vụ cụ thể cho các nhóm: Tính toán chi phí cho một bữa ăn theo thực đơn cho trước.

- GV hướng dẫn HS tiến trình thực hành.

- GV hướng dẫn HS: Truy cập website của các hệ thống siêu thị lớn hoặc chợ đầu mối online để lấy báo giá chi tiết, cập nhật nhất cho các nguyên liệu trong thực đơn, thay vì dùng giá ước lượng cảm tính.

- GV yêu cầu HS thực hiện nhiệm vụ cụ thể sau:

+ Nhóm 1 + 2: Tính chi phí bữa trưa cho một gia đình có ba người gồm: bố (42 tuổi), mẹ (38 tuổi), con gái (15 tuổi) theo thực đơn.

(Đính kèm bảng 2 bên dưới phần Nhiệm vụ)

+ Nhóm 3 + 4: Tính chi phí một bữa ăn 24 người với thực đơn của một bàn 6 người theo thực đơn.

(Đính kèm bảng 6 bên dưới phần Nhiệm vụ)

- GV gợi ý HS:

+ Sử dụng ứng dụng Google Sheets/Excel trên thiết bị cá nhân để lập các bảng tính chi phí.

+ Sử dụng Chatbot AI (như ChatGPT) với câu lệnh (prompt): "Gợi ý các nguyên liệu thay thế cho món [Tên món] để giảm chi phí mà vẫn đảm bảo dinh dưỡng" hoặc "Tính lượng thực phẩm cần thiết cho 24 người ăn dựa trên định lượng 1 người" để tham khảo và so sánh với tính toán của nhóm.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS đọc nội dung bài 5, thảo luận và thực hành.

- Các thành viên trong nhóm cùng làm việc trên một file Google Sheets được chia sẻ quyền chỉnh sửa, phân công nhau nhập liệu các mục khác nhau (người nhập giá rau, người nhập giá thịt) để hoàn thành bảng tính nhanh chóng.

- HS thiết lập công thức tự động (Thành tiền = Số lượng * Đơn giá; Tổng = Sum) để đảm bảo tính chính xác và dễ dàng điều chỉnh khi thay đổi số lượng/đơn giá.

- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- HS xung phong trình bày kết quả thực hành.

- Các nhóm trình chiếu file bảng tính hoặc gửi link cho GV.

- Các HS khác nhận xét, bổ sung.

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn hóa kiến thức.

- GV chuyển sang hoạt động tiếp theo.

TÍNH TOÁN CHI PHÍ BỮA ĂN VỚI THỰC ĐƠN CHO TRƯỚC

1. Tiến trình thực hiện

- Bước 1: Xác định khối lượng thực phẩm cần dùng trong bữa ăn.

- Bước 2: Xác định giá thành hiện tại trên thị trường của từng loại thực phẩm có trong thực đơn.

- Bước 3: Tính tổng chi phí cho bữa ăn dựa theo bảng mẫu.

(Đính kèm bảng 1 bên dưới phần Nhiệm vụ)

2. Tính toán chi phí bữa trưa cho một gia đình có ba người gồm: bố (42 tuổi), mẹ (38 tuổi), con gái (15 tuổi) theo thực đơn

- Bước 1: Xác định khối lượng thực phẩm cần dùng.

(Đính kèm bảng 3 bên dưới phần Nhiệm vụ)

- Bước 2: Xác định giá thành thực phẩm.

(Đính kèm bảng 4 bên dưới phần Nhiệm vụ)

- Bước 3: Tính chi phí.

(Đính kèm bảng 5 bên dưới phần Nhiệm vụ)

3. Tính chi phí một bữa ăn 24 người với thực đơn của một bàn 6 người theo thực đơn

- Bước 1: Xác định khối lượng thực phẩm cần dùng cho một bàn:

Khối lượng của từng loại thực phẩm tương ứng với thực đơn của một bàn 6 người trên.

- Bước 2: Xác định giá thành thực phẩm.

(Đính kèm bảng 7 bên dưới phần Nhiệm vụ)

- Bước 3: Tính chi phí.

(Đính kèm bảng 8 bên dưới phần Nhiệm vụ)

- [1.1.TC2b]: Tìm kiếm thông tin trên môi trường số.

- [5.2.TC2a]: Sử dụng công cụ số để tính toán nhanh chóng và chính xác.

- [2.4.TC2a]: Sử dụng công cụ số để cùng tương tác.

- [6.2.TC2a]: Tối ưu hóa việc sử dụng AI để đạt hiệu quả cao hơn.

Bảng 1

STT	Thực phẩm	Đơn vị tính	Số lượng	Đơn giá ước tính (đồng)	Chi phí dự tính (đồng)
1	Gạo	kg	?	?	?
2	Dầu ăn	mL	?	?	?
3	Sữa tươi	mL	?	?	?
…	?	?	?	?	?
Tổng chi phí					?

Bảng 2.

STT	Tên món	Thực phẩm	Đơn vị tính	Số lượng
STT	Tên món	Thực phẩm	Đơn vị tính	Bố	Mẹ	Con	Tổng
1	Cơm	Gạo	g	150	100	120	370
2	Thịt luộc	Thịt gà ta	g	150	120	130	400
3	Trứng kho	Trứng gà	quả	1	1	1	3
4	Cải ngọt luộc	Rau cải ngọt	g	200	200	200	600
5	Dưa hấu	Dưa hấu	g	200	150	150	500
6	Sữa	Sữa bò	mL			200	200

Bảng 3

STT	Thực phẩm	Đơn vị tính	Số lượng
1	Gạo	g	370
2	Thịt gà ta	g	400
3	Trứng gà	quả	3
4	Rau cải ngọt	g	600
5	Dưa hấu	g	500
6	Sữa bò	mL	200

Bảng 4

STT	Thực phẩm	Đơn vị tính	Số lượng
1	Gạo	đồng/kg	25 000
2	Thịt gà ta	đồng/kg	150 000
3	Trứng gà	quả	3 000
4	Rau cải ngọt	đồng/kg	20 000
5	Dưa hấu	đồng/kg	15 000
6	Sữa bò	L	37 500

Bảng 5

STT	Thực phẩm	Đơn vị tính	Số lượng	Đơn giá ước tính (đồng)	Chi phí dự tính (đồng)
1	Gạo	kg	0,37	25 000	9 250
2	Thịt gà ta	kg	0,4	150 000	60 000
3	Trứng gà	quả	3	3 000	9 000
4	Rau cải ngọt	kg	0,6	20 000	12 000
5	Dưa hấu	kg	0,5	15 000	7 500
6	Sữa bò	L	0,2	37 500	7 500
Tổng chi phí					105 250

Bảng 6

STT	Tên món	Thực phẩm	Đơn vị tính	Số lượng
1	Soup gà nấm	Thịt gà nạc	g	180
		Ngô ngọt	quả	1/2
		Nấm kim châm	g	100
		Nấm hương khô	g	25
2	Bò xào măng trúc	Thịt bò	g	250
2	Bò xào măng trúc	Măng trúc	g	200
3	Tôm hấp nước dừa	Tôm (6 con)	g	450
3	Tôm hấp nước dừa	Quả dừa	g	1
4	Cá trắm chiên xù	Cá trắm	g	400
		Bột chiên	g	150
		Trứng gà	quả	2
5	Rau củ luộc	Qủa su su	g	200
		Cà rốt	g	100
		Súp lơ xanh	g	200
6	Canh mọc nấm	Thịt lợn xay	g	150
		Nấm hương khô	g	25
		Trứng cút	quả	12
		Cà rốt	g	100
		Súp lơ	g	100
7	Xôi ruốc	Gạo nếp	g	300
7	Xôi ruốc	Ruốc thịt lợn	g	70
8	Cơm	Gạo tẻ	g	400
9	Dưa hấu	Dưa hấu	g	900
10	Nước	Nước (330 mL/chai)	chai	6

Bảng 7

STT	Nội dung	Đơn vị tính	Đơn giá ước tính (đồng)
1	Thịt gà nạc	kg	150 000
2	Thịt bò	kg	250 000
3	Tôm	kg	400 000
4	Cá trắm	kg	100 000
5	Thịt lợn	kg	80 000
6	Ruốc lợn	kg	300 000
7	Trứng cút	quả	800
8	Trứng gà	quả	3 000
9	Xương nấu nước dùng	kg	50 000
10	Ngô ngọt	quả	10 000
11	Nấm kim châm	kg	80 000
12	Nấm hương khô	kg	250 000
13	Măng trúc	kg	120 000
14	Dừa	quả	20 000
15	Quả su su	kg	20 000
16	Cà rốt	kg	10 000
17	Súp lơ	kg	20 000
18	Bột chiên	kg	75 000
19	Gạo nếp	kg	30 000
20	Gạo tẻ	kg	25 000
21	Dưa hấu	kg	15 000
22	Nước (330 mL)	chai	3 500
23	Dầu ăn	L	55 000
24	Gia vị khác (nước mắm, bột canh, hạt tiêu, bột năng, tỏi,…)	Ước tính	15 000
25	Rau thơm, hành lá	Ước tính	15 000

Bảng 8

STT	Nội dung	Đơn vị tính	Số lượng	Đơn giá ước tính (đồng)	Chi phí dự tính (đồng)
1	Thịt gà nạc	kg	0,18	150 000	27 000
2	Thịt bò	kg	0,25	250 000	62 500
3	Tôm	kg	0,45	400 000	180 000
4	Cá trắm	kg	0,4	100 000	40 000
5	Thịt lợn	kg	0,15	80 000	12 000
6	Ruốc lợn	kg	0,07	300 000	21 000
7	Trứng cút	quả	12	800	9 600
8	Trứng gà	quả	2	3 000	6 000
9	Xương nấu nước dùng	kg	0,2	50 000	10 000
10	Ngô ngọt	quả	0,5	10 000	5 000
11	Nấm kim châm	kg	0,1	80 000	8 000
12	Nấm hương khô	kg	0,05	250 000	12 500
13	Măng trúc	kg	0,2	120 000	24 000
14	Dừa	quả	1	20 000	20 000
15	Quả su su	kg	0,2	20 000	4 000
16	Cà rốt	kg	0,2	10 000	2 000
17	Súp lơ	kg	0,3	20 000	6 000
18	Bột chiên	kg	0,15	75 000	11 250
19	Gạo nếp	kg	0,3	30 000	9 000
20	Gạo tẻ	kg	0,4	25 000	10 000
21	Dưa hấu	kg	0,9	15 000	13 500
22	Nước (330 mL)	chai	6	3 500	21 000
23	Dầu ăn	L	0,25	55 000	13 750
24	Gia vị khác (nước mắm, bột canh, hạt tiêu, bột năng, tỏi,…)	Ước tính		15 000	15 000
25	Rau thơm, hành lá	Ước tính		15 000	15 000
Chi phí 1 bàn					556 100
Tổng chi phí					2 224 400

C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a. Mục tiêu: HS tự đánh giá được kết quả dự án của mình và các bạn khác.

b. Nội dung: GV đưa ra các tiêu chí đánh giá, HS tiếp thu và thực hiện tự đánh giá.

c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS.

d. Tổ chức hoạt động:

…………………………………………..

D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

a. Mục tiêu: Vận dụng kiến thức vào thực tiễn để giúp HS mở rộng và khắc sâu kiến thức; giúp HS kết nối kiến thức đã học về ngành nghề liên quan đến chế biến thực phẩm vào thực tiễn cuộc sống.

b. Nội dung: GV nêu nhiệm vụ; HS hoạt động cá nhân vận dụng kiến thức đã học, kiến thức thực tế để hoàn thành nhiệm vụ được giao.

c. Sản phẩm học tập: Sản phẩm của HS cho nhiệm vụ vận dụng.

d. Tổ chức hoạt động:

…………………………………………..