Giáo án NLS KHTN 7 kết nối Bài 37: Ứng dụng sinh trưởng và phát triển ở sinh vật vào thực tiễn

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV cho HS quan sát hình 37.1, yêu cầu HS dựa vào đường cong của đồ thị trong hình để giải thích ảnh hưởng của nhiệt độ đến sự sinh trưởng và phát triển của cá rô phi thông qua việc trả lời các câu hỏi thảo luận trong SGK. 

+ Nhận xét mức độ sinh trưởng và phát triển của cá rô phi ở các mức nhiệt độ khác nhau, từ đó cho biết nhiệt độ có ảnh hưởng như thế nào tới sự sinh trưởng và phát triển của sinh vật

+  Nhiệt độ thuận lợi nhất cho sự sinh trưởng và phát triển của cá rô phi là bao nhiêu? Nhiệt độ quá cao hoặc quá thấp so với nhiệt độ cực thuận có ảnh hưởng như thế nào tới mức độ sinh trưởng và phát triển của sinh vật?

- GV lưu ý HS liên hệ cơ thể mình dưới tác động của nhiệt độ môi trường khác nhau. 

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS hoạt động nhóm, quan sát hình ảnh và đọc thông tin trong SGK, thực hiện nhiệm vụ theo hướng dẫn của GV. 

- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết. 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV gọi học sinh trả lời các câu hỏi nhiệm vụ được giao.

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức và chuyển sang nội dung mới. 

I. Các nhân tố chủ yếu ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển ở sinh vật 

1. Nhiệt độ 

* Câu hỏi thảo luận 

C1. Đường cong trong hình cho thấy khi nhiệt độ quá cao hay quá thấp sẽ làm chậm sự sinh trưởng và phát triển của cá rô phi, thậm chí gây chết.

C2. Nhiệt độ thuận lợi nhất cho sự sinh trưởng và phát triển của cá rô phi là 30⁰C. Nhiệt độ quá cao hay quá thấp so với nhiệt độ cực thuận đều làm chậm sự sinh trưởng và phát triển của cá rô phi, thậm chí gây chết.

* Kết luận 

Mỗi loài sinh vật sinh trưởng và phát triển tốt trong điều kiện nhiệt độ môi trường thích hợp. Nhiệt độ quá cao hoặc quá thấp có thể làm chậm quá trình sinh trưởng và phát triển, đặc biệt là đối với thực vật và động vật biến nhiệt. 

Bước 1. GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV phân tích cho HS: Nước là thành phần cấu tạo của tế bào nên nước ảnh hưởng đến quá trình phân chia và dãn dài của tế bào thực vật. 

- GV yêu cầu HS đọc thông tin trong SGK, thảo luận trả lời câu hỏi mục I.3:  Nước có ảnh hưởng tới quá trình sinh trưởng và phát triển ở sinh vật như thế nào? Vì sao nước có thể ảnh hưởng tới quá trình này?

- GV hướng dẫn HS rút ra kết luận về vai trò của nước đối với sự sinh trưởng và phát triển của sinh vật. 

Bước 2. HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS đọc thông tin trong SGK, quan sát hình ảnh, thảo luận trả lời các câu hỏi nhiệm vụ GV đưa ra 

- GV theo dõi quá trình học tập của HS, hỗ trợ khi cần

Bước 3. Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- HS trình bày câu trả lời trước lớp 

- Các HS khác nhận xét, bổ sung 

Bước 4. Đánh giá kết quả thực hiện

- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức và chuyển sang nội dung mới.

3. Nước

* Câu hỏi thảo luận 

Nếu thiếu nước, quá trình sinh trưởng và phát triển của sinh vật sẽ bị chậm hoặc ngừng lại, thậm chí là chết. Do nước là nguyên liệu cấu tạo tế bào và tham gia vào quá trình tổng hợp các chất trong cơ thể, do đó ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển của sinh vật. 

* Kết luận  

Nước tham gia vào quá trình trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng nên ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng và phát triển của sinh vật

Bước 1. GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV chiếu hình 37.3, giới thiệu về hoạt động điều khiển sự sinh trưởng và phát triển bằng các yếu tố bên ngoài đối với cây trồng. 

- GV yêu cầu HS tìm hiểu thông tin trong SGK, thảo luận trả lời câu hỏi mục II.1 

+ Nêu các biện pháp điều khiển sinh trưởng, phát triển ở thực vật trong hình 37.3 và tác dụng của từng biện pháp. Kể thêm các biện pháp khác mà em biết

+ Người trồng rừng đã điều khiển quá trình sinh trường của cây lấy gỗ bằng cách để mật độ dày khi cây còn non và khi cây đã đạt đến chiều cao mong muốn thì tỉa bớt. Giải thích ý nghĩa của việc làm này.

-  GV chiếu hình 37.4, phân tích về vai trò điều hòa sự sinh trưởng và phát triển bằng yếu tố bên trong:

+ 37.4a: Chất kích thích giúp cây quất ra hoa và tạo quả nhanh hơn;

+ 37.4b: Chất kích thích sinh trưởng khi bón cho cây sẽ làm cho tế bào dài ra nhanh chóng nên cây sẽ lớn lên rất nhanh;

+ 37.4c: Chất ức chế được sử dụng trong bảo quản nông sản (tỏi, khoai tây) sẽ làm cho các loại nông sản không thể nảy mầm, giúp cho nông sản được cất giữ lâu dài.

- GV hướng dẫn HS đọc thông tin trong SGK, thảo luận trả lời câu hỏi mục II.1b: Đọc thông tin ở mục 1b, lựa chọn loại hormone phù hợp cho các đối tương trong bảng bằng cách đánh dấu X vào ô tương ứng và nêu lợi ích của việc sử dụng loại hormone đó rồi hoàn thành bảng theo mẫu bên:

- GV lưu ý HS vận dụng các kiến thức về các yếu tố bên ngoài và bên trong ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển ở cây trồng trong việc trồng và chăm sóc cây tại địa phương. 

- GV hướng dẫn HS: Sử dụng AI tìm cách cây hoa hồng nở đúng dịp Tết nhưng thời tiết đang quá lạnh 

Bước 2. HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS lắng nghe trình bày của GV, đọc thông tin trong SGK, quan sát hình ảnh, thảo luận trả lời các câu hỏi nhiệm vụ GV đưa ra 

- GV theo dõi quá trình học tập của HS, hỗ trợ khi cần

Bước 3. Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- HS trình bày câu trả lời trước lớp 

- Các HS khác nhận xét, bổ sung 

Bước 4. Đánh giá kết quả thực hiện

- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức và chuyển sang nội dung mới.

II. Ứng dụng sinh trưởng và phát triển trong thực tiễn 

1. Ứng dụng sinh trưởng và phát triển trong trồng trọt

a) Điều khiển sinh trưởng và phát triển bằng các yếu tố bên ngoài 

* Câu hỏi thảo luận 

C1. 

- Các biện pháp điều khiển sinh trưởng và phát triển trong Hình 37.3:

a) Chiếu ánh sáng nhân tạo trong nhà kính để đảm bảo điều kiện ánh sáng cho cây quang hợp.

b) Ủ rơm cho cây trồng trong mùa đông giúp hạn chế gió lạnh và giữ nhiệt cho cây trồng. 

c) Bón phân giúp tăng dinh dưỡng cho cây trồng. 

d) Tưới đủ nước giúp cây trồng sinh trưởng và phát triển tốt.

- Các biện pháp điều khiển sinh trưởng, phát triển ở thực vật như thắp đèn vào ban đêm để kích thích các loài cây ngày dài ra hoa,...

C2. 

Trồng cây lấy gỗ bằng cách trồng mật độ dày khi cây còn non giúp cho tỉ lệ sống của cây tăng lên, sau đó tỉa bớt giúp cây có đủ ánh sáng, nước, chất dinh dưỡng để cây sinh trưởng và phát triển tốt.* Kết luận 

Điều khiển quá trình sinh trưởng và phát triển bằng các yếu tố bên ngoài: chiếu sáng nhân tạo, bón phân, tưới nước,…

b) Điều khiển sinh trưởng và phát triển bằng các nhân tố bên trong 

* Câu hỏi thảo luận 

* Kết luận 

Điều khiển sinh trưởng và phát triển bằng các nhân tố bên trong: Sử dụng hormone kích thích và ức chế quá trình sinh trưởng.

Bước 1. GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV giới thiệu về đặc điểm sinh trưởng và phát triển của sinh vật gây hại trong hình 37.5

- GV yêu cầu HS đọc thông tin trong SGK kết hợp quan sát hình ảnh về các giai đoạn sinh trưởng và phát triển của muỗi và bướm, thảo luận trả lời câu học mục II.3 trong SGK 

+ Nhận xét về hình thái của muỗi và bướm ở các giai đoạn khác nhau trong vòng đời.

+ Theo em, diệt muỗi ở giai đoạn nào cho hiệu quả nhất? Vì sao? Hãy đề xuất các biện pháp diệt muỗi và ngăn chặn sự phát triển của muỗi

+ Hãy đề xuất các biện pháp diệt bướm bảo vệ mùa màng

- GV lưu ý với HS: Có thể đưa ra các giải pháp tương tự để phòng trừ các loại côn trùng hay sinh vật gây hịa khác đối với sinh vật và con người.

- Yêu cầu về nhà: GV yêu cầu HS thiết kế một ấn phẩm tuyên truyền "Diệt muỗi tận gốc" bằng cách sử dụng công cụ số (Canva/PowerPoint hoặc phần mềm vẽ) để thiết kế Poster/Infographic.

Bước 2. HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS lắng nghe trình bày của GV, đọc thông tin trong SGK, quan sát hình ảnh, thảo luận trả lời các câu hỏi nhiệm vụ GV đưa ra 

- GV theo dõi quá trình học tập của HS, hỗ trợ khi cần

Bước 3. Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- HS trình bày câu trả lời trước lớp 

- Các HS khác nhận xét, bổ sung 

Bước 4. Đánh giá kết quả thực hiện

- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức và chuyển sang nội dung mới.

3. Ứng dụng sinh trưởng và phát triển trong phòng trừ sinh vật gây hại

* Câu hỏi thảo luận 

C1. 

Các giai đoạn khác nhau trong vòng đời của muỗi và bướm (trứng nở ra ấu trùng, ấu trùng phát triển thành nhộng và sau đó là con trưởng thành) có sự khác nhau về kích thước (từ nhỏ đến lớn) và hình dạng.

C2. Diệt muỗi ở giai đoạn trứng là hiệu quả nhất vì có thể diệt được số lượng nhiều nhất.

Các biện pháp diệt muỗi và ngăn chặn sự phát triển của muỗi như:

- Giữ môi trường sống sạch sẽ, khô thoáng. 

- Không sử dụng các dụng cụ chứa nước đọng để muỗi không có môi trường phát triển. 

- Sử dụng các thiết bị bắt muỗi hiện đại và phun thuốc diệt muỗi.

C3. Các biện pháp diệt sâu bướm: dùng đèn bẫy bướm, dùng thuốc trừ sâu để sâu không phát triển được thành bướm.

* Kết luận  

Việc hiểu biết về các giai đoạn sinh trưởng và phát triển có thể vận dụng để phòng trừ những sinh vật gây hại bằng cách cắt vòng đời của chúng.

5.3.TC1a: HS chọn và sử dụng công cụ số (Canva/PowerPoint hoặc phần mềm vẽ) để thiết kế Poster/Infographic minh họa vòng đời của muỗi và các biện pháp cắt đứt vòng đời đó (đổ nước đọng, thả cá).