Giáo án NLS KHTN 7 kết nối Bài 39: Sinh sản vô tính ở sinh vật

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV chiếu hình 39.2 trong SGK : sinh sản ở một số sinh vật cho HS quan sát. 

- GV yêu cầu HS quan sát hình ảnh, vận dụng kiến thức đã biết trả lời câu hỏi mục I trong SGK: Quan sát hình 39.1 kết hợp kiến thức đã biết, hãy nêu khái niệm sinh sản và lấy ví dụ 

à Sinh sản là quá trình tạo ra những cá thể mới, đảm bảo sự phát triển liên tục của loài

à VD: Gà đẻ trứng, Lợn đẻ con, tre sinh sản bằng rễ ra măng non

- GV hướng dẫn HS phân biệt 2 hình thức sinh sản hữu tính và vô tính (sinh sản có và không có sự tham gia của giao tử đực và giao tử cái)

- GV hướng dẫn HS: Dùng Chatbot AI để tìm thêm 3 ví dụ về sinh sản vô tính và 3 ví dụ về sinh sản hữu tính.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS hoạt động nhóm, quan sát hình ảnh, thực hiện nhiệm vụ theo hướng dẫn của GV. 

- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết. 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV gọi học sinh trả lời các câu hỏi nhiệm vụ được giao.

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức và chuyển sang nội dung mới. 

I. Sinh sản là gì? 

- Khái niệm: Sinh sản là quá trình tạo ra những cá thể mới đảm bảo sự phát triển liên tục của loài.

- Có 2 hình thức sinh sản:

• Sinh sản vô tính.
• Sinh sản hữu tính.

Bước 1. GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV nêu vấn đề và đặt câu hỏi gợi mở cho HS: Ở một số loài thực vật, các cơ quan sinh dưỡng như: rễ, thân, lá ngoài chức năng nuôi dưỡng cây, chúng còn có thể tạo thành cây mới. Vậy cây con được tạo ra từ những cơ quan đó được gọi là hình thức sinh sản gì?

- GV tổ chức cho HS thảo luận nhóm, hoàn thành phiếu học tập về sinh sản vô tính ở thực vật. (phụ lục)

- GV yêu cầu HS nghiên cứu thông tin SGK và quan sát hình 39.5, trả lời câu hỏi mục II.2 

+ Hãy kể tên một số loài cây khác có khả năng sinh sản bằng rễ, thân, lá mà em biết. 

+Vì sao người ta gọi hình thức sinh sản từ rễ, thân lá, là sinh sản sinh dưỡng?

- GV mở rộng thêm: có hai hình thức sinh sản sinh dưỡng:

+ Sinh sản sinh dưỡng tự nhiên ( thân bò, thân rễ, thân củ, rễ củ , lá,….)

+ Sinh sản sinh dưỡng nhân tạo ( nhân giống vô tính)

- GV lưu ý cho HS: 

+ Ý nghĩa của hình thức sinh sản sinh dưỡng ở thực vật: giúp thực vật duy trì nói giống trong điều kiện khó khăn, trong khi sinh sản hữu tính không thực hiện được. 

+ Một số tác hại đối với con người: nhiều loài cỏ dại sinh sản bằng thân rễ phát triển rất nhanh khí có điều kiện thời tiết thuận lợi, do đó cần có các biện phát để diệt các loại cỏ dại này. 

à GV yêu cầu HS trình bày các biện pháp diệt cỏ dại?

• Đào, nhổ cỏ sau cơn mưa. ...
• Ngăn tiếp xúc với ánh sáng, ánh nắng mặt trời. ...
• Đổ nước sôi vào cỏ dại. ...
• Rắc muối lên vùng cỏ dại. ...
• Tưới giấm để diệt cỏ dại. ...
• Trồng kín vào không gian trống. ...
• Dùng thuốc muối (baking soda) ...
• Sử dụng Cồn để diệt cỏ dại.

Bước 2. HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS đọc thông tin trong SGK, quan sát hình ảnh, thảo luận trả lời các câu hỏi nhiệm vụ GV đưa ra 

- GV theo dõi quá trình học tập của HS, hỗ trợ khi cần

Bước 3. Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- HS trình bày câu trả lời trước lớp 

- Các HS khác nhận xét, bổ sung 

Bước 4. Đánh giá kết quả thực hiện

- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức và chuyển sang nội dung mới.

2. Các hình thức sinh sản vô tính ở thực vật 

* Phiếu học tập 

- Đặc điểm của sinh sản vô tính ở thực vật

+ Gồm 2 hình thức sinh sản sinh dưỡng (chủ yếu) và sinh sản bào tử

+ Sinh sản sinh dưỡng là hình thức sinh sản trong đó cơ thể mới được hình thành từ cơ quan sinh dưỡng của cơ thể mẹ (như rễ, thân, lá). 

* Câu hỏi thảo luận 

C1. 

Một số loài cây khác có khả năng sinh sản bằng rễ, thân, lá: cây khoai tây, hành lá, gừng, tỏi, cây sống đời, cây thuốc bỏng,...

C2. 

Hình thức sinh sản từ thân, rễ, lá được gọi là hình thức sinh sản sinh dưỡng vì cơ thể mới được tạo thành từ các bộ phận, cơ quan sinh dưỡng của cơ thể mẹ. 

Bước 1. GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV giao nhiệm vụ từ tiết trước cho HS: 

+ Em hãy tìm hiểu trên sách, báo, internet hoặc người thân về những hạn chế của hình thức sinh sản vô tính ở sinh vật

+ Sưu tầm tranh ảnh, video về phương phát giâm cành, chiết cành, ghép cành, nuôi cấy mô 

• Nhóm 1: Sưu tầm hình ảnh và trình bày pp giâm cành
• Nhóm 2: Sưu tầm hình ảnh và trình bày pp chiết cành.
• Nhóm 3: Sưu tầm hình ảnh và trình bày pp ghép cây.
• Nhóm 4: Sưu tầm hình ảnh và trình bày pp nuôi cấy mô 

- GV tổ chức cho các nhóm trình bày nội dung sưu tầm của nhóm mình (trình bày bằng powerpoint hoặc tranh ảnh)

- GV yêu cầu HS thảo luận các câu hỏi trong mục II.4 

+ Đọc thông tin ở mục 4 và hoàn thành bảng theo mẫu bảng 39.3

+ Tại sao cành được sử dụng để giâm bảo có đủ mắt, chồi

+ Để khôi phục các loài thực vật quý hiếm đang có nguy cơ tuyệt chủng, phương pháp nhân giống nào được sử dụng có hiệu quả nhất? Vì sao?

- GV hướng dẫn HS rút ra kết luận về vai trò và ứng dụng của sinh sản vô tính 

- GV giới thiệu nội dung trong phần “em có biết” trong SGK – tr163 

Bước 2. HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS thực hiện nhiệm vụ học tập tại nhà theo yêu cầu của GV

- HS đọc thông tin trong SGK, quan sát hình ảnh, thảo luận trả lời các câu hỏi 

- GV theo dõi quá trình học tập của HS, hỗ trợ khi cần

Bước 3. Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- HS trình bày câu trả lời trước lớp 

- Các HS khác nhận xét, bổ sung 

Bước 4. Đánh giá kết quả thực hiện

- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức và chuyển sang nội dung mới.

4. Vai trò và ứng dụng của sinh sản vô tính

* Câu hỏi thảo luận 

C1. 

C2. 

Sử dụng cành giâm có đủ mắt và chồi vì từ các mắt sẽ ra rễ và các chồi sẽ mọc ra các mầm non để tạo thành cây mới. 

C3. 

Để khôi phục các loài thực vật quý hiếm đang có nguy cơ tuyệt chủng, phương pháp nhân giống có hiệu quả nhất là nuôi cấy mô vì phương pháp này đảm bảo được các tình trạng mong muốn, nhân nhanh với số lượng lớn trong thời gian ngắn, cây con tạo ra sạch bênh. 

* Kết luận  

Sinh sản vô tính có vai trò quan trọng trong sản xuất và đời sống. Ứng dụng sinh sản vô tính trong giâm canh, chiết cành, ghép cây, nuôi cấy tế bào vào mô giúp nhân nhanh các giống cây trồng, đem lại hiệu quả kinh tế cao.