Giáo án NLS Mĩ thuật 8 kết nối Bài 10: Nghệ thuật trổ giấy trong trang trí

Ngày soạn:…/…/…

Ngày dạy:…/…/…

BÀI 10: NGHỆ THUẬT TRỔ GIẤY TRONG TRANG TRÍ

(2 tiết)

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC

1. Kiến thức

Sau bài học này, HS sẽ:

• Hiểu được kĩ thuật trổ giấy trong thực hành, sáng tạo SPMT.
• Biết khai thác hình ảnh người lao động trong trang trí sản phẩm.

2. Năng lực

Năng lực chung: 

• Năng lực giao tiếp và hợp tác: khả năng thực hiện nhiệm vụ một cách độc lập hay theo nhóm; Trao đổi tích cực với giáo viên và các bạn khác trong lớp.
• Năng lực tự chủ và tự học: biết lắng nghe và chia sẻ ý kiến cá nhân với bạn, nhóm và GV. Tích cực tham gia các hoạt động trong lớp.
• Giải quyết vấn đề và sáng tạo: biết phối hợp với bạn bè khi làm việc nhóm, tư duy logic, sáng tạo khi giải quyết vấn đề.

Năng lực riêng: 

• Biết khai thác vẻ đẹp trong cuộc sống để thực hành SPMT có tính ứng dụng.
• Vận dụng kĩ thuật trổ giấy để làm một sản phẩm trang trí trong gia đình.

Năng lực số (NLS):

• [1.1.TC2b]: Tìm kiếm và chọn lọc được các mẫu họa tiết trổ giấy (stencil/silhouette) chất lượng cao trên kho tài nguyên số để tham khảo.
• [6.2.TC2a]: Sử dụng công cụ AI tạo sinh hình ảnh (Generative AI) để tạo ra các mẫu thiết kế đen trắng (âm bản/dương bản) độc đáo, giải quyết vấn đề về kĩ năng vẽ hình khi tạo khuôn.
• [3.1.TC2a]: Sử dụng phần mềm chỉnh sửa ảnh trên điện thoại/máy tính để chuyển đổi ảnh chụp thông thường thành dạng nét/mảng tương phản cao phục vụ việc trổ giấy.
• [2.2.TC2a]: Chia sẻ quy trình làm việc và sản phẩm lên không gian số của lớp học để trao đổi kinh nghiệm.

3. Phẩm chất

• Biết vận dụng kiến thức, kĩ năng của nghệ thuật trổ giấy thể hiện được SPMT có tính ứng dụng.
• Có tinh thần trách nhiệm, trân trọng giá trị văn hóa truyền thống của nghệ thuật trổ giấy.
• Biết được sự đa dạng trong sáng tạo nghệ thuật, từ đó thêm yêu thích môn học và có nhiều hơn cách tiếp cận, lựa chọn thể hiện hình tượng con người trong thực hành, sáng tạo SPMT.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC 

1. Đối với giáo viên

• Giáo án, SHS, SGV Mĩ thuật 8.
• Một số hình ảnh, video clip giới thiệu sản phẩm có sử dụng nghệ thuật trổ giấy trên powerpoint, cho HS quan sát.
• Một số giáo cụ trực quan sản phẩm ứng dụng có sử dụng nghệ thuật trổ giấy để minh họa, phân tích cho HS.
• Máy tính, máy chiếu (nếu có).
• Công cụ AI tạo ảnh (Bing Image Creator, Canva Magic Media, Leonardo.ai...) hoặc ứng dụng xử lý ảnh (PicsArt, PhotoRoom).
• Video AI tạo bằng công cụ AI được dùng để khởi động bài học.

2. Đối với học sinh

• SHS Mĩ thuật 8.
• Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm có liên quan đến nội dung bài học và dụng cụ học tập theo yêu cầu của GV.
• Điện thoại thông minh/Máy tính bảng/Laptop (nếu điền kiện cho phép).

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a. Mục tiêu: Gợi mở, kích thích HS mong muốn tìm hiểu về các nội dung mới, lí thú của bài học.

b. Nội dung: GV trình chiếu video cho HS xem và trả lời câu hỏi. 

c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS.

d. Tổ chức thực hiện:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS xem video AI được thiết kế để phục vụ bài dạy và trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó.

- GV yêu cầu HS quan sát bức tranh dưới đây và trả lời câu hỏi: 

Em hãy theo dõi video dưới đây và trả lời câu hỏi:

https://www.youtube.com/watch?v=2-dLkufVCwk (0:41 – 1:50)

+ Sản phẩm trong video được thực hiện theo phương thức nào?

+ Em hiểu thế nào là nghệ thuật trổ giấy?

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS quan sát hình ảnh và trả lời câu hỏi.

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời đại diện HS trả lời câu hỏi: 

+ Video trên là quá trình sáng tạo sản phẩm mĩ thuật từ nghệ thuật trổ giấy.

+ Nghệ thuật cắt, trở giấy thủ công truyền thống tồn tại từ lâu đời trong nền văn hoá ở một số nước phương Đông (Trung Quốc, Nhật Bản,...), trong đó, Trung Quốc gọi nghệ thuật trổ giấy là Tiễn chỉ (Jianzhi), Nhật Bản gọi nghệ thuật trổ giấy là Ki-ri-ga-mi (Kirigami). Ở Việt Nam, nghệ thuật trổ giấy được sử dụng nhiều trong các sản phẩm trang trí như tranh, bưu thiếp....

- GV mời HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung.

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức.

- GV dẫn dắt HS vào bài học: Nghệ thuật trổ giấy là một bộ môn nghệ thuật từ giấy. Nó được đưa vào thể hiện trên giấy để tạo ra những tác phẩm kiến trúc, những tác phẩm nghệ thuật, đời sống hay những tác phẩm có tính suy tưởng và trừu tượng cao. Để tìm hiểu rõ hơn, chúng ta cùng đến với bài hôm nay – Bài 10: Nghệ thuật trổ giấy trong trang trí.

B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Quan sát

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS:

- Nhận biết các SPMT ứng dụng có sử dụng nghệ thuật trổ giấy.

- Thông qua quan sát, phân tích HS thấy được đặc điểm của nghệ thuật trổ giấy thủ công. HS nhận biết được vẻ đẹp đặc trưng của nghệ thuật trổ giấy.

b. Nội dung: HS quan sát, phân tích một số SPMT trong SHS tr.42, video clip hoặc SPMT do GV chuẩn bị.

c. Sản phẩm học tập: HS có nhận thức bạn đầu về vẻ đẹp của nghệ thuật trổ giấy và ứng dụng của loại hình nghệ thuật này trong thực hiện SPMT ứng dụng.

d.Tổ chức thực hiện:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..
 

C. HOẠT  ĐỘNG LUYỆN TẬP

Hoạt động 2: Thể hiện

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS:

- Vận dụng nghệ thuật trổ giấy trong trang trí và thiết kế sản phẩm.

- Khai thác, vận dụng được hình ảnh người lao động trong trang trí cho sản phẩm.

b. Nội dung: 

- Tham khảo, tìm hiểu các bước thực hiện trổ giấy, trang trí sản phẩm.

- Thực hiện trang trí đèn có sử dụng nghệ thuật trổ giấy thủ công.

c. Sản phẩm học tập: SPMT khai thác vẻ đẹp lao động, có sử dụng nghệ thuật trổ giấy.

d. Tổ chức thực hiện:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV cho HS quan sát, tìm hiểu các bước thực hiện trong SHS tr.43:

- GV nêu câu hỏi: Em hãy nêu các bước thực hiện đèn trang trí sử dụng nghệ thuật trổ giấy thủ công.

- GV cho HS triển khai trên giấy, trao đổi về ý tưởng và cách thức thực hiện, tiến hành trang trí sản phẩm (đèn, hộp quà,...). trong đó sử dụng hình ảnh lao động bằng hình thức trổ giấy thủ công.

Gợi ý: 

+ Về ý tưởng: Thể hiện trang trí sản phẩm gì? Hình ảnh nào được sử dụng để trang trí? Màu sắc, bố cục như thế nào?

+ Cách thể hiện: Lựa chọn hình thức trổ giấy có phù hợp không? Sản phẩm dùng giấy màu hay giấy đen,...?

- GV yêu cầu HS thực hành: Thiết kế một đồ vật trang trí cho góc học tập và sử dụng hình ảnh vẻ đẹp trong cuộc sống để trang trí cho góc học tập và sử dụng hình ảnh vẻ đẹp trong cuộc sống để trang trí theo cách em yêu thích.

- GV gợi ý các cách để tạo mẫu:

+ Cách 1 (Dùng AI): [6.2.TC2a]: Truy cập công cụ AI (Bing Image/Canva), nhập câu lệnh (prompt): "Black and white stencil art of a farmer planting rice, simple lines, high contrast" (Nghệ thuật khuôn mẫu đen trắng người nông dân cấy lúa, nét đơn giản, tương phản cao) để AI tạo ra các mẫu thiết kế.

+ Cách 2 (Xử lý ảnh thật): [3.1.TC2a]: Chụp ảnh dáng người thật, sau đó dùng ứng dụng (như PhotoRoom/PicsArt) chọn hiệu ứng "Sketch" hoặc "Black & White" và tăng độ tương phản để chuyển ảnh thành dạng mảng đen trắng rõ ràng.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS quan sát cách thực hiện đèn trang trí sử dụng nghệ thuật trổ giấy thủ công và tiến hành thực hiện nhiệm vụ.

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết). 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận. 

- GV mời đại diện HS trình bày các bước thực hiện đèn trang trí sử dụng nghệ thuật trổ giấy thủ công:

Gợi ý: 

Bước 1: Tạo khung xương cho đèn từ vật liệu sẵn có như hộp các-tông, que tre, que kem,...

Bước 2: Sử dụng hình ảnh vẻ đẹp trong cuộc sống trang trí bằng phương pháp trổ giấy.

Bước 3: Dán hình trang trí vào vị trí trung tâm của đèn.

Bước 4: Căn chỉnh chi tiết và hoàn thiện sản phẩm.

- GV hướng dẫn HS hoàn thành thiết kế đồ vật trang trí cho góc học tập.

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, nêu ý kiến bổ sung (nếu có). 

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá và kết luận. 

- GV chuyển sang hoạt động mới.

Hoạt động 3: Thảo luận

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS:

- Nhận xét, trình bày được ý kiến cá nhân về SPMT của bản thân và của bạn.

- Đưa ra được gợi ý giúp sản phẩm của bạn hoàn thiện hơn.

b. Nội dung: 

- GV hướng dẫn HS quan sát SPMT của bản thân và của bạn trong nhóm, lớp.

- HS thảo luận nhóm theo các câu hỏi gợi ý trong SHS tr.44.

c. Sản phẩm: Cảm nhận, phân tích được SPMT của cá nhân và các bạn trong nhóm, lớp.

d. Tổ chức thực hiện:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..
 

D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

a. Mục tiêu: Giúp HS củng cố, gắn kết kiến thức, kĩ năng đã học về nghệ thuật trổ giấy. Từ đó, phát triển khả năng tự học và nâng cao thẩm mĩ của HS thông qua quá trình tìm ý tưởng, thông điệp truyền tải, bố cục, khai thác tạo hình, màu sắc trong trang trí SPMT có sử dụng, khai thác vẻ đẹp lao động.

b. Nội dung: Thực hiện SPMT có tính trang trí ứng dụng trong cuộc sống bằng nghệ thuật trổ giấy thủ công.

c. Sản phẩm: SPMT có tính ứng dụng trong cuộc sống, hình thức phù hợp với không gian cần trang trí.

d. Tổ chức thực hiện:

Nhiệm vụ 1: Thực hiện một số sản phẩm có tính trang trí ứng dụng trong cuộc sống bằng nghệ thuật trổ giấy thủ công sử dụng trang trí phòng khách, phòng ngủ, phòng ăn.

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV giao nhiệm vụ: Thực hiện một số sản phẩm có tính trang trí ứng dụng trong cuộc sống bằng nghệ thuật trổ giấy thủ công sử dụng trang trí phòng khách, phòng ngủ, phòng ăn.

- [1.1.TC2b] GV hướng dẫn HS: Tìm kiếm từ khóa "Paper cut light box layers" trên Pinterest để tham khảo cách xếp nhiều lớp giấy tạo chiều sâu 3D cho sản phẩm (kĩ thuật nâng cao).

- GV trình chiếu cho HS tham khảo hình ảnh sản phẩm trong SHS tr.44,45:

- GV hướng dẫn HS phác thảo thể hiện ý tưởng, lựa chọn hình thức thể hiện trên lớp và thực hiện SPMT ở nhà.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS vận dụng các bước thực hiện trang trí sử dụng nghệ thuật trổ giấy thủ công đã học, lên ý tưởng cho SPMT của mình để thực hiện nhiệm vụ.

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết). 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện một số HS trình bày TPMT trước lớp hoặc có thể chụp ảnh SPMT để báo cáo vào tiết học sau.

- GV yêu cầu các HS khác quan sát, nhận xét, đặt câu hỏi (nếu có). 

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá và tuyên dương TPMT thể hiện tốt. 

- GV chuyển sang nội dung mới.

Nhiệm vụ 2: Trả lời câu hỏi trắc nghiệm

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..