Giáo án NLS Mĩ thuật 8 kết nối Bài 13: Một số tác giả, tác phẩm mĩ thuật Việt Nam thời kì hiện đại

Ngày soạn:…/…/…

Ngày dạy:…/…/…

BÀI 13: MỘT SỐ TÁC GIẢ, TÁC PHẨM MĨ THUẬT VIỆT NAM THỜI KÌ HIỆN ĐẠI

(2 tiết)

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC

1. Kiến thức

Sau bài học này, HS sẽ:

• Biết được giá trị tạo hình của nền mĩ thuật Việt Nam hiện đại thông qua một số tác giả, tác phẩm.
• Viết được một bài luận về tác giả, tác phẩm hoặc vẽ theo một trường phái mĩ thuật Việt Nam hiện đại.
• Vận dụng được kiến thức đã học xây dựng một video clip/ một tờ báo tường về nghệ thuật Việt Nam hiện đại.
• Tự hào về nền mĩ thuật Việt Nam thời kì hiện đại.

2. Năng lực

Năng lực chung: 

• Năng lực giao tiếp và hợp tác: khả năng thực hiện nhiệm vụ một cách độc lập hay theo nhóm; Trao đổi tích cực với giáo viên và các bạn khác trong lớp.
• Năng lực tự chủ và tự học: biết lắng nghe và chia sẻ ý kiến cá nhân với bạn, nhóm và GV. Tích cực tham gia các hoạt động trong lớp.
• Giải quyết vấn đề và sáng tạo: biết phối hợp với bạn bè khi làm việc nhóm, tư duy logic, sáng tạo khi giải quyết vấn đề.

Năng lực riêng: 

• Viết được một bài luận về tác giả, tác phẩm hoặc vẽ theo một trường phái Mĩ thuật Việt Nam hiện đại.
• Vận dụng kiến thức đã xây dựng một video clip,... từ báo tường về nghệ thuật Việt Nam hiện đại.

Năng lực số (NLS):

• [1.1.TC2b]: Tổ chức được chiến lược tìm kiếm dữ liệu (hình ảnh tác phẩm chất lượng cao, tiểu sử tác giả) trên môi trường số để phục vụ bài luận hoặc bài vẽ.
• [6.2.TC2a]: Tối ưu hóa việc sử dụng các công cụ AI (như ChatGPT, Gemini, Bing Image Creator) để hỗ trợ tìm ý tưởng cho bài viết luận hoặc tạo hình ảnh tham khảo phong cách nghệ thuật.
• [3.3.TC2a]: Thảo luận và thực hiện đúng các quy tắc về bản quyền khi sử dụng tư liệu ảnh hoặc thông tin từ Internet cho bài làm.
• [3.1.TC2a]: Áp dụng được các công cụ số (phần mềm làm video, thiết kế đồ họa) để tạo sản phẩm truyền thông (video/sơ đồ) giới thiệu tác giả, tác phẩm.

3. Phẩm chất

• Tự hào về nền Mĩ thuật Việt Nam thời kì hiện đại và bước đầu khai thác được giá trị tạo hình của mĩ thuật thời kì này trong thực hành SPMT.
• Có ý thức về gìn giữ, bảo tồn và phát huy những giá trị của TPMT trong thời đại ngày nay.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC 

1. Đối với giáo viên

• Giáo án, SGK, SGV Mĩ thuật 8.
• Một số hình ảnh, video clip liên quan đến TPMT Việt Nam thời kì hiện đại để trình chiếu trên PowerPoint cho HS quan sát.
• Một số SPMT khai thác tạo hình, đề tài của TPMT thời kì hiện đại làm minh họa, phân tích cách thể hiện cho HS quan sát trực tiếp.
• Máy tính, máy chiếu (nếu có).
• Ứng dụng AI (Chatbot, Image Gen)
• Phần mềm biên tập video (CapCut/Canva)
• Không gian lưu trữ trực tuyến (Padlet/Drive).
• Video AI tạo bằng công cụ AI được dùng để khởi động bài học.

2. Đối với học sinh

• SGK Mĩ thuật 8.
• Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm có liên quan đến nội dung bài học và dụng cụ học tập theo yêu cầu của GV.
• Điện thoại thông minh/Máy tính bảng/Laptop có kết nối Internet (nếu điều kiện cho phép)

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a. Mục tiêu: Gợi mở, kích thích HS mong muốn tìm hiểu về các nội dung mới, lí thú của bài học.

b. Nội dung: GV tổ chức cho HS tham gia trò chơi Ai nhanh hơn.

c. Sản phẩm học tập: HS tham gia trò chơi tích cực.

d. Tổ chức thực hiện: 

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV chia lớp thành 2 nhóm và tổ chức trò chơi Ai nhanh hơn.

- GV nêu luật chơi: Mỗi thành viên của 2 nhóm lần lượt liệt kê một số tác giả, tác phẩm tiêu biểu của mĩ thuật hiện đại Việt Nam lên bảng. Sau 2 phút, nhóm nào ghi được nhiều kết quả hơn thì nhóm đó sẽ giành chiến thắng.

- GV yêu cầu HS xem video AI được thiết kế để phục vụ bài dạy và trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS tham gia tích cực trò chơi Ai nhanh hơn.

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV tổng kết đáp án trò chơi lên bảng:

Một số tác giả, tác phẩm tiêu biểu của mĩ thuật hiện đại Việt Nam: Chơi ô ăn quan (Nguyễn Phan Chánh), Thiếu nữ trong vườn (Nguyễn Gia Trí), Thiếu nữ bên hoa huệ (Tô Ngọc Vân), Đánh Cá đêm trăng (Nguyễn Khang), Tình quân dân (Nguyễn Sỹ Ngọc), Giặc đốt làng tôi (Nguyễn Sáng), Quan bản cũ (Lê Quốc Lộc),...

- GV mời HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung.

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV đánh giá, nhận xét, công bố nhóm thắng cuộc.

- GV dẫn dắt HS vào bài học: Phương tiện giao thông công cộng là những phương tiện có sẵn, góp phần giảm thiểu phương tiện cá nhân, tiết kiệm thời gian và nâng cao việc bảo vệ môi trường đô thị. Vậy trong nghệ thuật, cụ thể là mĩ thuật thì phương tiện giao thông được khắc họa như thế nào? Để tìm hiểu rõ hơn, chúng ta cùng đến với bài hôm nay – Bài 13: Một số tác giả, tác phẩm mĩ thuật Việt Nam thời kì hiện đại.

B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Quan sát

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS:

- Biết đến dấu mốc thời gian của Mĩ thuật Việt Nam thời kì hiện đại.

- Biết được một số trường phái, khuynh hướng sáng tác ảnh hưởng đến nền Mĩ thuật Việt Nam thời kì hiện đại.

b. Nội dung: 

- Tìm hiểu thời điểm xác lập nền Mĩ thuật Việt Nam thời kì hiện đại.

- Một số đặc điểm Mĩ thuật Việt Nam thời kì hiện đại.

c. Sản phẩm học tập: Có kiến thức cơ bản, ban đầu về nền Mĩ thuật Việt Nam thời kì hiện đại.

d.Tổ chức thực hiện:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..
 

C. HOẠT  ĐỘNG LUYỆN TẬP

Hoạt động 2: Thể hiện

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS:

- Có thêm thông tin về tác giả, TPMT tiêu biểu của Mĩ thuật hiện đại Việt Nam.

- Viết bài giới thiệu về tác giả, TPMT Việt Nam hiện đại.

- Khai thác ngôn ngữ tạo hình của TPMT trong thời kì Mĩ thuật hiện đại Việt Nam vào sáng tạo SPMT.

b. Nội dung: Lựa chọn một trong hai cách:

- HS tham khảo các thông tin trong bài để định hướng viết bài luận.

- HS thực hiện được SPMT theo hình thức mình yêu thích.

c. Sản phẩm học tập: Một trong 2 sản phẩm:

- Bài luận giới thiệu về tác giả, TPMT Việt Nam thời kì hiện đại từ 10-15 câu.

- SPMT khai thác đặc điểm tạo hình, đề tài của TPMT thời kì hiện đại.

d. Tổ chức thực hiện:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

* Phần viết luận:

- GV yêu cầu HS tìm hiểu các thông tin trong SGK tr.54-56 để định hướng cho phần viết bài luận.

- GV yêu cầu HS tìm hiểu thêm thông tin về tác giả, tác phẩm trên cơ sở các tác giả được Nhà nước phong tặng các giải thưởng cao quý như: Giải thưởng Hồ Chí Minh, Giải thưởng Nhà nước, Giải thưởng của Triển lãm Mĩ thuật toàn quốc,...

- GV hướng dẫn HS: Sử dụng AI Chatbot để lập dàn ý hoặc tìm kiếm thông tin so sánh.

* Phần thực hành SPMT:

- GV trình chiếu các TPMT trong SGK để HS tham khảo, nhận biết và thực hành theo các bước cơ bản tạo SPMT ở các bài học trước:

- GV hướng dẫn HS: Sử dụng AI tạo ảnh để tham khảo bố cục hoặc phong cách.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS quan sát, thảo luận và thực hiện nhiệm vụ.

- [6.2.TC2a]: HS sử dụng các công cụ AI (ChatGPT/Gemini) với câu lệnh tối ưu (prompt engineering), ví dụ: "Hãy lập dàn ý bài phân tích tác phẩm 'Chơi ô ăn quan', tập trung vào bố cục và màu sắc Á Đông". Sau đó kiểm chứng lại thông tin với SGK.

- [3.3.TC2a]: HS thảo luận và ghi rõ nguồn tham khảo (tên sách, website, hoặc ghi chú "có sự hỗ trợ của AI trong phần lên ý tưởng") cuối bài viết.

- [6.2.TC2a]:  HS sử dụng công cụ AI tạo ảnh (Bing Image Creator/Canva Magic Media) để tạo hình ảnh tham khảo. Ví dụ: nhập lệnh "Một bức tranh sơn dầu vẽ cảnh sinh hoạt nông thôn Việt Nam phong cách Tô Ngọc Vân" để lấy cảm hứng về màu sắc và ánh sáng trước khi vẽ thực tế.

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết). 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận. 

- GV mời đại diện HS trình bày bài viết luận/ sản phẩm mĩ thuật khai thác đặc điểm tạo hình, đề tài của TPMT thời kì hiện đại.

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, nêu ý kiến bổ sung (nếu có). 

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá và kết luận. 

- GV chuyển sang hoạt động mới.

Hoạt động 3: Thảo luận

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS:

- Củng cố kiến thức kĩ năng liên quán đến đặc điểm tạo hình, đề tài của mĩ thuật thời kì hiện đại ở Việt Nam.

- Có khả năng truyền thông bằng hình thức viết, tạo SPMT về giá trị thẩm mĩ của mĩ thuật thời kì hiện đại.

b. Nội dung: GV hướng dẫn HS thảo luận và trình bày theo các câu hỏi gợi ý trong SGK tr.57.

c. Sản phẩm: Kiến thức về đặc điểm tạo hình, đề tài của mĩ thuật thời kì hiện đại.

d. Tổ chức thực hiện:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..
 

D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

a. Mục tiêu: Giúp HS củng cố, gắn kết kiến thức, kĩ năng đã học với hoạt động truyền thông về giá trị của mĩ thuật Việt Nam thời kì hiện đại. Từ đó, HS hình thành khả năng tự học, tìm kiếm thông tin và chủ động thực hiện nhiệm vụ học tập liên quan đến môn học.

b. Nội dung: Giới thiệu về tác giả, tác phẩm qua hình thức vẽ sơ đồ hoặc làm video clip.

c. Sản phẩm: Video clip (1-3 phút) hoặc Infographic sắc nét, bố cục đẹp.

d. Tổ chức thực hiện:

Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu, làm video clip (hoặc vẽ sơ đồ) giới thiệu về tác giả, tác phẩm tiêu biểu của nền mĩ thuật Việt Nam thời kì hiện đại.

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV giao nhiệm vụ: Tìm hiểu, làm video clip (hoặc vẽ sơ đồ) giới thiệu về tác giả, tác phẩm tiêu biểu của nền mĩ thuật Việt Nam thời kì hiện đại.

- GV yêu cầu HS: Làm video clip hoặc Vẽ sơ đồ tư duy (Infographic) giới thiệu tác giả, tác phẩm.

- GV gợi ý cho HS các nội dung để HS tham khảo:

+ Đối với vẽ sơ đồ: Cần sắp xếp tác giả, tác phẩm theo tiến trình lịch sử và sự tương đồng về bối cảnh xã hội, phong cách. Sơ đồ thực hiện trên khổ giấy A0 (hoặc A1) và có trang trí để hấp dẫn. Trong sơ đồ, mỗi giai đoạn tiêu biểu có thể sử dụng những màu sắc khác nhau để phân định và thuận tiện theo dõi.

+ Đối với làm video clip: Hãy sử dụng hình ảnh tác giả, TPMT để giới thiệu nhằm phát huy tính trực quan của loại hình này. Việc lồng tiếng, chạy phụ đề hay sắp xếp hình ảnh có thể sử dụng trên những phần mềm làm video dip thông dụng, đơn giản như: Adobe Premiere Elements, Nero Video, Corel VideoStudio, Filmora, Pinnace Studio,... để có thể sử dụng trên máy tính hoặc điện thoại thông minh.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS lắng nghe gợi ý, thực hiện nhiệm vụ ở nhà.

- Nhóm làm video:

+ [3.1.TC2a]: HS áp dụng phần mềm biên tập (CapCut/Canva) để cắt ghép hình ảnh, lồng tiếng, tạo hiệu ứng chuyển cảnh phù hợp để làm video giới thiệu sinh động.

+ [3.3.TC2a]: HS sử dụng kho nhạc miễn phí bản quyền (Youtube Audio Library) hoặc ghi rõ nguồn ảnh sử dụng trong video.

- Nhóm làm Sơ đồ (Infographic): [3.1.TC2a]: Sử dụng các mẫu thiết kế (Templates) trên Canva/PowerPoint để sắp xếp thông tin tác giả/tác phẩm theo dòng thời gian một cách khoa học, thẩm mỹ.

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết). 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện một số HS trình chiếu sản phẩm vào tiết học sau hoặc gửi link cho GV.

- GV yêu cầu các HS khác quan sát, nhận xét, đặt câu hỏi (nếu có). 

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá và tuyên dương sản phẩm thể hiện tốt. 

- GV chuyển sang hoạt động mới.

Nhiệm vụ 2: Trả lời câu hỏi trắc nghiệm

Câu 1: Mĩ thuật Việt Nam thời kì hiện đại (1925 - 1945) chịu ảnh hưởng chính từ khuynh hướng nào?

A. Nghệ thuật truyền thống phương Đông.

B. Khuynh hướng, trường phái nghệ thuật phương Tây (từ Trường Mĩ thuật Đông Dương).

C. Nghệ thuật đương đại.

D. Nghệ thuật trừu tượng. 

Câu 2: Giai đoạn 1946 - 1975, mĩ thuật Việt Nam theo khuynh hướng chủ đạo nào?

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..