Nhận biết và phân tích được một số yếu tố của hài kịch như: ngôn ngữ, xung đột, hành động, nhân vật, kết cấu, tình huống, thủ pháp trào phúng.
Phân tích và đánh giá được khả năng tác động của hài kịch đối với người đọc, người xem và tiến bộ xã hội.
Viết được báo cáo kết quả nghiên cứu về một vấn đề tự nhiên hoặc xã hội, có sử dụng sơ đồ, bảng biểu, có thuyết minh cách hình ảnh minh họa, có sử dụng trích dẫn, cước chú và biết trình bày phần tài liệu tham khảo.
Biết trình bày báo cáo kết quả nghiên cứu (dưới dạng hình thức thuyết trình) về một vấn đề tự nhiên hoặc xã hội.
Biết ứng xử phù hợp với tình thế xã hội, biết sống có khát vọng, vui tươi chân thực và tự nhiên.

KIẾN THỨC NGỮ VĂN

a. Mục tiêu: Nắm được những kiến thức cơ bản về hài kịch, các yếu tố nhân vật, tình huống, xung đột, hành động và kết cấu hài kịch.

b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi liên quan đến hài kịch, các yếu tố nhân vật, tình huống, xung đột, hành động và kết cấu hài kịch.

c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS và kiến thức HS tiếp thu được liên quan đến hài kịch, các yếu tố nhân vật, tình huống, xung đột, hành động và kết cấu hài kịch.

d. Tổ chức thực hiện:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV- HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Nhiệm vụ 1: Tri thức ngữ văn

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập.

Dựa vào phần tri thức ngữ văn trong SGK, GV cho HS nghiên cứu và trả lời các câu hỏi sau đây:

+ Trình bày khái niệm của hài kịch?

+ Các yếu tố nhân vật, tình huống, xung đột, hành động và kết cấu hài kịch có gì đặc biệt?

+ Thủ pháp trào phúng và ngôn ngữ trong hài kịch được thể hiện như thế nào?

HS tiếp nhận nhiệm vụ.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập.

HS thảo luận để trả lời câu hỏi.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận.

- GV mời một vài HS lên bảng trình bày, yêu cầu các HS khác nhận xét, góp ý, bổ sung.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập.

- GV nhận xét, chốt kiến thức.

Tìm hiểu chung

Hài kịch

+ Hài kịch là một thể loại kịch, dùng tiếng cười để chế giễu những thói tật, hiện tượng đáng phâ phán (vụ lợi, kệch cỡm, cực đoan, lạc hậu, ảo tưởng…) vốn đi chệch các chuẩn mực tốt đẹp của con người và cộng đồng.

+ Tiếng vười hài kịch cất lên từ sự vênh lệch, không tương thích giữa mục đích và phương tiện thực hiện, bản chất và biểu hiện, hành động và hoàn cảnh, tham vọng cá nhân và các khả năng thực hiện… tức là những cái ngộ nghĩnh, ngược đời, bất hợp lí.

+ Hài kịch có thể triển khai theo các hướng khác nhau tùy theo tính chất của tiếng cười nhằm vào đối tượng: từ tiếng cười bông đùa, hài hước đến tiếng cười châm biếm, mỉa mai hay tiếng cười lật tẩy, tố cáo, đả kích….

+ Bằng tiếng cười phủ nhân “những thiếu sót không nên có” hài kịch muốn làm thay đổi cách nhìn của người đọc, người xem về một hiện tượng xã hội nào đó, khẳng định lối sống lành mạnh lạc quan, hợp với lẽ phải và tiến bộ xã hội. Vì thế hài kịch nhất định phải đưa ra một kết cục có hậu và vui vẻ đối với người đọc, người xem.

- Các yếu tố trong hài kịch

BẢNG PHỤ LỤC 1

- Thủ pháp trào phúng và ngôn từ trong hài kịch

+ Thủ pháp trào phúng bao gồm các cách thức bất ngờ làm bật lên tiếng cười giễu cợt, mỉa mai, châm biếm, hạ thấp đối tượng.

+ Hài kịch thường sử dụng những thủ pháp trào phúng như: tạo tình huống hiểu lầm hài hước, trớ trêu, phóng đại cử chỉ, điệu bộ, thói tật, tạp tương phản gây cười.

+ Ngôn ngữ của hài kịch cả trong chỉ dẫn sân khấu, cách gọi tên nhân vật cũng như trong đối thoại, độc thoại, hài kịch sử dụng rất nhiều các biện pháp như: cường điệu, tương phản, lặp, nhại, chơi chữ, nói bóng gió, nói lái, nói quá, nói lỡ…. Đối thoại trong hài kịch có khi được tổ chức theo kiểu đối chọi chan chát, “ăn miếng trả miếng” trong tình huống các nhân vật tố cáo lẫn nhau; có khi được triển khai xoay quanh tình huống "ông nói gà, bà nói vịt” thể hiện sự lệch kênh về ý thức, cũng có khi đột ngột bỏ lửng lởi thoại khiến người đọc người xem bật cười.

BẢNG PHỤ LỤC 1

Phương diện	Cách hiện diện
Nhân vật hài kịch	+ Là những nhân vật tiêu biểu cho một thói tật đáng cười, đáng phê phán hoặc những nhân vật thường xuyên nhầm lẫn, có cách ứng xử không phù hợp với hoàn cảnh thực tế. + Nhân vật hài kịch hiếm khi là kẻ cùng hung cực ác mà phổ biến hơn cả là những người có khiếm khuyết, sai lầm cần khắc phục. + Những nhân vật hài kịch như vậy có tính cách nhất quán, được xây dựng theo lối cường điệu, tô đậm nét đáng cười, chứ không khai thác qua toàn bộ tiểu sử. + Trong hài kịch còn có thể xuất hiện một số nhân vật châm chích, pha trò hài hước hay nhân vật đại diện cho một lực lượng đối kháng tiến bộ nào đó, song đó thường chỉ là những nhân vật phụ.
Tình huống hài kịch	+ Là những tình huống hài hướng diễn ra trong cuộc sinh hoạt, thế sự với những toan tính đời thường, làm nổi bật những thói tật đáng cười của con người. + Tình huống hài kịch còn có thể là những tình huống hiểu lầm, trớ trêu, dở khóc dở cười, song không bi đát và luôn có thể được giải quyết tốt đẹp.
Xung đột hài kịch	+ Thường được xây dựng trên cơ sở mâu thuẫn giữa những tham vọng, toan tính vật chất, mưu kế tầm thường, bất chấp đạo đức, lẽ phải… Với những chuẩn mực và tiến bộ xã hội. + Xung đột hài kịch dù căng thẳng đến mấy cũng luôn có khả năng được giải quyết theo hướng cái xấu, cái không hoàn thiện bị phủ nhận, cái tốt đẹp, tiến bộ được khẳng định.
Hành động trong hài kịch	+ Hành động trong hài kịch chủ yếu là hành động bên ngoài, những toan tính, mưu mô của nhân vật đều bộc lộ ra lời. + Hành động trong hài kịch thường hướng tới tô đậm nét tính cách chủ đạo của nhân vật hay tính chất cực đoan của những mưu mô, toan tính, chứ không phải làm nổi bật sự kiện bởi vậy, diễn biến hành động qua mỗi hồi kịch thường mở ra các bình diện khác nhau của cái đáng cười hơn là thúc đẩy xung đột đi tới hồi kết.
Kết cấu hài kịch	+ Thường được tổ chức trên cơ sở một hành động kịch nhất quán: mở đầu bằng việc giới thiệu các nhân vật với thói tật và những toan tính, mưu mô, ảo tưởng của họ, thắt nút theo cách đưa các nhân vật vào tình huống khó xử; đẩy xung đột đi tới đỉnh điểm theo đà thắng thế của toán tính, ảo tưởng; giải quyết xung đột bằng một mưu mô hay một yếu tố ngẫu nhiên để bước vào kết thúc với sự sụp đổ của những toan tính, ảo tưởng đáng cười.

Ngày soạn: …/…/…

Ngày dạy: …/…/…

TIẾT : NHÂN VẬT QUAN TRỌNG

(Trích Quan thanh tra)

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC

1. Kiến thức

Sau bài học này, HS sẽ:

Nhận biết và phân tích được một số yếu tố của hài kịch như: ngôn ngữ, xung đột, hành động, nhân vật, kết cấu, tình huống, thủ pháp trào phúng… qua văn bản Nhân vật quan trọng.
Phân tích và đánh giá được khả năng tác động của hài kịch đối với người đọc, người xem và tiến bộ xã hội.
Vận dụng được kiến thức và kĩ năng đã học về văn bản Nhân vật quan trọng để đọc hiểu hài kịch và thực hiện một số nhiệm vụ thực tiễn.

2. Năng lực

Năng lực chung:

Năng lực tự học và tự chủ: Tìm kiếm thông tin, đọc sách giáo khoa, quan sát hình ảnh đề hiểu về thể loại hài kịch.
Năng lực giao tiếp và hợp tác: Thảo luận nhóm để thực hiện phiếu học tập, hợp tác để giải quyết vấn đề về văn bản Nhân vật quan trọng.
Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Thu thập và làm rõ các thông tin liên quan đến bài học; biết đề xuất và phân tích được một số giải pháp giải quyết vấn đề.

Năng lực đặc thù

Năng lực thu thập thông tin liên quan đến văn bản Nhân vật quan trọng.

Năng lực số

1.1.NC1a: Biết sử dụng công cụ tìm kiếm và các bộ lọc để truy cập thông tin về tác giả Gô-gôn và bối cảnh xã hội Nga thế kỷ XIX.
2.4.NC1a: Sử dụng các tính năng của ứng dụng làm việc nhóm trực tuyến để phối hợp hoàn thiện phiếu học tập.
6.1.NC1a: Nhận biết vai trò của AI trong việc hỗ trợ tóm tắt diễn biến kịch bản và phân tích tâm lý nhân vật.
6.2.NC1a: Sử dụng công cụ AI tạo sinh để hỗ trợ tạo các kịch bản đối thoại mô phỏng nhằm hiểu rõ thủ pháp trào phúng của tác giả.
6.3.NC1a: Biết đánh giá, kiểm chứng tính chính xác của các nhận định văn học do AI cung cấp bằng cách đối chiếu với văn bản gốc.

3. Phẩm chất

Biết ứng xử phù hợp với tình thế xã hội; biết sống có khát vọng; vui tươi, chân thực, tự nhiên.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1. Đối với giáo viên

- KHBD

SGK, SGV Ngữ văn 12;
Phiếu bài tập, trả lời câu hỏi;
Tranh ảnh về tác giả, tác phẩm;
Bảng phân công nhiệm vụ cho HS hoạt động trên lớp;
Bảng giao nhiệm vụ học tập cho HS ở nhà;
Máy tính, máy chiếu.
Video AI được tạo bằng các công cụ AI để khởi động bài học.
Công cụ AI hỗ trợ: ChatGPT, Copilot.

2. Đối với HS

SGK, SBT Ngữ văn 12.
Sách tham khảo, tư liệu sưu tầm liên quan đến bài học…
Bảng giao nhiệm vụ học tập đã chuẩn bị ở nhà.
Thiết bị số: Máy tính bảng hoặc điện thoại thông minh (nếu điều kiện cho phép) có kết nối Internet.
1. Mục tiêu: HS vận dụng các tri thức ngữ văn để tìm hiểu theo đúng đặc trưng của hài kịch trên các phương diện như:

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

…………………………………………..

2. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Đọc văn bản

a. Mục tiêu: Nắm được những thông tin về tác giả tác phẩm và đọc văn bản Nhân vật quan trọng.

b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi liên quan đến tác giả Ni-cô-lai Gô-gôn và văn bản Nhân vật quan trọng.

c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS và kiến thức HS tiếp thu được liên quan đến tác giả Ni-cô-lai Gô-gôn và văn bản Nhân vật quan trọng.

d. Tổ chức thực hiện:

Hoạt động 2: Khám phá văn bản

+ Nhận biết được bối cảnh, tình huống cũng như hành động kịch.

+ Phân tích được những nhân vật trong vở kịch.

+ Nhận xét về xung đột và kết cấu của vở kịch.

+ Thủ pháp trào phúng và ngôn từ sử dụng trong đoạn trích.

Nội dung: Sử dụng SGK chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời các câu hỏi liên quan đến văn bản Nhân vật quan trọng.

c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS và kiến thức HS tiếp thu được liên quan đến văn bản Nhân vật quan trọng.

Tổ chức thực hiện

…………………………………………..

3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a. Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức về văn bản Nhân vật quan trọng đã học.

b. Nội dung: Sử dụng SGK, kiến thức đã học để trả lời các câu hỏi liên quan.

c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời HS chọn.

d. Tổ chức thực hiện

Nhiệm vụ 1: Trả lời câu hỏi trắc nghiệm

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập.

- GV sử dụng các công cụ sáng tạo bài tập tương tác như Kahoot!, Quizizz, ActivePresenter,… để cùng học sinh ôn tập lại những nội dung vừa học trong bài.

- GV gửi link cho HS để thực hiện làm bài.

- GV lần lượt nêu các câu hỏi:

Trường THPT:………………………

Lớp:…………………………………..

Họ và tên:……………………………..

PHIẾU BÀI TẬP

VĂN BẢN NHÂN VẬT QUAN TRỌNG

Khoanh tròn vào đáp án đặt trước câu trả lời đúng:

Câu 1: Đoạn trích Nhân vật quan trọng được trích từ tác phẩm nào?

A. Quan thanh tra.

B. Quan tham.

C. Chiếc áo khoác.

D. Cái mũi.

Câu 2: Quan thanh tra của Gô-gôn là thể loại kịch nào?

A. Bi kịch.

B. Chính kịch.

C. Hài kịch.

D. Nhạc kịch.

Câu 3: Đoạn trích Nhân vật quan trọng nằm ở hồi mấy của hài kịch Quan thanh tra?

A. Hồi I.

B. Hồi II.

C. Hồi III.

D. Hồi IV.

Câu 4: Đối thoại xã giao thái quá của các nhân vật trong lớp kịch này thể hiện điều gì?

A. Thể hiện sự xu nịnh, giả tạo.

B. Thể hiện sự run sợ trước nhân vật “quan thanh tra” dởm.

C. Thể hiện sự gian trá, toan tính của từng nhân vật.

D. Thể hiện sự sốt sắng và lo lắng trước nhân vật “quan thanh tra”.

Câu 5: Khi nói chuyện với mọi người thái độ của Khơ-lét-xta-cốp thế nào?

A. Giả tạo.

B. Hân hoan.

C. Thận trọng.

D. Lịch thiệp.

Câu 6: Cấp bậc thực sự của Khơ-lét-xta-cốp là gì?

A. Nhân viên thư kí quèn.

B. Quan thanh tra.

C. Nhân viên cảnh sát.

D. Nhân viên ngân hàng.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ:

- HS vận dụng kiến thức đã học về văn bản Nhân vật quan trọng hoàn thành Phiếu bài tập.

- GV quan sát, hỗ trợ HS thực hiện (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV quan sát bảng kết quả trò chơi của HS, lắng nghe và giải đáp thắc mắc của HS.

- GV mời một số HS khác đọc đáp án khác (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá, chuẩn đáp án:

1. A

2. C

3. C

4. A

5. C

6. A

[5.2.NC1a: HS tham gia trò chơi trắc nghiệm củng cố trên ứng dụng tương tác trực tuyến để giáo viên thu thập dữ liệu học tập tức thời.]

Nhiệm vụ 2: Luyện tập theo văn bản

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập.

Câu 1: Nêu chủ đề tư tưởng của văn bản?

Câu 2: Điều gì làm nên sức sống của một vở kịch qua các thời đại khác nhau và trong các bối cảnh tiếp nhận khác nhau?

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ:

- HS vận dụng kiến thức đã học về văn bản Nhân vật quan trọng trả lời câu hỏi.

- GV quan sát, hỗ trợ HS thực hiện (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện 2 – 3 HS đọc đáp án trước lớp.

- GV mời một số HS khác đọc đáp án khác (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá, chuẩn đáp án:

- GV gợi ý:

Câu 1:

Đoạn trích lên án “thói Khơ-lét-xta-cốp”, thói khoác lác, ảo tưởng – bắt nguồn từ mặc cảm về thân phận nhỏ mọn của chính nhân vật trong thực tế. Thói tật này không hướng con người tới hành động khắc phục khiếm khuyết, vươn lên trong cuộc sống mà chỉ tạo ra cảm giác tự mãn, say sưa với những lời tâng bốc, làm cho cuộc sống không thể thay đổi; tệ hơn nữa, khi ảo tưởng tan vỡ, thói tật này có thể hủy hoại nhân caschvaf cuộc sống con người.

Câu 2:

Điều làm nên sức sống của một vở hài kịch qua các thời đại khác nhau và trong các bối cảnh tiếp nhận khác nhau có thể thuộc về phương diện nội dung hoặc hình thức hoặc cả hai. “Bối cảnh tiếp nhận khác nhau” sẽ quyết định vai trò của người đọc trong vấn đề tiếp nhận tác phẩm văn học.

- GV chuyển sang nhiệm vụ mới

4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

a. Mục tiêu: HS nâng cao, mở rộng kiến thức.

b. Nội dung: GV hướng dẫn HS làm bài tập vận dụng.

c. Sản phẩm học tập: Phần trả lời của HS và chuẩn kiến thức của GV.

d. Tổ chức thực hiện:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

Viết đoạn văn ngắn khoảng 150 chữ nêu suynghix của bạn về cách khắc phục “thói Khơ-let-xta-cốp”.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS đọc câu hỏi, vận dụng kiến thức đã học để thực hiện các yêu cầu.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện 1 – 2 HS trình bày trước lớp.

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá và chuẩn kiến thức:

- HS đánh giá điểm bài viết theo rubik.

Rubik đánh giá đoạn văn

Tiêu chí	Mô tả tiêu chí	Điểm
Hình thức	Đảm bảo hình thức và dung lượng của đoạn văn (khoảng 150 chữ).	0.5
Hình thức	Không đảm bảo yêu cầu về hình thức và dung lượng của đoạn văn.	0
Nội dung	Viết đoạn văn ngắn khoảng 150 chữ nêu suynghix của bạn về cách khắc phục “thói Khơ-let-xta-cốp”.
	Thế nào là thói “thói Khơ-let-xta-cốp”?	2
	Tác hại của “thói Khơ-let-xta-cốp”.	2
	.Cách khắc phục “thói Khơ-let-xta-cốp”.	4
Chính tả, ngữ pháp	Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt.	0.5
Sáng tạo	Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề, có cách diễn đạtmới mẻ, phối hợp các phương thức biểu đạt.	1.0

- GV kết thúc bài học.

*HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

- Ôn lại kiến thức đã học: Các nội dung liên quan đến văn bản Nhân vật quan trọng: hoàn cảnh sáng tác, tóm tắt tác phẩm, những chi tiết đặc sắc, nội dung, nghệ thuật).

- Hoàn chỉnh các bài tập phần Luyện tập, Vận dụng (nếu chưa xong).

- Chuẩn bị bài Giấu của.