Giáo án NLS Tiếng Việt 5 kết nối Bài 23: Về ngôi nhà đang xây; Viết hoa danh từ chung để thể hiện sự tôn trọng đặc biệt; ...

A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a. Mục tiêu: Tạo tâm thế hứng thú cho HS từng bước làm quen với bài học.

b. Tổ chức thực hiện

- GV yêu cầu xem video AI được thiết kế để phục vụ bài dạy.

- GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó.

- GV chiếu một đoạn video ngắn (flycam) quay cảnh một thành phố đang phát triển với nhiều công trình xây dựng.

- GV yêu cầu HS làm việc nhóm đôi và thảo luận: Từng em giới thiệu một công trình xây dựng mà em yêu thích. 

- GV tổ chức cho HS xem tranh, liên hệ nội dung khởi động với nội dung tranh.

- GV tổ chức cho HS đọc tên và phán đoán nội dung bài học.

- GV mời đại điện 1 – 2 HS chia sẻ trước lớp, các HS khác lắng nghe, nhận xét và bổ sung ( nếu có).

- GV nhận xét, đánh giá và khen ngợi HS.

- GV giới thiệu bài học mới và ghi tên bài đọc: Về ngôi nhà đang xây.

- HS xem video, suy nghĩ trả lời câu hỏi. 

- HS trả lời sau khi xem xong video.

- HS quan sát video trên màn hình lớn và chia sẻ cảm xúc. 

- HS hoạt động nhóm. 

- HS xem tranh. 

- HS thực hiện theo hướng dẫn của GV.

- HS chia sẻ trước lớp. 

- HS lắng nghe, tiếp thu.

- HS lắng nghe, chuẩn bị vào bài mới. 

1.1.CB2b: HS tìm được dữ liệu, thông tin từ nội dung số (video AI) thông qua việc quan sát để trả lời câu hỏi.

1.1.CB2c: HS tìm được cách truy cập nội dung (video thực tế) thông qua việc quan sát giáo viên trình chiếu trên thiết bị số.

B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Luyện đọc thành tiếng

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS:

- Lắng nghe GV đọc mẫu, hướng dẫn đọc, luyện đọc từ khó, luyện cách ngắt nghỉ và đọc câu thể hiện cảm xúc của bài thơ.

- Đọc được bài đọc trong nhóm và trước lớp. 

b. Tổ chức thực hiện

- GV đọc mẫu cho HS nghe: thể hiện giọng đọc khác nhau phù hợp với lời thơ (khi là giọng kể chuyện chậm rãi, nhẹ nhàng, khi là giọng ngạc nhiên, thích thú của các bạn nhỏ trước những hình ảnh đẹp về ngôi nhà đang xây); biết ngắt nghỉ hơi đúng nhịp thơ trong bài thơ viết theo thể tự do (câu thơ dài – ngắn đan xen).

- GV hướng dẫn HS đọc, luyện đọc một số từ khó, hướng dẫn đọc diễn cảm, nhấn giọng vào những từ ngữ quan trọng:

+ GV hướng dẫn HS đọc (nếu trong lớp còn nhiều em phát âm sai). 

+ Đọc diễn cảm, nhấn giọng vào những từ ngữ quan trọng, VD: che chở, nhú lên, huơ huơ, tựa vào, sẫm biếc, thở ra, rót vào, …

- GV hướng dẫn HS đọc mục giải nghĩa SGK tr.114:

+ Trụ bê tông: cột thường được đúc bằng xi măng, có cốt sắt bên trong.

+ Thợ nề (ít dùng): thợ xây.

+ Cái bay: dụng cụ của thợ nề, gồm một miếng thép mỏng hình lá, tra vào cán, dùng để xây, trát, láng.

- GV hướng dẫn HS tra từ điển một số từ như: rãnh tường, trát vữa,…

- Khi giải nghĩa từ “cái bay”, “giàn giáo”, GV yêu cầu: Em hãy lên máy tính thầy/cô, tìm kiếm hình ảnh thực tế của 'cái bay thợ nề' để cả lớp cùng xem.

Hoạt động 2: Luyện đọc hiểu

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS:

- Đọc thầm lại bài đọc và trả lời các câu hỏi liên quan đến bài đọc. 

- Nắm được nội dung, ý nghĩa của bài đọc. 

b. Tổ chức thực hiện

- GV tổ chức cho HS đọc thầm lại bài đọc và thảo luận trong nhóm hoặc nhóm nhỏ để trả lời từng câu hỏi:

+ Câu 1: Theo cảm nhận của các bạn nhỏ, ngôi nhà đang xây hiện ra như thế nào?

+ Câu 2: Tìm trong bài những hình ảnh so sánh, nhân hoá và cho biết tác dụng của chúng trong việc miêu tả ngôi nhà dạng xây.

+ Câu 3: Những chi tiết nào cho thấy cảnh vật thiên nhiên mang đến sự sống động cho ngôi nhà đang xây?

+ Câu 4: Nêu cảm nghĩ của em khi đọc hai dòng thơ “Ngôi nhà như trẻ nhỏ/ Lớn lên với trời xanh..."

+ Câu 5: Theo em, hình ảnh ngôi nhà đang xây nói lên điều gì về cuộc sống trên đất nước ta?

- Tại câu hỏi về hình ảnh so sánh “Ngôi nhà như bài thơ”, GV đặt vấn đề: Trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ vẽ gì nếu chúng ta mô tả câu thơ này?

- GV nhập lệnh vào công cụ tạo ảnh AI (Bing Image Creator): Một ngôi nhà đang xây dở, có giàn giáo, nắng vàng, trời xanh, chim hót, phong cách tranh vẽ thơ mộng.

- GV mời 1 – 2 HS trả lời câu hỏi, các HS khác lắng nghe, nhận xét và bổ sung (nếu có).

- GV nhận xét, đánh giá và chốt đáp án: 

+ Câu 1: 

• Giàn giáo tựa cái lồng che chở.
• Trụ bê tông nhú lên như một mầm cây.
• Ngôi nhà đang xây dở tựa vào nền trời sẫm biếc, thở ra mùi vôi vữa nồng hăng, trông nó giống như bài thơ sắp làm xong, lại giống như bức tranh còn nguyên màu vôi gạch,...

+ Câu 2: 

• Giàn giáo tựa cái lồng che chở: Hình ảnh so sánh.
• Trụ bê tông nhú lên như một mầm cây: Hình ảnh so sánh.
• Ngôi nhà đang xây dở tựa vào nền trời sẫm biếc, thở ra mùi vôi vữa nồng hăng, trông nó giống như bài thơ sắp làm xong, lại giống như bức tranh còn nguyên màu vôi gạch: Hình ảnh nhân hóa và so sánh.
• Tác dụng của những hình ảnh so sánh và nhân hoá trong việc miêu tả ngôi nhà ngôi nhà gắn với những hình ảnh bất ngờ, khiến nó trở nên tươi mới, thú vị sống động và gần gũi.

+ Câu 3: Ngôi nhà đang xây còn ngổn ngang vật liệu xây dựng, giàn giáo, vôi vữa,... Nhưng trong mắt các bạn học sinh trên đường đi học về qua đây, ngôi nhà trở nên rất đẹp, rất ấm cúng, sống động nhờ có sự tô điểm của cảnh vật thiên nhiên:

Bầy chim đi ăn về

Rót vào ô cửa chưa sơn vài nốt nhạc.

Nắng đứng ngủ quên

Trên những bức tường

Làn gió nào về mang hương

Ủ đầy những rãnh tường chưa trát vữa.

+ Câu 4: Hai dòng thơ thể hiện cách cảm, cách nghĩ rất đáng yêu của các bạn học sinh. Ngôi nhà đang xây, đang được hoàn thiện mỗi ngày được ví như “trẻ nhỏ” đang lớn dần. Hình ảnh so sánh này rất thú vị, làm cho ngôi nhà trở nên đáng yêu, thân thiết, gần gũi với mọi người.

+ Câu 5: Đất nước ta đang mọc lên nhiều công trình xây dựng, đổi mới từng ngày. Hình ảnh ngôi nhà đang xây gợi liên tưởng về một đất nước đang trên đà phát triển, ngày một lớn mạnh và giàu đẹp. Liên tưởng, tưởng tượng này có đúng không còn phụ thuộc vào khát vọng, ý thức, trách nhiệm của mỗi công dân, trong đó có chúng ta. Đó cũng là sự tiếp bước cha ông làm cho đất nước ngày càng tươi đẹp, lớn mạnh.

Hoạt động 3: Luyện đọc lại. 

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS tự đọc được diễn cảm cả bài Về ngôi nhà đang xây.

- Nhắc lại được nội dung, ý nghĩa bài đọc; học thuộc lòng bài thơ.

- Luyện đọc trong nhóm và trước lớp.

b. Tổ chức thực hiện

- GV mời đại diện 1 – 2 HS nhắc lại nội dung, ý nghĩa bài đọc Về ngôi nhà đang xây.

- GV tổ chức cho HS làm việc cá nhân, học thuộc lòng bài thơ.

- GV tổ chức cho HS thi đọc thuộc lòng. 

- GV nhận xét, đánh giá hoạt động của lớp. 

- HS đọc SGK.  

- HS thực hiện theo hướng dẫn của GV. 

- HS đọc mục giải nghĩa. 

- HS tra từ điển. 

- Một HS đại diện lên thực hiện thao tác tìm kiếm trên Google Images và chiếu kết quả.

- HS đọc bài và trả lời câu hỏi. 

- HS quan sát hình ảnh do AI tạo ra trên màn hình.

- HS so sánh hình ảnh AI với tưởng tượng của mình, qua đó cảm nhận sâu sắc hơn vẻ đẹp của hình ảnh thơ.

- HS trả lời.  

- HS lắng nghe, tiếp thu. 

- HS nhắc lại nội dung bài. 

- HS học thuộc bài thơ. 

- HS thi đọc.  

- HS lắng nghe, tiếp thu.

1.1.CB2b: HS thực hiện được rõ ràng và theo quy trình các tìm kiếm (nhập từ khóa, chọn tab Hình ảnh) để tìm dữ liệu minh họa trực quan.

6.2.CB2a: HS quan sát và áp dụng (gián tiếp) công cụ AI để giải quyết vấn đề đơn giản (trực quan hóa hình ảnh văn học) nhằm hỗ trợ cảm thụ. 

C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP  

a. Mục tiêu: Củng cố lại nội dung bài đọc Về ngôi nhà đang xây: 

b. Tổ chức thực hiện: 

- GV tổ chức cho HS chơi trò chơi “Thợ xây thông thái” trên phần mềm Quizizz (chế độ Paper mode - HS dùng thẻ trả lời hoặc chế độ Classic nếu có thiết bị).

- GV cung cấp mã QR hoặc Link và yêu cầu HS cá nhân hoàn thành bài tập.

Câu 1: Bài thơ được sáng tác bởi nhà thơ nào?

A. Đồng Xuân Lan.

B. Nguyễn Đức Mậu.

C. Trần Đăng Khoa.

D. Nguyễn Quang Thiều.

Câu 2: Bài thơ được viết theo thể thơ nào?

A. 4 chữ.

B. Tự do.

C. 7 chữ.

D. Lục bát.

Câu 3: Thời gian “chúng em” thấy ngôi nhà xây dở là khi nào?

A. Buổi sáng.

B. Buổi chiều.

C. Buổi trưa.

D. Buổi tối.

Câu 4: Tính từ nào được dùng để miêu tả nền trời?

A. Sẫm biếc.

B. Xanh biếc.

C. Biếc sẫm.

D. Biếc xanh.

Câu 5: Trong bài thơ có những sự vật liên quan đến xây dựng nào được nhắc tới trong bài?

A. Giàn giáo, trụ bê tông, cái bay, vôi, gạch, vữa.

B. Giàn giáo, trụ bê tông, xi măng, cát, cái bay.

C. Giàn giáo, trụ bê tông, cái bang, mũ bảo hộ, cần cẩu.

D. Giàn giáo, trụ bê tông, xi măng, cần cẩu, cái bay.

- GV mời đại diện lần lượt HS trả lời. Các HS khác lắng nghe, bổ sung đáp án (nếu có).

- GV nhận xét, đánh giá và chốt đáp án:

* CỦNG CỐ

- GV nhận xét, tóm tắt lại những nội dung chính của bài học. 

- GV nhận xét, đánh giá sự tham gia của HS trong giờ học, khen ngợi những HS tích cực; nhắc nhở, động viên những HS còn chưa tích cực, nhút nhát.

* DẶN DÒ

- GV nhắc nhở HS:

+ Đọc lại bài Về ngôi nhà đang xây, hiểu ý nghĩa bài đọc.

+ Chia sẻ với người thân về bài đọc.

+ Đọc trước bài Luyện từ và câu – Viết hoa danh từ chung để thể hiện sự tôn trọng đặc biệt.

- HS tham gia trò chơi. 

- HS sử dụng thiết bị số để truy cập và chọn đáp án đúng nhất. 

- HS trả lời.  

- HS lắng nghe, tiếp thu.

- HS lắng nghe, tiếp thu.

- HS lắng nghe, tiếp thu.

- HS lắng nghe, thực hiện.

2.1.CB2a: HS tham gia tương tác, trả lời câu hỏi củng cố kiến thức thông qua công nghệ số đơn giản (phần mềm trò chơi).