Giáo án NLS Địa lí 9 Bài 16: Vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên

Ngày soạn:…/…/…

Ngày dạy:…/…/…

BÀI 16: VÙNG DUYÊN HẢI NAM TRUNG BỘ 

VÀ TÂY NGUYÊN

I. MỤC TIÊU 

1. Kiến thức

Sau bài học này, HS sẽ: 

• Trình bày được đặc điểm vị trí địa lí và phạm vi lãnh thổ của vùng.
• Trình bày được đặc điểm tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên, các thế mạnh và hạn chế chính.
• Trình bày được sự phân bố dân cư, dân tộc, văn hoá.
• Phân tích được tình hình phát triển của một số ngành kinh tế thế mạnh của vùng.
• Phân tích được các vấn đề môi trường trong phát triển ở vùng.

2. Năng lực

Năng lực chung: 

• Giao tiếp và hợp tác: khả năng thực hiện nhiệm vụ một cách độc lập hay theo nhóm; Trao đổi tích cực với GV và các bạn khác trong lớp.
• Tự chủ và tự học: biết lắng nghe và chia sẻ ý kiến cá nhân với bạn, nhóm và GV. Tích cực tham gia các hoạt động trong lớp.
• Giải quyết vấn đề và sáng tạo: biết phối hợp với bạn bè khi làm việc nhóm, tư duy logic, sáng tạo khi giải quyết vấn đề.

Năng lực riêng: 

• Năng lực tìm hiểu địa lí: Khai thác thông tin, bảng số liệu, hình ảnh trong SGK và các tài liệu khác có liên quan đến bài học để trình bày được các đặc điểm tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên, các thế mạnh và hạn chế chính; sự phân bố dân cư và phân tích được sự phát triển của một số ngành kinh tế mạnh của Duyên hải Nam Trung Bộ.
• Năng lực nhận thức và tư duy địa lí: Khai thác thông tin, hình ảnh trong SGK nhận thức thế giới theo quan điểm không gian để xác định được vị trí địa lí và phạm vi lãnh thổ của vùng, giải thích các hiện tượng và quá trình địa lí tự nhiên, kinh tế - xã hội vùng Duyên hải Nam Trung Bộ.
• Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: cập nhật thông tin, liên hệ thực tế về Duyên hải Nam Trung Bộ.

Năng lực số (NLS):

• [1.1.TC2a]: Tìm kiếm và chọn lọc dữ liệu số (hình ảnh, số liệu thống kê kinh tế mới nhất) thông qua các từ khóa xác định rõ ràng trên các cổng thông tin chính thống.
• [3.1.TC2a]: Tạo và chỉnh sửa nội dung số (biểu đồ điện tử) từ bảng số liệu thô để trực quan hóa sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế.
• [5.2.TC2a]: Lựa chọn và sử dụng công cụ số (Google Maps/Earth) để giải quyết nhu cầu xác định vị trí, tiềm năng cảng biển nước sâu.
• [6.2.TC2a]: Sử dụng được các công cụ AI (Chatbot) để hỗ trợ phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cho các vấn đề kinh tế - xã hội (hạn hán, phát triển bền vững).

3. Phẩm chất

• Chăm chỉ: Có ý thức tìm hiểu và sẵn sàng tham gia các hoạt động học tập.
• Trách nhiệm: Có ý thức và hành động trong việc sử dụng hợp lí tài nguyên thiên nhiên và bảo vệ môi trường vùng Duyên hải Nam Trung Bộ. 
• Yêu nước: Tôn trọng những giá trị nhân văn khác nhau giữa các vùng.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1. Đối với giáo viên

• SGK, SGV, SBT Lịch sử và Địa lí 9 – Kết nối tri thức (phần Địa lí).
• Bảng số liệu, tranh ảnh, thông tin, tư liệu do GV sưu tầm về nội dung bài học Vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên. 
• Phiếu học tập.
• Máy tính, máy chiếu (nếu có)
• Học liệu số: Bản đồ số (Google Maps), File trình chiếu, Link Padlet nộp sản phẩm, Ứng dụng AI (ChatGPT/Gemini), Phần mềm bảng tính (Excel/Sheets). Video AI tạo bằng công cụ AI được dùng để khởi động bài học.

2. Đối với học sinh

• SGK, SBT Lịch sử và Địa lí 9 – Kết nối tri thức (phần Địa lí).
• Sưu tầm trên sách, báo, internet thông tin, tư liệu về nội dung bài học Vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên.
• Điện thoại thông minh/Máy tính bảng kết nối Internet.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a. Mục tiêu:

- Cung cấp thông tin, tạo kết nối giữa kiến thức của HS với nội dung bài học.

- Tạo hứng thú, kích thích tò mò của HS.

b. Nội dung: GV tổ chức cho HS chơi trò chơi Nhìn hình đoán địa danh. HS quan sát hình ảnh và trả lời.

c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS về địa danh xuất hiện trong hình ảnh của trò chơi và chuẩn kiến thức của GV. 

d. Tổ chức thực hiện: 

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS xem video AI được thiết kế để phục vụ bài dạy và trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó.

- GV tổ chức cho HS chơi trò chơi Nhìn hình đoán địa danh.

- GV mời HS theo tinh thần xung phong tham gia trò chơi.

- GV phổ biến luật chơi cho HS:

+ HS quan sát hình ảnh về một số tỉnh/thành phố thuộc vùng Nam Trung Bộ, sau đó đoán tên tỉnh thông qua những hình ảnh đặc trưng của địa phương.

+ HS trả lời nhanh nhất và đoán đúng qua hình ảnh sẽ được điểm cộng.

- GV trình chiếu hình ảnh:

Hình 1:.....................	Hình 2:.....................
Hình 3:.....................	Hình 4:.....................

- GV yêu cầu HS sử dụng tính năng Google Lens để xác định chính xác tên và tỉnh thành nếu không biết.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS quan sát hình ảnh và đoán địa danh.

- [1.1.TC2a]: HS sử dụng camera điện thoại/Google Lens quét hình ảnh trên màn hình chiếu, lọc kết quả tìm kiếm để xác định tên địa danh và vị trí hành chính chính xác.

- Các HS còn lại trong lớp cổ vũ bạn.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời HS xung phong trả lời. 

- Nếu trả lời sai, GV tiếp tục mời HS còn lại đưa ra đáp án. 

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá, chốt đáp án:

- GV dẫn dắt HS vào bài học: Duyên hải Nam Trung Bộ là một bộ phận lãnh thổ của vùng Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung. Đây là khu vực có nhiều thế mạnh để phát triển kinh tế. Duyên hải Nam Trung Bộ có những chuyển biến như thế nào trong phát triển và phân bố kinh tế? Ngành kinh tế nào được xác định là ngành thế mạnh? Chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu trong bài học ngày hôm nay – Bài 16: Vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên.

B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Tìm hiểu vị trí địa lí và phạm vi lãnh thổ

a. Mục tiêu: Trình bày được đặc điểm vị trí địa lí và phạm vi lãnh thổ của Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên. 

b. Nội dung: GV yêu cầu HS cả lớp làm việc cá nhân, dựa vào hình 16.1, mục 1 SGK tr.186 và thực hiện yêu cầu: Trình bày đặc điểm vị trí địa lí và phạm vi lãnh thổ của vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên.

c. Sản phẩm: Đặc điểm vị trí địa lí và phạm vi lãnh thổ của Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên. 

d. Tổ chức thực hiện:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

Hoạt động 2: Tìm hiểu điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên

a. Mục tiêu: Trình bày được đặc điểm điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên, các thế mạnh và hạn chế của vùng trong phát triển. 

b. Nội dung: GV yêu cầu HS làm việc theo 6 nhóm, khai thác Hình 16.1 – 16.2, thông tin mục 2 SGK tr.186 – 188 và hoàn thành Phiếu học tập số 1.

c. Sản phẩm: Phiếu học tập số 1 của HS về điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên.

d. Tổ chức thực hiện:

Hoạt động 3: Tìm hiểu đặc điểm dân cư, xã hội

a. Mục tiêu: Trình bày được sự phân bố dân cư, dân tộc và các đặc trưng văn hoá của vùng. 

b. Nội dung: GV yêu cầu HS làm việc theo cặp đôi, khai thác thông tin mục 3 SGK tr.188 – tr.189 và thực hiện nhiệm vụ:

+ Trình bày sự phân bố dân cư, dân tộc của vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên. 

+ Trình bày đặc điểm văn hoá nổi bật của vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên.

c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS về phân bố dân cư, dân tộc và những chuyển biến trong phát triển và phân bố kinh tế.

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

Hoạt động 4: Tìm hiểu một số ngành kinh tế thế mạnh của vùng

a. Mục tiêu: Phân tích được tình hình phát triển của một số ngành kinh tế thế mạnh của vùng.

b. Nội dung: GV yêu cầu HS làm việc nhóm, khai thác Hình 16.3 – 16.6, Bảng 16.2 – 16.4, thông tin mục 4 SGK tr.190 – tr.194 và hoàn thành Phiếu học tập số 2.

c. Sản phẩm: Phiếu học tập số 2 của HS về sự phát triển và phân bố các ngành kinh tế. 

d. Tổ chức thực hiện:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS	SẢN PHẨM DỰ KIẾN	NLS
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập - GV chia lớp thành các 6 nhóm, dựa vào vào Hình 16.3 – 16.6, Bảng 16.2 – 16.4, thông tin mục 4 SGK tr.190 – tr.194 và hoàn thành Phiếu học tập số 2 trên Padlet/Google Docs (Bảng, hình đính kèm phía dưới Hoạt động 4).  + Nhóm 1, 4: Tìm hiểu tỉnh hình phát triển ngành nông nghiệp và thuỷ sản. + Nhóm 2, 5: Tìm hiểu tình hình phát triển ngành công nghiệp. + Nhóm 3, 6: Tìm hiểu tình hình phát triển ngành dịch vụ. PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2 SỰ PHÁT TRIỂN VÀ PHÂN BỐ CÁC   NGÀNH KINH TẾ Nhóm:…. Ngành Tình hình phát triển Phân bố Nông nghiệp và thủy sản     Công nghiệp     Dịch vụ         - GV cung cấp link/mã QR vào Padlet/Google Docs. - GV cung cấp một số tư liệu về sự phát triển và phân bố các ngành kinh tế của Duyên hải Nam Trung Bộ (Đính kèm phía dưới Hoạt động 4). Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập - HS khai thác thông tin trong mục kết hợp tư liệu do GV cung cấp, thảo luận và hoàn thành Phiếu học tập số 2. - GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS trong quá trình thảo luận. Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận - GV mời đại diện 4 nhóm trình bày nội dung tìm hiểu trong Phiếu học tập 2.  - GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có). Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập - GV nhận xét, đánh giá, kết luận về Sự phát triển và phân bố các ngành kinh tế của vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên. - GV chuyển sang nhiệm vụ mới.	4. Sự phát triển và phân bố các ngành kinh tế Phiếu học tập số 2 đính kèm phía dưới Hoạt động 4.	[2.4.TC2a]: Cùng làm việc nhóm qua công cụ số.
Bảng 16.2. DIỆN TÍCH VÀ TỈ LỆ MỘT SỐ CÂY TRỒNG CHÍNH CỦA VÙNG   DUYÊN HẢI NAM TRUNG BỘ VÀ TÂY NGUYÊN SO VỚI CẢ NƯỚC NĂM 2024 Cây trồng Diện tích (nghìn ha) Tỉ lệ so với cả nước (%) Cà phê 678,6 92,7 Hồ tiêu 74,0 67,4 Cao su 285,2 31,4 Sầu riêng 89 49,5 (Nguồn: Niên giám thống kê các tỉnh, thành phố và Niên giám thống kê Việt Nam năm 2024; Cục Thống kê năm 2025)     Bảng 16.3. SẢN LƯỢNG THUỶ SẢN CỦA VÙNG  DUYÊN HẢI NAM TRUNG BỘ VÀ TÂY NGUYÊN GIAI ĐOẠN 2010 – 2024 (Đơn vị: nghìn tấn) Năm  Sản lượng thuỷ sản 2010 2015 2020 2024 Khai thác 647,1 890,3 1 154,8 1 249,3 Nuôi trồng 99,2 115,4 138,4 165,9 (Nguồn: Niên giám thống kê Việt Nam năm 2011, 2016, 2024; Cục Thống kê năm 2025)     Bảng 16.4. SẢN LƯỢNG MỘT SỐ SẢN PHẨM CÔNG NGHIỆP CHỦ YẾU CỦA  VÙNG DUYÊN HẢI NAM TRUNG BỘ VÀ TÂY NGUYÊN GIAI ĐOẠN 2010 – 2024 Năm  Sản lượng  2010 2015 2020 2024 Thuỷ sản chế biến (nghìn tấn) 132,0 179,9 199,9 231,2 Quần áo may sẵn (triệu cái) 124,0 265,3 351,1 501,5 Ô tô lắp ráp các loại (nghìn chiếc) 16,2 74,8 82,2 81,8 Điện sản xuất (tỉ KWh) 13,2 30,6 62,6 81,2 (Nguồn: Niên giám thống kê các tỉnh, thành phố năm 2011, 2016, 2024; Cục Thống kê năm 2025)
KẾT QUẢ PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2 PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2 SỰ PHÁT TRIỂN VÀ PHÂN BỐ CÁC NGÀNH KINH TẾ Nhóm:….. Ngành Tình hình phát triển Phân bố Nông nghiệp và Thủy sản - Nông nghiệp: Phát triển cây công nghiệp lâu năm và cây ăn quả. + Đây là vùng chuyên canh cây công nghiệp lâu năm lớn nhất cả nước với các cây trồng chính là cà phê, hồ tiêu, điều, cao su, chè,... + Vùng có diện tích cà phê và hồ tiêu đứng đầu, cao su và điều đứng thứ hai cả nước.  + Các loại cây ăn quả có giá trị và được trồng nhiều trong vùng là sầu riêng, bơ, chôm chôm, nho,... - Thuỷ sản: Tổng sản lượng thuỷ sản đứng thứ hai cả nước. + Sản lượng thuỷ sản tăng nhanh nhờ khai thác, trong đó sản lượng khai thác cá biển lớn (chiếm 35,9% cả nước năm 2024). + Hoạt động nuôi trồng thuỷ sản đang được đẩy mạnh theo hưởng áp dụng công nghệ cao, nuôi trồng bền vững, góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm và bảo vệ môi trường.  + Các sản phẩm thuỷ sản nuôi trồng chính là tôm hùm, rong biển, trai lấy ngọc,... trở thành đặc sản, vừa đem lại hiệu quả kinh tế cao vừa thúc đẩy phát triển du lịch.  - Các địa phương có ngành khai thác thuỷ sản phát triển nhất là Gia Lai, Khánh Hoà, Lâm Đồng.  - Các địa phương nuôi trồng thuỷ sản nhiều nhất là Khánh Hoà, Gia Lai, Đắk Lắk. Công nghiệp - Giá trị sản xuất công nghiệp của vùng tăng qua các năm và chiếm khoảng 6,4% giá trị sản xuất công nghiệp của cả nước (năm 2024). - Cơ cấu công nghiệp khá đa dạng: + Công nghiệp khai khoáng: Khai thác bô-xít trong vùng được phát triển nhờ có trữ lượng bô-xít lớn nhất cả nước. Ngoài ra, vùng còn khai thác dầu khí, cát thuỷ tinh, muối, ti-tan,... + Công nghiệp sản xuất điện:  Mạnh nhất là thuỷ điện, cung cấp điện cho cả vùng và cả nước, một số nhà máy thuỷ điện lớn là Ialy (720 MW), Sê San 4 (360 MW), Đồng Nai 4 (340 MW),…  Ngoài ra, vùng còn phát triển mạnh điện gió, điện mặt trời. + Các ngành công nghiệp truyền thống: cơ khí; sản xuất, chế biến thực phẩm và đồ uống; dệt và sản xuất trang phục; sản xuất giày, dép; …  + Các ngành công nghiệp mới: sản xuất ô tô và xe có động cơ khác, phụ trợ ngành cơ khí, sản xuất sản phẩm dầu mỏ tinh chế, sản xuất kim loại, … - Công nghiệp khai khoáng: khai thác dầu khí ở Lâm Đồng; cát thuỷ tinh, muối ở Khánh Hoà và Lâm Đồng; ti-tan ở Gia Lai, Lâm Đồng;... - Công nghiệp sản xuất điện: phát triển mạnh điện gió, điện mặt trời tập trung chủ yếu ở Đắk Lắk, Lâm Đồng, Khánh Hoà, Gia Lai. - Các ngành công nghiệp truyền thống: Đà Nẵng, Khánh Hoà,… - Các ngành công nghiệp mới:Đà Nẵng, Quảng Ngãi,… Dịch vụ Chiếm tỉ trọng cao trong cơ cấu GRDP vùng. - Giao thông vận tải biển:  + Vùng có một số cảng biển quan trọng đối với quốc gia và khu vực là Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Khánh Hoà,..., trong đó có nhiều bến cảng nước sâu.  + Hoạt động giao thông vận tải biển phát triển mạnh, đặc biệt là vận chuyển hàng hoá xuất nhập khẩu, tàu du lịch quốc tế - Du lịch:  + Số lượt khách, doanh thu và cơ sở hạ tầng du lịch phát triển nhanh.  + Các sản phẩm du lịch của vùng rất đa dạng, tiêu biểu là du lịch biển, đảo, du lịch văn hoá, du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng, du lịch nghỉ dưỡng,...  Các điểm du lịch nổi tiếng trong vùng là Hội An (Đà Nẵng), Nha Trang (Khánh Hoà),...
Tư liệu 4:  Nhà máy nhiệt điện Vĩnh Tân 2 Thủy điện Hàm Thuận – Đa Mi Nhà máy điện mặt trời Phước Hữu Tuyến đường sắt Thống Nhất Cảng hàng không quốc tế Cam Ranh Cảng Vân Phong (Khánh Hòa) Du lịch Hội An Du lịch Quy Nhơn

Hoạt động 5: Tìm hiểu các vấn đề môi trường trong phát triển

a. Mục tiêu: Phân tích được một số vấn đề môi trường trong phát triển ở vùng

b. Nội dung: GV yêu cầu HS cả lớp làm việc cá nhân, dựa vào mục 5 SGK tr.194 và thực hiện nhiệm vụ: Phân tích vấn đề môi trường trong phát triển kinh tế - xã hội ở vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên.

c. Sản phẩm: Các vấn đề môi trường trong phát triển kinh tế - xã hội của vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên. 

d. Tổ chức thực hiện:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS củng cố kiến thức đã học về Vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên.

b. Nội dung: 

- GV cho HS làm bài tập trắc nghiệm về Vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên qua Quizizz/Kahoot.

- GV cho HS trả lời câu hỏi bài tập phần Luyện tập SGK tr.194.

c. Sản phẩm: Đáp án của HS và chuẩn kiến thức của GV. 

d. Tổ chức thực hiện:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..