Giáo án NLS Địa lí 9 kết nối Bài 17: Vùng Tây Nguyên

Ngày soạn:…/…/…

Ngày dạy:…/…/…

BÀI 17: VÙNG TÂY NGUYÊN

I. MỤC TIÊU 

1. Kiến thức

Sau bài học này, HS sẽ: 

• Trình bày được đặc điểm vị trí địa lí và phạm vi lãnh thổ của vùng.
• Trình bày được thế mạnh và hạn chế về điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên của vùng.
• Nhận xét được đặc điểm dân cư, văn hoá của các dân tộc Tây Nguyên.
• Trình bày được sự phát triển và phân bố các ngành kinh tế thế mạnh của vùng Tây Nguyên.
• Trình bày được các vấn đề môi trường trong phát triển.

2. Năng lực

Năng lực chung: 

• Giao tiếp và hợp tác: khả năng thực hiện nhiệm vụ một cách độc lập hay theo nhóm; Trao đổi tích cực với GV và các bạn khác trong lớp.
• Tự chủ và tự học: biết lắng nghe và chia sẻ ý kiến cá nhân với bạn, nhóm và GV. Tích cực tham gia các hoạt động trong lớp.
• Giải quyết vấn đề và sáng tạo: biết phối hợp với bạn bè khi làm việc nhóm, tư duy logic, sáng tạo khi giải quyết vấn đề.

Năng lực riêng: 

• Năng lực tìm hiểu địa lí: Khai thác thông tin, bảng 17.1 – 17.3, hình 17.1 – 17.3 SGK và các tài liệu khác có liên quan đến bài học để trình bày được thế mạnh và hạn chế về điều kiện tự nhiên của vùng, nhận xét được đặc điểm dân cư, văn hóa của dân tộc Tây Nguyên; sự phát triển và phân bố các ngành kinh tế thế mạnh của vùng; các vấn đề môi trường trong phát triển.
• Năng lực nhận thức và tư duy địa lí: Khai thác thông tin, hình 17.1; 17.2 SGK nhận thức thế giới theo quan điểm không gian để xác định được vị trí địa lí và phạm vi lãnh thổ của vùng, giải thích các hiện tượng và quá trình địa lí tự nhiên, kinh tế - xã hội vùng Tây Nguyên.

Năng lực số (NLS):

• [1.1.TC2a]: Tìm kiếm và chọn lọc dữ liệu số (số liệu thống kê, hình ảnh vệ tinh) thông qua các từ khóa xác định rõ ràng để minh chứng cho tiềm năng kinh tế.
• [5.2.TC2a]: Lựa chọn và sử dụng công cụ số.
• [6.2.TC2a]: Sử dụng được các công cụ AI (Chatbot) để hỗ trợ phân tích dữ liệu, đề xuất giải pháp phát triển bền vững cho cây cà phê/hồ tiêu.

3. Phẩm chất

• Chăm chỉ: Có ý thức tìm hiểu và sẵn sàng tham gia các hoạt động học tập.
• Trách nhiệm: Có ý thức và hành động trong việc sử dụng hợp lí tài nguyên thiên nhiên và bảo vệ môi trường vùng Tây Nguyên. 
• Yêu nước: Tôn trọng những giá trị nhân văn khác nhau giữa các vùng.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1. Đối với giáo viên

• SGK, SGV, SBT Lịch sử và Địa lí 9 – Kết nối tri thức (phần Địa lí).
• Bảng số liệu, tranh ảnh, thông tin, tư liệu do GV sưu tầm về nội dung bài học Vùng Tây Nguyên. 
• Phiếu học tập.
• Máy tính, máy chiếu (nếu có)
• Học liệu số: Bản đồ số (Google Maps), Video về Không gian văn hóa Cồng chiêng, Ứng dụng AI (ChatGPT/Gemini). Video AI tạo bằng công cụ AI được dùng để khởi động bài học.

2. Đối với học sinh

• SGK, SBT Lịch sử và Địa lí 9 – Kết nối tri thức (phần Địa lí).
• Sưu tầm trên sách, báo, internet thông tin, tư liệu về nội dung bài học Vùng Tây Nguyên.
• Điện thoại/Máy tính bảng có kết nối Internet.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a. Mục tiêu:

- Cung cấp thông tin, tạo kết nối giữa kiến thức của HS với nội dung bài học.

- Tạo hứng thú, kích thích tò mò của HS.

b. Nội dung: GV tổ chức cho HS chơi trò chơi Nhìn hình đoán đặc sản. HS quan sát hình ảnh và trả lời.

c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS về đặc sản xuất hiện trong hình ảnh của trò chơi và chuẩn kiến thức của GV. 

d. Tổ chức thực hiện: 

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS xem video AI được thiết kế để phục vụ bài dạy và trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó.

- GV tổ chức cho HS chơi trò chơi Nhìn hình đoán đặc sản.

- GV mời HS theo tinh thần xung phong tham gia trò chơi.

- GV phổ biến luật chơi cho HS:

+ HS quan sát hình ảnh về một số cây công nghiệp được trồng nhiều ở vùng Tây Nguyên, sau đó đoán tên đặc sản thông qua hình ảnh.

+ HS trả lời nhanh nhất và đoán đúng qua hình ảnh sẽ được điểm cộng.

- GV trình chiếu hình ảnh:

Hình 1:.....................	Hình 2:.....................
Hình 3:.....................	Hình 4:.....................

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS quan sát hình ảnh và đoán đặc sản.

- Các HS còn lại trong lớp cổ vũ bạn.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời HS xung phong trả lời. 

- Nếu trả lời sai, GV tiếp tục mời HS còn lại đưa ra đáp án. 

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá, chốt đáp án:

- GV dẫn dắt HS vào bài học: Tây Nguyên có vị trí địa lí quan trọng về quốc phòng an ninh và có nhiều tiềm năng để phát triển kinh tế. Tây Nguyên có nhiều dân tộc cùng chung sống với bản sắc văn hoá đa dạng, đặc sắc. Điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên của vùng Tây Nguyên có những thế mạnh và hạn chế gì? Ngành kinh tế nào là ngành thế mạnh của vùng? Chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu trong bài học ngày hôm nay – Bài 17: Vùng Tây Nguyên.

B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Tìm hiểu vị trí địa lý và phạm vi lãnh thổ

a. Mục tiêu: Xác định được trên bản đồ vị trí địa lý và phạm vi lãnh thổ của vùng Tây Nguyên.

b. Nội dung: GV yêu cầu HS cả lớp làm việc cá nhân, dựa vào hình 17.1, mục 1 SGK tr.186 trả lời câu hỏi: Trình bày đặc điểm vị trí địa lí và phạm vi lãnh thổ của vùng Tây Nguyên.

c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS về đặc điểm vị trí địa lí và phạm vi lãnh thổ vùng Tây Nguyên. 

d. Tổ chức thực hiện:

.............................................

.............................................

.............................................
 

Hoạt động 2: Đặc điểm điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên

a. Mục tiêu: Trình bày được thế mạnh và hạn chế về điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên của vùng.

b. Nội dung: GV yêu cầu HS làm việc theo cặp đôi, khai thác Hình 17.1 và thông tin mục 2 SGK tr.186 - 187 và trả lời câu hỏi: Trình bày thế mạnh và hạn chế về điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên của vùng Tây Nguyên.

c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS về đặc điểm tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên.

d. Tổ chức thực hiện:

Hoạt động 3: Tìm hiểu dân cư và văn hóa

a. Mục tiêu: Thông qua Hoạt động, HS nhận xét được đặc điểm dân cư, văn hóa của các dân tộc Tây Nguyên.

b. Nội dung: GV yêu cầu HS làm việc cặp đôi, khai thác Bàng 17.1, thông tin mục 3 SGK tr.189 - 190 và trả lời câu hỏi:

- Nhận xét đặc điểm dân cư ở Tây Nguyên. 

- Trình bày đặc điểm văn hóa nổi bật của các dân tộc Tây Nguyên.

c. Sản phẩm: HS trả lời câu hỏi của GV

d. Tổ chức thực hiện:

.............................................

.............................................

.............................................
 

Hoạt động 4: Tìm hiểu các ngành kinh tế mạnh

a. Mục tiêu: Trình bày sự phát triển và phân bố kinh tế ở vùng Tây Nguyên

b. Nội dung: GV yêu cầu HS làm việc theo 4 nhóm, khai thác Bảng 17.2 – 17.3, Hình 17.2 – 17.3, thông tin mục 4 SGK tr.190 – tr.193 và hoàn thành Phiếu học tập số 1: Sự phát triển và phân bố các ngành kinh tế mạnh của vùng Tây Nguyên.

c. Sản phẩm: Phiếu học tập số 1: Sự phát triển và phân bố các ngành kinh tế mạnh của vùng Tây Nguyên của HS.

d. Tổ chức thực hiện:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS	DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập - GV trình chiếu hình ảnh và dẫn dắt: + Vùng có thế mạnh về điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên để phát triển nông – lâm. + Ngành công nghiệp của vùng đang có rất nhiều tiềm năng. + Du lịch là một ngành thế mạnh và đem lại nhiều giá trị kinh tế cao. Trồng cây công nghiệp Lâm nghiệp Du lịch -  GV chia HS cả lớp thành 4 nhóm.  - GV giao nhiệm vụ cụ thể cho các nhóm: Khai thác Bảng  17.2 – 17.3, Hình 17.2 – 17.3, và thông tin mục 4 SGK tr.191 – tr.193 và hoàn thành Phiếu học tập số 1:  + Nhóm 1:Tình hình phát triển và phân bố cây công nghiệp lâu năm và cây ăn quả. +Nhóm 2: Tình hình phát triển và phân bố ngành công nghiệp sản xuất điện. + Nhóm 3: Tình hình phát triển và phân bố ngành du lịch. + Nhóm 4: Tình hình phát triển và phân bố ngành lâm nghiệp. PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1 SỰ PHÁT TRIỂN VÀ PHÂN BỐ CÁC   NGÀNH KINH TẾ Nhóm:…. Ngành kinh tế Hiện trạng  phát triển Phân bố Phát triển cây công nghiệp lâu năm và cây ăn quả     Công nghiệp sản xuất điện     Lâm nghiệp     Du lịch     -  GV trình chiếu một số video cho HS:  https://www.youtube.com/watch?v=V24zd9g97Ec https://www.youtube.com/watch?v=kExvL0OnCWk - GV cung cấp cho HS một số hình ảnh về các ngành kinh tế phát triển mạnh ở Tây Nguyên:    Rừng cao su Tây Nguyên        Hoa cà phê nở trắng ở Đắc Lắc          Thủ phủ sầu riêng – TN          Tà Đùng – Hạ Long vùng TN           Nhà máy điện gió Ea Nam               Sông Sêrepok               Núi Lang Biang                          Măng Đen Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập - HS khai thác thông tin trong mục kết hợp tư liệu do GV cung cấp, thảo luận và hoàn thành Phiếu học tập số 1. - GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS trong quá trình thảo luận. Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận - GV mời đại diện 1 – 2 nhóm trình bày nội dung tìm hiểu trong phiếu học tập. - GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có). Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập - GV nhận xét, đánh giá, kết luận về Sự phát triển và phân bố các ngành kinh tế.  - GV chuyển sang nhiệm vụ mới.	4. Các ngành kinh tế mạnh Phiếu học tập số 1 được đính kèm phía dưới Hoạt động 4.
Bảng 17.2. Cơ cấu GRDP (giá hiện hành) của vùng Tây Nguyên  giai đoạn 2010 – 2021 (Đơn vị: %) Năm Cơ cấu GRDP 2010 2015 2021 Nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản 38,3 37,2 34,7 Công nghiệp và xây dựng 15,7 17,5 20,0 Dịch vụ 40,3 40,1 39,9 Thuế sản phẩm trừ trợ cấp sản phẩm  5,7 5,2 5,4 (Nguồn: Niên giảm thống kê Việt Nam năm 2011, 2016, 2022) Bảng 17.3. Sản lượng gỗ khai thác và diện tích rừng trồng mới của vùng Tây Nguyên giai đoạn 2010 – 2021. Năm 2010 2015 2021 Sản lượng gỗ 546,7 601,9 753,7 Diện tích rừng trồng mới (nghìn ha)  17,4 10,2 19,0 (Nguồn: Niên giảm thống kê Việt Nam năm 2011, 2016, 2022)
KẾT QUẢ PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1 PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1 SỰ PHÁT TRIỂN VÀ PHÂN BỐ CÁC   NGÀNH KINH TẾ Nhóm:…. Ngành kinh tế Hiện trạng phát triển Phân bố Phát triển cây công nghiệp lâu năm và cây ăn quả - Tây Nguyên là vùng chuyên canh cây công nghiệp lâu năm lớn của cả nước.  + Cà phê là cây công nghiệp chủ yếu của vùng, chiếm trên 90% diện tích và sản lượng cà phê của cả nước.  + Cây cao su và điều đứng thứ hai cả nước, sau Đông Nam Bộ. - Tây Nguyên là vùng trồng nhiều cây ăn quả lớn, tiêu biểu là sầu riêng, bơ, chôm chôm… phục vụ trong nước và xuất khẩu.  - Công nghệ cao (công nghệ sinh học, tự động hóa….) đã được ứng dụng trong phát triển cây công nghiệp lâu năm và cây ăn quả, cây công nghiệp chế biến được đẩy mạnh. - Cà phê: Đắk Lắk, Đắk Nông và Gia Lai.  - Cao su: Gia Lai.  - Điều: Đắk Lắk.  Công nghiệp sản xuất điện - Tây nguyên có nhiều tiềm năng để phát triển công nghiệp sản xuất điện (sông chảy qua các cao nguyên sếp tầng, tốc độ gió lớn, số giờ nắng cao).  - Sản xuất điện có vai trò qaun trọng đối với phát triển kinh tế vùng.  - Cơ cấu ngành sản xuất điện đa dạng, thủy điện, điện gió, điện mặt trời.  - Trên hệ thống sống có nhiều bậc thang thủy điện, hệ thống sông Sê san, sông Srepok, hệ thống sông Đồng Nai… - Các nhà máy điện gió, điện mặt trời được chú ý. Đắk Lắk, Đắk Nông, Gia Lai.. Lâm nghiệp - Ngành lâm nghiệp của vùng Tây Nguyên chủ yếu là hoạt động khai thác gỗ, ngoài ra trồng rừng được đẩy mạnh.  - Sản lượng gỗ tăng hằng năm để phục vụ xuất khẩu.  - Diện tích rừng trồng mới có biến động.  - Phục hồi, bảo vệ và phát triển rừng được chú trọng. Có nhiều vườn quốc gia, khu dự trữ sinh quyển như Kon Ka Kinh, Tà Đùng, Yok Đôn… - Đắk Lắk là tỉnh khai thác nhiều gỗ nhất vùng.  - Gia Lai là tỉnh có diện tích trồng rừng mới nhiều. Du lịch - Tây Nguyên có nhiều tiềm năng phát triển du lịch (cảnh quan thiên nhiên hấp dẫn, văn hóa đặc sắc…).  - Tây Nguyên có thế mạnh phát triển du lịch sinh thái, du lịch văn hóa… - Khách du lịch đến Tây Nguyên ngày càng tăng.  Đà Lạt, Buôn Ma Thuột… là những trung tâm du lịch lớn của vùng.

Hoạt động 5: Tìm hiểu các vấn đề môi trường trong phát triển.

a. Mục tiêu: Thông qua Hoạt động, HS trình bày được các vấn đề môi trường phát triển ở Tây Nguyên. 

b. Nội dung: GV yêu cầu HS cả lớp làm việc cá nhân, dựa vào mục 5 SGK tr.194 và trả lời câu hỏi: Trình bày các vấn đề môi trường trong phát triển kinh tế - xã hội vùng Tây Nguyên.

c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS về vấn đề môi trường trong phát triển kinh tế - xã hội vùng Tây Nguyên. 

d. Tổ chức thực hiện:

.............................................

.............................................

.............................................
 

C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS củng cố kiến thức đã học về Vùng Tây Nguyên.

b. Nội dung: 

- GV cho HS làm bài tập trắc nghiệm về Vùng Tây Nguyên qua Quizizz/Kahoot.

-  GV hướng dẫn HS làm phần Luyện tập SGK tr.194.

c. Sản phẩm: Đáp án của HS và chuẩn kiến thức của GV. 

d. Tổ chức thực hiện:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

* Nhiệm vụ 1: Trả lời câu hỏi trắc nghiệm. 

.............................................

.............................................

.............................................