Giáo án NLS Địa lí 9 kết nối Bài 20: Vùng Đồng bằng sông Cửu Long

+ Hình 4: Thanh long Long An

=> Đây là những tỉnh/ thành phố của vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV dẫn dắt:

+ Đồng bằng sông Cửu Long là một bộ phận của châu thổ sông Mê Công.

+ Với điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên được ưu ái ban tặng mà Đồng bằng sông Cửu Long trở thành 1 vùng kinh tế động lực của cả nước. 

- GV chia HS cả lớp thành 4 nhóm (2 nhóm cùng thực hiện một nhiệm vụ). 

- GV yêu cầu các nhóm khai thác Hình 20.1, bảng tư liệu, thông tin mục 2 SGK tr.205 – tr.207 và hoàn thành Phiếu học tập số 1 trên Padlet/Google Docs: Trình bày điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên của vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

+ Nhóm 1, 2: Tìm hiểu địa hình và đất, khí hậu. 

+ Nhóm 3, 4: Tìm hiểu nguồn nước, sinh vật, biển.

Hình 20.1. Bản đồ tự nhiên vùng

Đồng bằng sông Cửu Long

- GV cung cấp thêm một số tư liệu về điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên vùng Đồng bằng sông Cửu Long (Đính kèm phía dưới Hoạt động 2).

- GV mở rộng kiến thức, yêu cầu các nhóm tiếp tục thảo luận và trả lời câu hỏi: Giải thích tại sao Đồng bằng sông Cửu Long lại là vùng có ngành thủy sản phát triển nhất nước ta. 

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS khai thác tư liệu, thông tin trong mục và hoàn thành Phiếu học tập số 1, trả lời câu hỏi.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện 2 nhóm lần lượt trình bày những điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên của vùng đồng bằng sông Cửu Long theo Phiếu học tập số 1. 

- GV mời đại diện 1 – 2 HS trả lời câu hỏi mở rộng:

Đồng bằng sông Cửu Long là vùng có ngành thủy sản phát triển nhất nước ta vì: 

+ Có ba mặt giáp biển (đường bờ biển dài).

+ Tập trung nhiều bãi tôm, bãi cá lớn; trữ lượng cá biển chiếm 1/2 cả nước.

+ Có ngư trường trọng điểm Cà Mau – Kiên Giang, gần ngư trường Bà Rịa - Vũng Tàu.

+ Khí hậu nhiệt đới nóng quanh năm thuận lợi cho sự phát triển nhiều loài sinh vật biển. Thêm nữa, trong năm Đồng bằng sông Cửu Long hầu như không chịu ảnh hưởng của bão nên tàu thuyền đánh bắt cá có thể hoạt động quanh năm.

+ Hệ thống sông ngòi, kênh rạch dày, nhiều bãi triều, rừng ngập mặn thuận lợi cho việc nuôi thuỷ sản.

+ Dân cư có truyền thống đánh bắt, nuôi trồng và chế biến thuỷ sản.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá sản phẩm của HS.

- GV kết luận: Đồng bằng sông Cửu Long có vị trí địa lí thuận lợi, địa hình thấp, bằng phẳng, khí hậu cận xích đạo, nguồn đất, nước, sinh vật trên cạn và dưới nước rất phong phú. 

- GV chuyển sang nội dung mới.

2. Điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên

Kết quả Phiếu học tập số 1 đính kèm phía dưới Hoạt động 2.

Tư liệu 1:

Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu về nông nghiệp và thuỷ sản

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS vận dụng hiểu biết, đọc thông tin trong SGK và trả lời câu hỏi: Tại sao Đồng bằng sông Cửu Long là vùng sản xuất nông nghiệp trọng điểm của cả nước?

- GV yêu cầu HS dựa vào hình 20.2 và thông tin mục a, hãy trình bày sự phát triển và phân bố nông nghiệp ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

- GV tiếp tục đặt câu hỏi: Tại sao thuỷ sản là thế mạnh hàng đầu ở Đồng bằng sông Cửu Long? 

- GV yêu cầu dựa vào hình 20.2 và thông tin mục a, hãy trình bày sự phát triển và phân bố thuỷ sản ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

- GV trình chiếu cho HS quan sát một số hình ảnh/ video về sự phát triển, phân bố của nông nghiệp, thủy sản ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long. (đính kèm phía dưới Nhiệm vụ 1)

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS khai thác thông tin trong mục a và liên hệ hiểu biết của bản thân để trả lời các câu hỏi.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS trong quá trình thảo luận.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện các nhóm trình bày kết quả thảo luận.

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá, kết luận về sự phát triển và phân bố của nông nghiệp và thủy sản.

- GV chuyển sang nhiệm vụ mới. 

4. Tìm hiểu sự phát triển và phân bố một số ngành kinh tế

a. Tìm hiểu về nông nghiệp và thuỷ sản

* Nông nghiệp

- Trồng trọt:

+ Là vùng sản xuất lúa lớn nhất cả nước, chiếm trên 50% diện tích và sản lượng cả nước. Năng suất và sản lượng lúa tăng nhanh, nhiều giống lúa chất lượng cao, thích ứng với biến đổi khí hậu được đưa vào gieo trồng. 

+ Là vùng trồng cây ăn quả lớn nhất cả nước. Nhiều cây ăn quả được sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, có chỉ dẫn địa lí. Cây dừa có diện tích lớn nhất cả nước.

- Chăn nuôi: gia cầm phát triển mạnh, nhất là vịt.

* Thủy sản

- Là thế mạnh hàng đầu của vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Sản lượng thuỷ sản của vùng tăng liên tục, chiếm trên 55% tổng sản lượng thuỷ sản của cả nước.

- Sản lượng thuỷ sản nuôi trồng lớn hơn và tăng nhanh hơn sản lượng thuỷ sản khai thác.

- Việc khai thác và nuôi trồng thuỷ sản ở Đồng bằng sông Cửu Long được đẩy 

mạnh ứng dụng công nghệ hiện đại.

- Kiên Giang, Cà Mau, Đồng Tháp, An Giang, Bến Tre,... là những địa phương có sản lượng thuỷ sản lớn nhất cả nước.

HÌNH ẢNH/ VIDEO VỀ SỰ PHÁT TRIỂN VÀ

PHÂN BỐ CỦA NÔNG NGHIỆP VÀ THỦY SẢN

Sự phát triển của trồng trọt và chăn nuôi ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long

Sự phát triển của thủy sản ở Đồng bằng sông Cửu Long

Video: 

https://www.youtube.com/watch?v=sEfSc4bVzlM 

https://www.youtube.com/watch?v=rT5pLh2WJQ0&t=3s (0:00 – 7:04)

Nhiệm vụ 2: Tìm hiểu về công nghiệp

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS thảo luận theo cặp, dựa vào hình 20.2 và thông tin mục b, thực hiện nhiệm vụ:

+ Trình bày sự phát triển và phân bố một số ngành công nghiệp thế mạnh (sản xuất, chế biến thực phẩm; sản xuất điện) ở Đồng bằng sông Cửu Long.

+ Xác định vị trí một số nhà máy điện trên bản đồ.

- GV trình chiếu cho HS quan sát một số hình ảnh/ video về sự phát triển, phân bố của công nghiệp ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long. (đính kèm phía dưới Nhiệm vụ 1)

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS khai thác thông tin trong mục b và liên hệ hiểu biết của bản thân để trả lời câu hỏi.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS trong quá trình thảo luận.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện một số HS trình bày kết quả thảo luận.

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá, kết luận về sự phát triển và phân bố của công nghiệp.

- GV chuyển sang nhiệm vụ mới.

b. Tìm hiểu về công nghiệp

- Công nghiệp trong những năm qua có tốc độ tăng trưởng khá cao. Vùng có khá nhiều ngành công nghiệp, trong đó công nghiệp sản xuất, chế biến thực phẩm; công nghiệp sản xuất điện là những ngành có thế mạnh.

- Công nghiệp sản xuất, chế biến thực phẩm là ngành quan trọng ở Đồng bằng sông Cửu Long; phân bố rộng khắp vùng; các sản phẩm chủ yếu của ngành là gạo xay xát, thuỷ sản ướp đông, rau quả đóng hộp, thức ăn chăn nuôi,...; một số mặt hàng xuất khẩu quan trọng, mang lại giá trị kinh tế cao như gạo, thuỷ sản,... 

- Công nghiệp sản xuất điện: Sản lượng điện của vùng tăng nhanh do nhiều nhà máy điện được xây dựng để đáp ứng nhu cầu sản xuất và sinh hoạt. Trong vùng có một số nhà máy nhiệt điện, nhà máy điện gió, điện mặt trời. Việc đầu tư phát triển điện gió, điện mặt trời góp phần bảo vệ tài nguyên, môi trường và giảm nhẹ biến đổi khí hậu.

MỘT SỐ NHÀ MÁY SẢN XUẤT, CHẾ BIẾN THỰC PHẨM, 

SẢN XUẤT ĐIỆN Ở ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG

Video: https://www.youtube.com/watch?v=K_L75UiCLmA (0:59 – 7:13)

Nhiệm vụ 3: Tìm hiểu về dịch vụ

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS dựa vào hình 20.2 và thông tin mục c, hãy trình bày sự phát triển và phân bố một số hoạt động dịch vụ thế mạnh (thương mại, tài chính ngân hàng, giao thông vận tải đường thuỷ, du lịch)  ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

- GV trình chiếu cho HS quan sát video về sự phát triển, phân bố của dịch vụ ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

* Video về vận tải thủy khu vực Đồng bằng sông Cửu Long:

https://www.youtube.com/watch?v=nc3hgXc1EA8 (0:00 - 4:29)

* Video về logistics ở Đồng bằng sông Cửu Long:

https://www.youtube.com/watch?v=b9tz8WWIQrw (1:08 – 2:40; 10:38 – 13:14)

* Video về du lịch Đồng bằng sông Cửu Long, hướng đến phát triển du lịch xanh và bền vững:

https://www.youtube.com/watch?v=cGbxMbDAnmw

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS khai thác thông tin trong mục c và liên hệ hiểu biết của bản thân để trả lời các câu hỏi.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS trong quá trình thảo luận.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện các nhóm trình bày kết quả thảo luận.

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá, kết luận về sự phát triển và phân bố của dịch vụ.

- GV chuyển sang hoạt động mới.

c. Dịch vụ

- Thương mại:

+ Hoạt động nội thương phát triển đa dạng, chợ nổi trên sông đã trở thành nét văn hoá đặc trưng của vùng; trung tâm thương mại, siêu thị có ở nhiều nơi.

 + Hoạt động ngoại thương được đẩy mạnh, các mặt hàng xuất khẩu chủ lực, đứng đầu cả nước là gạo, thuỷ sản ướp đông và rau quả.

- Tài chính ngân hàng: phát triển rộng rãi. Cần Thơ là trung tâm tài chính ngân hàng lớn nhất vùng.

- Giao thông vận tải: đường thuỷ phát triển rộng khắp, một số tuyến đường bộ cao tốc đang được đầu tư xây dựng; các cảng hàng không, cảng biển, cảng sông cũng được nâng cấp,...

- Dịch vụ logistics: được chú trọng phát triển, hỗ trợ hiệu quả hoạt động giao thông vận tải, thương mại, nhất là xuất khẩu nông sản và thuỷ sản,... Cần Thơ là trung tâm logistics của vùng.

- Du lịch: là ngành kinh tế có thế mạnh của vùng Đồng bằng sông Cửu Long, nhất là các loại hình du lịch sông nước, miệt vườn, biển đảo. Phú Quốc và Cần Thơ là hai trung tâm du lịch của vùng có sức thu hút khách du lịch trong và ngoài nước.