Giáo án NLS KHTN 7 kết nối Bài 23: Một số yếu tố ảnh hưởng đến quang hợp

Bước 1. GV chuyển giao nhiệm vụ 

- GV nhắc lại phương trình quang hợp và cho HS quan sát Hình 22.1 – SGK tr.101 và trả lời câu hỏi: Em hãy dự đoán những yếu tố nào ảnh hưởng đến quá trình quang hợp ở thực vật?

- GV chia lớp thành 4 nhóm, yêu cầu HS đọc thông tin trong SGK tr.104 – 106 và tìm hiểu về các nhân tố ảnh hưởng đến quang hợp ở thực vật:

+ Nhóm 1: Ánh sáng ảnh hưởng như thế nào đến quá trình quang hợp? Hãy kể tên những loài cây ưa bóng và ưa sáng mà em biết.

+ Nhóm 2: Nước ảnh hưởng như thế nào đến quá trình quang hợp?

+ Nhóm 3: Khí carbon dioxide có ảnh hưởng ra sao đến quá trình quang hợp? Quan sát Hình 23.2 và cho biết ảnh hưởng của nồng độ khí CO₂ đến quang hợp có giống nhau ở các loài cây không? Vì sao?

+ Nhóm 4: Nhiệt độ có ảnh hưởng ra sao đến quá trình quang hợp?

- GV yêu cầu HS: Điền kết quả tìm hiểu được vào Bảng 23.1. GV tạo sẵn một bảng Padlet cho HS điền online, các nhóm gõ nội dung thảo luận lên cột tương ứng trên bảng. 

- Sau khi các nhóm trình bày xong, GV đặt các câu hỏi và yêu cầu HS trả lời:

1. Giải thích vì sao nên trồng cây đúng thời vụ và đảm bảo mật độ phù hợp.

2. Ở những khu công nghiệp hay nơi có nhiều nhà máy, nồng độ khí carbon dioxide thường tăng cao. Quang hợp của cây trồng tại đó bị ảnh hưởng như thế nào?

3. Vào những ngày nắng nóng hoặc rét đậm, người làm vườn thường che nắng hoặc chống rét (ủ ấm gốc) cho cây. Em hãy giải thích ý nghĩa của việc làm đó.

Bước 2. HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS đọc thông tin mục 1 – SGK tr.99 và trả lời câu hỏi. 

- GV trình bày, hướng dẫn HS lần lượt khám phá nội dung bài học.

Bước 3. Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện HS đứng dậy trình bày câu trả lời (mỗi HS trả lời 1 câu hỏi).

- HS khác nhận xét, đánh giá, bổ sung câu trả lời

Bước 4. Đánh giá kết quả thực hiện

- GV đánh giá, nhận xét, kết luận.

- GV chuyển sang nội dung mới.

I. Một số yếu tố ảnh hưởng đến quang hợp.

- Những yếu tố ảnh hưởng đến quá trình quang hợp ở thực vật: ánh sáng, nước, carbon dioxide, nhiệt độ.

- Bảng 23.1 (đính kèm cuối bài)

- Kể tên những loài cây ưa bóng và ưa sáng mà em biết là:

+ Cây ưa sáng: phi lao, thông, ngô, hoa giấy, dừa, nha đam, bạch đàn, rau muống,…

+ Cây ưa bóng: lá lốt, trầu không, diếp cá, tía tô, dương xỉ, ngải cứu,…

- Nồng độ CO₂ ảnh hưởng đến quang hợp khác nhau ở các loài cây vì khả năng hấp thụ CO₂ phụ thuộc vào số lượng khí khổng ở lá, điều kiện trong môi trường sống (độ ẩm, ánh sáng, gió); điều kiện trong môi trường sống sẽ ảnh hưởng đến độ mở khí khổng, khả năng khuếch tán khí vào khí khổng. Các loài cây có số lượng khí khổng trên lá và điều kiện sống khác nhau dẫn đến khả năng hấp thụ CO₂ khác nhau.

* Trả lời câu hỏi:

1. Nên trồng cây đảm bảo mật độ phù hợp để cây không che lấp lẫn nhau, giúp cây nhận đủ ánh sáng, khí carbon dioxide và nước để tiến hành quang hợp hiệu quả. 

- Khi trồng cây đúng thời vụ, các yếu tố nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng phù hợp nhất đối với cây, giúp cây quang hợp tốt, sinh trưởng nhanh, cho năng suất cao.

2. Ở những nơi có nồng độ khí carbon dioxide quá cao, cây có thể chết vì ngộ độc carbon dioxide.

3. Vào những ngày hè nắng nóng hoặc trời rét đậm, người làm vườn thường che nắng hoặc chống rét (ủ ấm gốc) cho cây vì nhiệt độ không khí quá cao hay quá thấp đều gây khó khăn cho quang hợp. Các biện pháp trên đảm bảo cây không bị quá nóng (vào mùa hè) hoặc quá lạnh (vào mùa đông). Như vậy mới thuận lợi cho cây quang hợp, tạo được nhiều chất hữu cơ cho cây sinh trưởng tốt, cho năng suất cao.

- Cường độ ánh sáng tăng → hiệu quả quang hợp tăng.

- Cường độ ánh sáng giảm → hiệu quả quang hợp giảm.

- Ánh sáng quá mạnh → lá cây bị đốt nóng → giảm hiệu quả quang hợp.

- Nước vừa là nguyên liệu của quang hợp, vừa là yếu tố tham gia vào việc đóng, mở khí khổng”

+ Khi tế bào lá cây mất nước → khí khổng đóng → hàm lượng khí carbon dioxide giảm → quang hợp khó khăn.

+ Cây được cung cấp đủ nước → khí khổng mở → khí carbon dioxide dễ dàng khuếch tán vào bên trong lá → tăng hiệu quả quang hợp.

- Nồng độ khí CO2 ngoài môi trường tăng → hiệu quả quang hợp tăng.

- Nồng độ khí CO2 ngoài môi trường giảm → hiệu quả quang hợp giảm.

- Nồng độ khí CO2 tăng quá cao (0,2%) → cây chết vì ngộ độc.

- Nồng độ khí CO2 tăng quá thấp (< 0,0008% - 0,01%) → quang hợp không xảy ra.

- Nhiệt độ thuận lợi: 25^oC đến 35^oC.

- Nhiệt độ quá cao (>40^oC) → quang hợp giảm hoặc ngưng hẳn.

- Nhiệt độ thấp (<10^oC) → khó khăn trong việc rễ cây cung cấp nguyên liệu (nước) cho quang hợp.