Giáo án NLS Lịch sử 9 Bài 20: Việt Nam từ năm 1976 đến nay

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV chia HS cả lớp thành 3 nhóm.

- GV giao nhiệm vụ cụ thể cho các nhóm:

Khai thác Hình 20.3 – 20.4, thông tin mục 2 SGK tr.102 – 104 và hoàn thành Phiếu học tập số 1.

Hình 20.3. Lời thề của người lính Vị Xuyên “sống bám đá, chết hóa đá, thành bất tử” khắc tại Đền thờ các Anh hùng liệt sĩ trên Điểm cao 468 (tỉnh Tuyên Quang)

Hình 20.4. Đài tưởng niệm chiến sĩ Gạc Ma 

(tỉnh Khánh Hòa)

- GV cung cấp thêm một số tư liệu (Đính kèm phía dưới Hoạt động 2).

- GV cho HS cả lớp suy nghĩ và trả lời câu hỏi: Em có nhận xét gì về các cuộc đấu tranh bảo vệ Tổ quốc từ sau tháng 4/1975?

- GV tổ chức cho HS chơi trò chơi “Kể chuyện lịch sử”. 

- GV phổ biến luật chơi cho HS:

+ HS chia là 2 đội chơi. Các đội chơi sử dụng một hình ảnh trong SGK hoặc hình ảnh GV cung cấp về cuộc đấu tranh bảo vệ Tổ quốc ở vùng biên giới Tây Nam, biên giới phía Bắc và bảo vệ chủ quyền biển, đảo, kể câu chuyện lịch sử thể hiện qua hình ảnh đó. 

+ Sau thời gian 3 phút, HS dưới lớp và GV nhận xét về câu trả lời của 2 đội chơi, tuyên bố đội thắng cuộc.

- GV cho HS xem thêm video Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.

https://www.youtube.com/watch?v=2jUS7kFQNEI

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS khai thác thông tin trong mục, tư liệu do GV cung cấp và hoàn thành Phiếu học tập số 1.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện 3 nhóm lần lượt trình bày về cuộc đấu tranh bảo vệ Tổ quốc ở vùng biên giới Tây Nam, biên giới phía Bắc và bảo vệ chủ quyền biển, đảo theo Phiếu học tập số 1.

- GV mời đại diện 1 – 2 HS trả lời câu hỏi mở rộng: 

+ Dù là một dân tộc yêu chuộng hoà bình, nhưng trước sự xâm phạm chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, Đảng và nhân dân ta đã thực hiện quyền tự vệ chính đáng, sử dụng vũ lực để đấu tranh bảo vệ Tổ quốc. 

+ Các cuộc chiến đấu diễn ra rất ác liệt, rất nhiều chiến sĩ đã anh dũng hi sinh với quyết tâm không gì thay đổi được: đó là sự toàn vẹn chủ quyền, lãnh thổ của Việt Nam.

- GV mời đại diện 2 đội chơi kể câu chuyện lịch sử của đội mình.

Ví dụ:

GẠC MA – VÒNG TRÒN BẤT TỬ

     Ngày 11/3/1988, tàu vận tải HQ 604 thuộc Lữ đoàn 125 Hải quân nhân dân Việt Nam rời cảng Cam Ranh, tham gia thực hiện chiến dịch CQ – 88 (Chủ quyền 88). Trên tàu chở 1 phân đội của Lữ đoàn 146 Vùng 4 Hải quân và 70 cán bộ, chiến sĩ của Trung đoàn Công binh 83 Hải quân. Chiều ngày 13/3/1988, tàu đến đảo Gạc Ma. Ngay sau đó, 2 tàu chiến Trung Quốc xuất hiện, dùng loa yêu cầu hải quân, công binh Việt Nam rời khỏi đảo nhưng không được chấp nhận. Sáng sớm hôm sau, tàu Trung Quốc cho quân đổ bộ lên đảo, cướp cờ, tấn công lực lượng quân đội Việt Nam và bắn chìm tàu HQ 604. Mặc dù chống trả quyết liệt nhưng cuộc chiến không cân sức đã khiến 64 chiến sĩ Việt Nam hi sinh, trong đó có Thiếu úy Trần Văn Phương – người khi ngã xuống tay vẫn nắm chặt cán cờ.

Khu tưởng niệm chiến sĩ Gạc Ma

Chiến sĩ Hải quân với “Vòng tròn bất tử”

tại Khu tưởng niệm chiến sĩ Gạc Ma

Video: Lễ tưởng niệm các chiến sĩ hi sinh ở đảo Gạc Ma.

https://www.youtube.com/watch?v=eLw2b9eaFOM

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá và hoàn chỉnh Phiếu học tập số 1.

- GV kết luận: Cuộc đấu tranh bảo vệ Tổ quốc ở vùng biên giới Tây Nam, biên giới phía Bắc, bảo vệ chủ quyền biển, đảo của quân và dân Việt Nam là cuộc đấu tranh tự vệ, chính nghĩa, đã bảo vệ được nền độc lập, chủ quyền của dân tộc và toàn vẹn lãnh thổ, tạo điều kiện cho sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội trên phạm vi cả nước.

2. Đấu tranh bảo vệ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ.

Kết quả Phiếu học tập số 1 về quá trình đấu tranh bảo vệ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ đính kèm phía dưới Hoạt động 2.

Tư liệu: Đấu tranh bảo vệ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ.

Bảo vệ biên giới Tây Nam

     [Quân Pôn Pốt] “đã có những hành động xâm lấn đất đại nước ta ở vùng biên giới, giết hại động bào, cướp bóc tài sản của nhân dân ta. Đặc biệt từ đêm 2+ rạng sáng ngày 25/9/1977, chúng đã đưa một lực lượng vũ trang lớn (khoảng năm sư đoàn) xám nháp các xã Tân Phú, Tân Lập (huyện Tân Biên)... tàn sát gần 1 000 người, đốt phá hơn 100 nóc nhà, phá huỷ và cướp đi nhiều tài sản của đồng bào”.

(Nguyễn Thành Dương, “Kiên quyết bảo vệ biên giới Tây Nam”, 

Báo Nhân dân, số 8977, ngày 5/1/1979, tr.1)

     “Tôi đã đến thăm Trường Trưng học Tuol Seng từ nay trở nên nổi tiếng, và ở ngoại ô Phnôm Pênh trên khu đất rộng có những hồ chôn người chung. Một số hỗ vẫn còn chưa đào hăn, nhưng bị lún, tạo thành vùng trũng lớn. Những hố khác đã bị bật lên… Việc Việt Nam đã chấm dứt được những hành động man rợ này là một trong những điều quan trọng mà thế giới phải thể hiện sự biết ơn đối với Việt Nam”.

(Sác-lơ Phốc-ni-ô, Việt Nam như tôi đã thấy (1960 - 2000),

NXB Khoa học xã hội, Hà Nội, 2007, tr.264)

Video: Quân tình nguyện Việt Nam truy quét Pôn Pốt.

https://www.youtube.com/watch?v=mLoNv_FVd3Q

Video: Chiến tranh biên giới Tây Nam - Tổng Tấn Công Phnôm Pênh.

https://www.youtube.com/watch?v=T3RC8I-BPoc (GV cho HS xem video nếu còn thời gian). 

Bảo vệ biên giới phía Bắc

     “Mấy hôm nay, vùng biên giới huyện Lộc Bình (Lạng Sơn) chứng kiến cuộc chiến đấu rất kiên cường, dũng cảm của đoàn M.23 (bộ đội địa phương tỉnh Lạng Sơn),... Ngày 17/2/1979, đoàn M.23 và lực lượng dân quân đã đánh lùi gần mười đợt tiến công của địch trên các điểm cao nam Mẫu Sơn, quyết giữ từng tấc đất của Tổ quốc”.

(Khánh Toàn, “Những trận chiến đấu của đoàn M.23 Lộc Bình”,

Báo Nhân Dân, số 9026, ngày 24/2/1979, tr.2)

Video: Phim tài liệu - Kí ức mặt trận Vị Xuyên.

https://www.youtube.com/watch?v=AlrUwG2U9IU (Từ 8p51 đến 10p38).

Video: Hồn trong đá: Chuyện người lính mặt trận Vị Xuyên.

https://www.youtube.com/watch?v=75SwfOMJGFU (Từ 14p09 đến 18p46).

Đấu tranh bảo vệ chủ quyền biển đảo

     “Tháng 3 năm 1988, Hải quân Nhân dân Việt Nam thực hiện chiến dịch CQ-88 (Chủ quyền 88), cử các tàu vận tải HQ 604, HQ 605, HQ 505 cùng công binh ra cắm cờ tại các bãi đá Gạc Ma, Cô Lin, Len Đao. Sáng ngày l1 tháng 3, khi bộ đội Việt Nam đang làm nhiệm vụ trên bãi đá Gạc Ma thì Trung Quốc đưa nhiều tàu hộ vệ tên lửa đến ngăn cản... Hải quân Nhân dân Việt Nam quyết tử bảo vệ chủ quyền biển đảo, giữ vững bãi đá Cô Lin, Len Đao. Riêng bãi đá Gạc Ma bị quân Trung Quốc cướp chiếm, 64 chiến sĩ anh dũng hi sinh ”.

(Nguyễn Quang Ngọc, Hoàng Sa, Trường Sa - chủ quyền của Việt Nam: Tư liệu và sự thật lịch sử, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội, 2018, tr.315 - 316)

Video: Hải chiến Gạc Ma 1988: Thiên sử anh hùng của 64 chiến sĩ ngã xuống vì Trường Sa thân yêu.

https://www.youtube.com/watch?v=JFxC8uZJvuk (từ 9p39 đến 14p40).

KẾT QUẢ PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu nguyên nhân tiến hành đổi mới đất nước

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

GV yêu cầu HS làm việc cá nhân, khai thác thông tin mục 4a SGK tr.105, tư liệu GV cung cấp và trả lời câu hỏi: Giải thích vì sao Đảng Cộng sản Việt Nam quyết định tiến hành công cuộc Đổi mới toàn diện đất nước?

Tư liệu: “Những sai lầm và khiếm khuyết trong lãnh đạo kinh tế, xã hội bắt nguồn từ những khuyết điểm trong hoạt động tư tưởng, tổ chức và công tác cán bộ của Đảng. Đây là nguyên nhân của mọi nguyên nhân”.

(Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội Đảng thời kì đổi mới và hội nhập Đại hội VI – XI), 

NXB Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2013, tr.21)

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS khai thác thông tin trong mục và trả lời câu hỏi.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện 1 HS lí giải vì sao Đảng Cộng sản Việt Nam quyết định tiến hành công cuộc Đổi mới toàn diện đất nước.

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá và kết luận: 

+ Tình hình thế giới và trong nước đã đặt ra yêu cầu cấp bách là cần phải tiến hành đổi mới nhằm đưa đất nước vượt qua khủng hoảng, tiến vững chắc trên con đường xây dựng chủ nghĩa xã hội.

+ Đổi mới có ý nghĩa sống còn đối với chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, đồng thời là vấn đề phù hợp với xu thế chung của thời đại.

- GV chuyển sang nhiệm vụ mới.

4. Công cuộc Đổi mới đất nước từ năm 1986 đến nay

a. Nguyên nhân tiến hành đổi mới đất nước

- Thế giới:

+ Bối cảnh thế giới có nhiều thay đổi do tác động của cách mạng khoa học - kĩ thuật và xu thế toàn cầu hoá.

+ Các nước xã hội chủ nghĩa cũng có nhiều biến động: 

• Năm 1978, Trung Quốc tiến hành công cuộc cải cách, mở cửa và bước đầu đạt được kết quả tích cực. 
• Năm 1985, Liên Xô tiến hành công cuộc cải tổ đất nước.

- Trong nước: 

+ Khủng hoảng về kinh tế - xã hội.

+ Bị bao vây về kinh tế và cô lập về chính trị.

→ Đổi mới là yêu cầu cấp bách, có ý nghĩa sống còn đối với chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, đồng thời là vấn đề phù hợp với xu thế chung của thời đại.

Nhiệm vụ 2: Tìm hiểu nội dung đường lối đổi mới

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV trình chiếu Hình 20.6 và dẫn dắt: 

+ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng Cộng sản Việt Nam (12/1986): đề ra chủ trương đổi mới toàn diện đất nước. Nội dung đường lối đổi mới với những mục tiêu, nhiệm vụ cụ thể trong từng giai đoạn lịch sử đã được bổ sung và phát triển trong các đại hội Đảng từ năm 1991 đến nay.

Hình 20.6. Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng Cộng sản Việt Nam (1986)

- GV tổ chức cho HS thảo luận cặp đôi, khai thác thông tin mục 4b SGK tr.106 và yêu cầu: Hãy nêu nội dung cơ bản của đường lối đổi mới của Đảng.

- GV giải thích cho HS hiểu rõ hơn một số khái niệm:

+ Kinh tế thị trường: là nền kinh tế mà ở đó tồn tại nhiều thành phần kinh tế, nhiều loại hình sở hữu cùng tham gia, cùng vận động và phát triển trong một cơ chế cạnh tranh bình đẳng và ổn định.

+ Các thành phần kinh tế: là khu vực kinh tế, là kiểu quan hệ kinh tế đặc trưng bởi các hình thức sở hữu nhất định về tư liệu sản xuất. Các thành phần kinh tế tồn tại và phát triển chặt chẽ với nhau để tạo thành một nền kinh tế thống nhất nhiều thành phần.

Ví dụ:

• Tổng công ty Đường sắt Việt Nam (Kinh tế nhà nước).
• Công ty Cổ phần truyền thông Luật Việt Nam (Kinh tế tư nhân).

+ Nhà nước pháp quyền: là nhà nước được tổ chức và hoạt động trong khuôn khổ pháp luật, đó là hệ thống pháp luật dân chủ, phản ánh công lí, phù hợp với quyền tự nhiên của con người.

+ Bao vây kinh tế và cô lập chính trị: cách cắt đứt toàn bộ hoặc một phần các quan hệ kinh tế, chính trị giữa một nước đó với các nước khác, nhằm phá hoại nền kinh tế, chính trị.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS khai thác thông tin trong mục và trả lời câu hỏi.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV gọi đại diện 1 – 2 cặp đôi trình bày.

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá và kết luận: 

Đổi mới không phải là thay đổi mục tiêu của chủ nghĩa xã hội, mà làm cho mục tiêu ấy được thực hiện có hiệu quả bằng những quan điểm đúng đắn về chủ nghĩa xã hội, những hình thức, bước đi và biện pháp thích hợp. Đổi mới toàn diện và đồng bộ, nghĩa là đổi mới trong tất cả các lĩnh vực và cùng lúc, quan trọng là đổi mới kinh tế và chính trị phải gắn bó mật thiết với nhau, quan trọng nhất là đổi mới về kinh tế.

- GV chuyển sang nhiệm vụ mới.

b. Nội dung đường lối đổi mới

- Về kinh tế: 

+ Xoá bỏ mô hình quản lí kinh tế tập trung quan liêu bao cấp.

+ Xây dựng nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần vận động theo cơ chế thị trường có sự quản lí của Nhà nước.

+ Đẩy mạnh công nghiệp hoá – hiện đại hoá. 

+ Kêu gọi đầu tư nước ngoài và mở rộng kinh tế đối ngoại, hội nhập kinh tế quốc tế.

- Về chính trị: 

+ Xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân và vì dân, do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo.

+ Mở rộng quan hệ đối ngoại, tranh thủ điều kiện quốc tế thuận lợi cho công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc.

+ Hội nhập quốc tế toàn diện, sâu rộng.

Nhiệm vụ 3: Tìm hiểu thành tựu của công cuộc Đổi mới đất nước từ năm 1986 đến nay

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

c. Thành tựu của công cuộc Đổi mới đất nước từ năm 1986 đến nay

* Đáp án thảo luận nhóm:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

1.1.TC2a: HS thực hiện tìm kiếm rõ ràng để cập nhật số liệu mới trên môi trường số.

1.2.TC2b: HS thực hiện phân tích, diễn giải dữ liệu số (video/hình ảnh) để minh họa cho nội dung bài học.

Tư liệu 1: Thành tựu về kinh tế của công cuộc Đổi mới đất nước từ năm 1986 đến nay.

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

Nhiệm vụ 4: Tìm hiểu ý nghĩa của công cuộc Đổi mới từ năm 1986 đến nay

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

d. Ý nghĩa của công cuộc Đổi mới từ năm 1986 đến nay

- Ý nghĩa: 

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..