Giáo án NLS Lịch sử 9 kết nối Bài 14: Việt Nam kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược giai đoạn 1946 – 1950

Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu về chính trị, ngoại giao, kinh tế, văn hóa, giáo dục

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS làm việc cá nhân, khai thác Tư liệu 2, Hình 14.3, thông tin mục 1a – 1c SGK tr.69, 70 và hoàn thành Phiếu học tập số 1.

Hình 14.3. Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm nông dân

 Bắc Kạn thu hoạch lúa mùa (1950)

- GV cung cấp thêm một số tư liệu (Đính kèm phía dưới Nhiệm vụ 1).

- GV cho HS cả lớp nghe bài hát “Tăng gia sản xuất”.

https://www.youtube.com/watch?v=F9KPFLLvtOU

- GV mở rộng kiến thức, yêu cầu HS cả lớp suy nghĩ và trả lời câu hỏi: Những thành tựu đạt được trên các mặt trận chính trị, ngoại giao, kinh tế, văn hoá, giáo dục có ý nghĩa như thế nào?

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS khai thác thông tin trong mục, tư liệu do GV cung cấp và hoàn thành Phiếu học tập số 1.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện 6 HS lần lượt nêu những thắng lợi tiêu biểu của Việt Nam trên mặt trận chính trị, ngoại giao, kinh tế, văn hóa, giáo dục trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp giai đoạn 1946 – 1950 theo Phiếu học tập số 1. 

- GV mời đại diện 1 – 2 HS trả lời câu hỏi mở rộng: Những thành tựu đạt được trên các mặt trận chính trị, ngoại giao, kinh tế, văn hoá, giáo dục có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, tạo điều quan trọng cho những thắng lợi quan trọng trên mặt trận quân sự. 

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá, hoàn chỉnh Phiếu học tập số 1.

- GV kết luận: 

+ Cuộc kháng chiến toàn dân, toàn diện, trường kì và tự lực cánh sinh, tranh thủ sự ủng hộ của quốc tế của quân dân ta được thể hiện rõ nét thông qua những thành tựu đạt được trên các mặt trận chính trị, ngoại giao, kinh tế, văn hoá, giáo dục trong những năm đầu kháng chiến chống Pháp xâm lược (1946 – 1950).

+ Những thành tựu đạt được trên các mặt trận chính trị, ngoại giao, kinh tế, văn hoá, giáo dục có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, tạo điều quan trọng cho những thắng lợi quan trọng trên mặt trận quân sự.  

- GV chuyển sang nhiệm vụ mới. 

2. Tìm hiểu một số thắng lợi tiêu biểu trong kháng chiến chống thực dân Pháp giai đoạn 1946 – 1950

a. Chính trị, ngoại giao

b. Kinh tế

c. Văn hóa, giáo dục

Kết quả Phiếu học tập số 1 về những thắng lợi tiêu biểu của Việt Nam trên mặt trận chính trị, ngoại giao, kinh tế, văn hóa, giáo dục đính kèm phía dưới Nhiệm vụ 1.

Tư liệu 4. Một số thắng lợi tiêu biểu về chính trị, ngoại giao, kinh tế, văn hóa, giáo dục trong kháng chiến chống thực dân Pháp giai đoạn 1946 – 1950.

     4.1. Về chính sách ngoại giao của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà sau Cách mạng tháng Tám.

     Một tháng ngay sau khi thành lập, trong “Thông cáo về chính sách ngoại giao” đăng trên báo Cứu quốc, số ra ngày 3/10/1945, Chính phủ đã nêu rõ mục tiêu: “Đưa nước nhà đến tự do độc lập hoàn toàn và vĩnh viễn...; tất cả chính sách ngoại giao phải có mục đích cốt yếu là giúp cho sự đấu tranh ấy giành thắng lợi êm dịu hay kiên quyết, đồng thời cam kết cùng các nước đồng minh “xây dựng lại nền hoà bình thế giới Chính sách đối ngoại cũng phân vùng các đối tượng như: với các nước Đồng minh thì “thành thực hợp tác”; kiểu dân Pháp “nếu tôn trọng nền độc lập của Việt Nam thì sinh mệnh và tài sản của họ sẽ được bảo vệ theo luật quốc tế”; đối với Chính phủ Đờ Gôn thì “kiên quyết chống lại”; với các nước láng giềng nhấn mạnh sự hợp tác và bình đẳng” và với các nước tiểu nhược trên thế giới “hợp tác chặt chẽ, ủng hộ lẫn nhau”.

     4.2. Lời kêu gọi thi đua yêu nước (viết khoảng ngày 1/5/1948).

     Cùng toàn thể đồng bào yêu quý! Nước ta kinh tế lạc hậu, nhưng lòng yêu nước và chí quật cường chẳng kém ai.

     Nay muốn tự cấp, tự túc, đi kịp người ta, thì chúng ta phải đi mau.

     Vì vậy, sĩ, nông, công, thương, binh, gái trai già trẻ, toàn thể quốc dân ta, vô luận ở địa vị nào, làm công việc gì, phải ra sức tham gia cuộc: Thi đua yêu nước, tức là tăng gia sản xuất.

     Như thế thì:

     Kháng chiến nhất định thắng lợi,

     Kiến quốc nhất định thành công.

(Theo Hồ Chí Minh: Toàn tập, Tập 5, NXB Chính trị quốc gia, 2010, tr. 513)

Video: 70 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Trung Quốc.

https://www.youtube.com/watch?v=wOYZnff2Dzg (từ đầu đến 2p53s).

Video: Ngày 16/7/1948 - Khai mạc hội nghị văn hóa toàn quốc lần thứ 2.

https://www.youtube.com/watch?v=X9T8Q6nHsws (từ đầu đến 0p55s).

KẾT QUẢ PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Nhiệm vụ 2: Tìm hiểu về quân sự

Nhiệm vụ 2.1. Tìm hiểu về Cuộc chiến đấu ở các đô thị phía Bắc vĩ tuyến 16 (1946 – 1947)

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS: Dùng Google Lens (hoặc Tìm kiếm hình ảnh) quét bức ảnh để tìm hiểu cấu tạo và cách sử dụng của "Bom ba càng".

- GV nêu câu hỏi: Tại sao chiến sĩ phải "ôm" bom lao vào xe tăng? Điều đó thể hiện tinh thần gì?

- GV chia HS cả lớp thành 3 nhóm.

- GV giao nhiệm vụ cho các nhóm:

+ Nhóm 1: Tìm hiểu về Cuộc chiến đấu ở các đô thị phía Bắc vĩ tuyến 16 (1946 – 1947).

+ Nhóm 2: Tìm hiểu về Chiến dịch Việt Bắc thu – đông năm 1947 (từ tháng 10 đến tháng 12/1947).

+ Nhóm 3: Tìm hiểu về Chiến dịch Biên giới thu – đông năm 1950 (từ tháng 9 đến tháng 10/1950).

- GV giao nhiệm vụ cụ thể cho Nhóm 1:

Khai thác Hình 14.4, thông tin mục 2d SGK tr.70 và trả lời câu hỏi: Trình bày thắng lợi quân sự tiêu biểu trên mặt trận quân sự trong cuộc chiến đấu ở các đô thị phía Bắc vĩ tuyến 16 (1946 – 1947). 

Hình 14.4. Chiến sĩ cảm tử quân ôm bom ba càng đánh xe tăng Pháp ở Hà Nội

- GV cung cấp thêm một số tư liệu (Đính kèm phía dưới Nhiệm vụ 2.1).  

- GV tổ chức cho HS chơi trò chơi “Nhìn hình đoán ý”.

- GV phổ biến luật chơi cho HS:

+ HS chia làm 2 đội. Các đội chơi lần lượt quan sát hình ảnh/ video và thực hiện yêu cầu GV đưa ra. HS viết đáp án vào bảng phụ.

+ GV lần lượt nhận xét, đánh giá câu trả lời của HS và tìm ra đội thắng cuộc. 

Câu 1: Quan sát hình ảnh, video về Tượng đài “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh” (Hà Nội) và trả lời câu hỏi: Em có nhận xét gì về hình tượng các nhân vật của tượng đài “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh”?

Tượng đài “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh” (Hà Nội)

https://www.youtube.com/watch?v=usLOPcyYN8k

(Từ đầu đến 1p20s).

Câu 2: Quan sát hình ảnh về chiến sĩ “Quyết tử” ôm bom ba càng đánh xe tăng địch trong những ngày Hà Nội mở đầu kháng chiến toàn quốc và trả lời câu hỏi: Em có nhận xét gì về hình ảnh người chiến sĩ “Quyết tử”?

Chiến sĩ cảm tử quân ôm bom ba càng

đánh xe tăng Pháp ở Hà Nội

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS khai thác thông tin trong mục, tư liệu do GV cung cấp và trả lời câu hỏi.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện Nhóm 1 trình bày thắng lợi quân sự tiêu biểu trên mặt trận quân sự trong cuộc chiến đấu ở các đô thị phía Bắc vĩ tuyến 16 (1946 – 1947). 

- GV mời đại diện 2 đội chơi lần lượt đưa ra đáp án câu hỏi trò chơi:

Câu 1:

+ “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh” là lời biểu dương trong bức thư Chủ tịch Hồ Chí Minh viết ngày 27/1/1947 gửi các chiến sĩ Cảm tử quân Thủ đô .

+ Tượng đài “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh” được khánh thành năm 2004, là biểu tượng tôn vinh ý chí anh dũng kiên cường hưởng ứng Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh, là sự ghi dấu chiến công anh hùng của quân và dân Thủ đô trong 60 ngày đêm chiến đấu kiên cường, anh dũng, sáng tạo, quân và dân Hà Nội đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ bảo vệ an toàn cho cơ quan đầu não, tản cư, bảo đảm an toàn cho nhân dân, tạo điều kiện để cả nước bước vào chiến tranh, triển khai thế trận chiến đấu lâu dài.

Câu 2: 

+ Ngày 23/12/1946, chiến sĩ “Quyết tử quân” Nguyễn Văn Thiềng đã dùng bom ba càng đánh hỏng một xe tăng của quân Pháp ở ngã tư Bà Triệu - Trần Quốc Toản (Hà Nội). Đến trận đánh buổi chiều, Nguyễn Văn Thiềng lại một lần nữa ôm bom ba càng lao vào xe tăng địch và hi sinh.

+ Hành động của chiến sĩ “Quyết tử” ôm bom ba càng đánh xe tăng địch là biểu tượng cho ý chí quật cường, thà hi sinh tất cả chứ nhất định không chịu mất nước của đồng bào, chiến sĩ cả nước nói chung, quân, dân Thủ đô Hà Nội nói riêng và đó cũng là nỗi kinh hoàng của quân xâm lược.

+ Hình ảnh là một câu chuyện lịch sử, giáo dục thế hệ hôm nay ghi nhớ, biết ơn những chiến sĩ đã anh dũng hi sinh vì nền độc lập, tự do của dân tộc, vì sự toàn vẹn của Thủ đô Hà Nội - Thủ đô anh hùng - Thủ đô hòa bình.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá và kết luận: 

+ Quân dân Hà Nội và các đô thị ở phía Bắc vĩ tuyến 16 đã chủ động tiến công quân Pháp, tổ chức các trận đánh làm  tiêu hao một bộ phận sinh lực địch,.. Cuộc chiến đấu đã giam chân quân địch ở Hà Nội và các thành phố, thị xã phía Bắc vĩ tuyến 16.

+ Sau hai tháng chiến đấu  quyết liệt, lực lượng quân chủ  lực của ta đã rút lui an toàn ra vùng hậu phương để chuẩn bị  cho cuộc kháng chiến trường kì.

- GV chuyển sang nhiệm vụ mới.

d. Quân sự

* Câu trả lời mở rộng:

- Cấu tạo và cách sử dụng:

+ Cấu tạo: bom hình phễu, có 3 càng sắt nhọn; cán làm bằng tre hoặc gỗ.

+ Cách sử dụng: Người chiến sĩ cầm cán, lao thẳng về phía mục tiêu và đâm mạnh 3 càng vào thành xe tăng/xe bọc thép.

- Giải thích: Bom kích nổ bằng va chạm trực tiếp, thể hiện tinh thần "Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh”.

* Cuộc chiến đấu ở các đô thị phía Bắc vĩ tuyến 16 (1946 – 1947)

- Diễn biến chính: Quân dân Hà Nội và các đô thị ở phía Bắc vĩ tuyến 16 chủ động tiến công, tổ chức các trận đánh làm tiêu hao một bộ phận sinh lực địch. 

- Kết quả, ý nghĩa:

+ Giam chân quân địch ở Hà Nội, các thành phố, thị xã phía Bắc vĩ tuyến 16. 

+ Lực lượng quân chủ lực của ta rút lui an toàn ra vùng hậu phương, chuẩn bị kháng chiến trường kì.

1.1.TC2b: HS thực hiện tìm kiếm (bằng hình ảnh/bản đồ) để tìm tư liệu lịch sử.

5.1.TC2a: HS xác định được các vấn đề kỹ thuật đơn giản khi vận hành thiết bị để tra cứu bản đồ số

2.4.TC2a: HS lựa chọn công cụ Padlet để hợp tác nhóm xây dựng dữ liệu chung.

Tư liệu 5. Cuộc chiến đấu ở các đô thị phía Bắc vĩ tuyến 16 (1946 – 1947).

     5.1. “Trận đánh ở Thủ đô nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa phải tiêu biểu cho tinh thần kháng chiến của cả nước, Hà Nội cần giam châm quân địch ít nhất là một tháng tạo điều kiện cho cả nước chuyển sang chiến tranh”.

(Võ Nguyên Giáp, Chiến đấu trong vòng vây, 

NXB Quân đội nhân dân – NXB Thanh niên, Hà Nội, 1995, tr.37)

Video: 60 ngày đêm khói lửa - Khúc tráng ca của quân và dân Thủ đô.

https://www.youtube.com/watch?v=_8mySIf6Cm8

Video: “Quyết tử cho Tổ Quốc quyết sinh” - Sống mãi với Thủ Đô.

https://www.youtube.com/watch?v=3yFYFFKI1EU

Video: Phim tài liệu: Hà Nội mùa đông 1946 (GV cho HS xem nếu có thời gian). 

https://www.youtube.com/watch?v=6HR6cvTpG5w (Từ 6p57 đến 26p05).

Nhiệm vụ 2.2. Tìm hiểu về Chiến dịch Việt Bắc thu – đông 1947 (từ tháng 10 đến tháng 12/1947)

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV giao nhiệm vụ cụ thể cho Nhóm 2:

Khai thác Hình 14.5 – 14.6, thông tin mục 2d SGK tr.70, 71 và trả lời câu hỏi: Trình bày thắng lợi quân sự tiêu biểu trên mặt trận quân sự trong chiến dịch Việt Bắc thu – đông 1947 (từ tháng 10 đến tháng 12/1947).

Hình 14.5. Bác Hồ cùng các chiến sĩ

tại căn cứ địa Việt Bắc

Hình 14.6. Lược đồ chiến dịch Việt Bắc thu – đông 1947

- GV cung cấp thêm một số tư liệu (Đính kèm phía dưới Nhiệm vụ 2.2).

- GV mở rộng kiến thức, yêu cầu HS trả lời câu hỏi: Theo em, đâu là nguyên nhân dẫn đến thắng lợi của chiến dịch Việt Bắc thu – đông năm 1947

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS khai thác thông tin trong mục, tư liệu do GV cung cấp và trả lời câu hỏi.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện Nhóm 2 trình bày thắng lợi quân sự tiêu biểu trên mặt trận quân sự trong chiến dịch Việt Bắc thu – đông 1947 (từ tháng 10 đến tháng 12/1947).

- GV mời đại diện 1 – 2 HS trả lời câu hỏi mở rộng: 

Nguyên nhân dẫn đến thắng lợi của chiến dịch Việt Bắc thu – đông năm 1947: sức mạnh của khối đoàn kết toàn dân; sự lãnh đạo của Đảng, đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh với đường lối đúng đắn, nghệ thuật quân sự linh hoạt, sáng tạo.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá và kết luận: 

+ Quân ta phục kích, chặn đánh  địch ở cả hướng đông và hướng tây. Sau hơn hai tháng, đại bộ phận quân Pháp phải rút chạy khỏi Việt Bắc, cơ quan đầu não của cuộc kháng chiến được bảo vệ an toàn.

+ Là chiến dịch phản công lớn đầu tiên trong cuộc kháng chiến chống Pháp, giúp bộ đội chủ lực trưởng thành và  thu được nhiều vũ khí. Chiến  thắng này cũng làm thất bại hoàn toàn chiến lược “đánh nhanh, thắng nhanh” của  thực dân Pháp.

- GV chuyển sang nhiệm vụ mới.

* Chiến dịch Việt Bắc thu – đông 1947 (từ tháng 10 đến tháng 12/1947)

- Diễn biến chính:

+ Đầu năm 1947: thực dân Pháp âm mưu tiến công Việt Bắc.

• Tiêu diệt cơ quan đầu não kháng chiến, quân chủ lực của ta.
• Khóa chặt biên giới Việt – Trung.
• Kết thúc chiến tranh. 

+ Đảng chỉ thị “Phải phá tan cuộc tiến công mùa đông của giặc Pháp”.

• Hướng đông: quân ta phục kích, chặn đánh địch trên Đường số 4.

→ Thắng lợi ở Bản Sao – đèo Bông Lau.

• Hướng tây: quân ta phục kích nhiều trận trên sông Lô.

→ Thắng lợi ở Đoan Hùng, Khe Lau. 

- Kết quả, ý nghĩa:

+ Quân Pháp rút chạy khỏi Việt Bắc.

+ Cơ quan đầu não của cuộc kháng chiến được an toàn.

+ Là chiến dịch phản công lớn đầu tiên trong cuộc kháng chiến chống Pháp.

+ Giúp bộ đội chủ lực trưởng thành, thu nhiều vũ khí.

+ Làm thất bại hoàn toàn chiến lược “đánh nhanh, thắng nhanh” của Pháp.  

Tư liệu 6. Chiến dịch Việt Bắc thu – đông 1947 (từ tháng 10 đến tháng 12/1947).

     6.1. “Địch hội quân ở Bắc Kạn, tạo thành cái ô bọc lấy Việt Bắc, rồi chúng cụp ô lại, dưới đánh lên, trên đánh xuống, phá cho được cơ quan đầu não kháng chiến. Người (Hồ Chí Minh) chỉ rõ: Chúng mạnh ở hai gọng kìm, gọng kìm mà gãy thì cái ô cụp xuống sẽ thành cái ô rách, cuộc tấn công sẽ thất bại”.

(Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Chiến đấu trong vòng vây,

NXB Quân đội nhân dân, Hà Nội, 1995, trang 179)

     6.2. “Cuộc phản công thắng lợi ở Việt Bắc,... chứng tỏ Việt Nam nước nhỏ, không có căn cứ địa chắc chắn, biên giới có thể bị bao vây, vũ khí kém, nhưng với sự đoàn kết và cố gắng của toàn dân, dưới chế độ dân chủ cộng hòa, dưới sự lãnh đạo của Chính phủ Hồ Chí Minh và của Hội, vẫn có thể kháng chiến thắng lợi”.

(Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đảng, Toàn tập, Tập 9: 1948,

NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2001, tr.20 - 21)

Video: Chiến dịch Việt Bắc thu đông 1947.

https://www.youtube.com/watch?v=MwMB4_DyHXQ&t=59s

https://www.youtube.com/watch?v=T-s9P203GBA (GV cho HS xem thêm hoặc gợi ý cho HS xem tại nhà).

Nhiệm vụ 2.3. Tìm hiểu về Chiến dịch Biên giới thu – đông 1950 (từ tháng 9 đến tháng 10/1950)

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV giao nhiệm vụ cụ thể cho Nhóm 3: 

Khai thác Hình 14.7, thông tin mục 2d SGK tr.71 - 72 và trả lời câu hỏi: Trình bày thắng lợi quân sự tiêu biểu trên mặt trận quân sự trong Chiến dịch Biên giới thu đông 1950 (từ tháng 9 đến tháng 10/1950).

Hình 14.7. Lược đồ chiến dịch Biên giới thu – đông 1950

- GV cung cấp thêm một số tư liệu (Đính kèm phía dưới Nhiệm vụ 2.3).

- GV mở rộng kiến thức, yêu cầu HS cả lớp suy nghĩ và trả lời câu hỏi: Vì sao chiến thắng Biên giới được coi là bước ngoặt của cuộc kháng chiến toàn quốc chống Pháp xâm lược? 

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS khai thác thông tin trong mục, tư liệu do GV cung cấp và trả lời câu hỏi. 

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết). 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện Nhóm 3 trình bày thắng lợi quân sự tiêu biểu trên mặt trận quân sự trong Chiến dịch Biên giới thu đông 1950 (từ tháng 9 đến tháng 10/1950).

- GV mời đại diện 1 – 2 HS trả lời câu hỏi mở rộng:

Chiến thắng Biên giới được coi là bước ngoặt của cuộc kháng chiến toàn quốc chống Pháp xâm lược vì: Đây là chiến dịch chủ động tiến công lớn đầu tiên của bộ đội chủ lực Việt Nam, giải phóng được vùng biên giới rộng lớn, mở đường liên lạc quốc tế, bảo vệ được căn cứ địa Việt Bắc, chọc thủng hành lang Đông – Tây, làm phá sản kế hoạch Rơ-ve. 

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

GV nhận xét, đánh giá và kết luận: Cùng với những thắng lợi tiêu biểu trên mặt trận chính  trị, kinh tế, văn hoá, những thắng lợi trên mặt trận quân sự góp phần quan trọng làm thất bại âm mưu xâm lược của thực dân Pháp. Chiến thắng Biên giới năm 1950 được coi là bước ngoặt của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược vì từ đây quân  đội ta giành được thế chủ động đến chiến trường chính Bắc Bộ.

* Chiến dịch Biên giới thu – đông 1950 (từ tháng 9 đến tháng 10/1950)

- Diễn biến chính:

+ Thực dân Pháp thực hiện Kế hoạch Rơ-ve.

• Tăng cường hệ thống phòng thủ Đường số 4, lập hành lang Đông – Tây.
• Chuẩn bị tấn công Việt Bắc lần 2. 

+ Đảng và Chính phủ ta mở chiến dịch Biên giới (T6/1950):

• Tiêu diệt một bộ phận sinh lực địch. 
• Mở rộng, củng cố căn cứ địa Việt Bắc.
• Mở đường liên lạc quốc tế với các nước XHCN.
• Thúc đẩy kháng chiến tiến lên.

→ Chiến dịch vào Đông Khê thắng lợi (giữa T9).

- Kết quả, ý nghĩa:

+ Quân Pháp buộc phải rút các căn cứ điểm trên Đường số 4.

+ Là chiến dịch chủ động tiến công lớn đầu tiên của bộ đội chủ lực Việt Nam:

• Giải phóng được vùng biên giới rộng lớn.
• Mở đường liên lạc quốc tế, bảo vệ được căn cứ địa Việt Bắc.
• Chọc thủng hành lang Đông – Tây/
• Làm phá sản kế hoạch Rơ-ve.

+ Quân đội Việt Nam giành thế chủ động trên chiến trường Bắc Bộ, mở ra bước phát triển mới của cuộc kháng chiến.

Tư liệu 7. Chiến dịch Biên giới thu – đông 1950 (từ tháng 9 đến tháng 10/1950)

     7.1. Chiến dịch Biên giới có ý nghĩa rất to lớn và toàn diện. Đây là lần đầu tiên bộ đội ta tập trung một binh lực quan trọng mở chiến dịch quy mô lớn, giành được quyền chủ động từ đầu đến cuối chiến dịch và đã giành toàn thắng. Chiến dịch Biên giới có ý nghĩa chiến lược hết sức quan trọng. Sau 4 năm liên tục kháng chiến chống thực dân Pháp, quân và dân ta đã giành một thắng lợi vang dội trên chiến trường, đập vỡ một hệ thống phòng thủ của địch, tiêu diệt các cụm cứ điểm lớn, diệt gọn hai binh đoàn thiện chiến của địch, giải phóng một khu vực đất đai rộng lớn và có ý nghĩa chiến lược quan trọng. Thành quả của chiến dịch Biên giới đã đáp ứng kịp thời những yêu cầu cấp thiết của chiến lược, đã làm cho tình huống chiến tranh chuyển sang một thời kì mới. Nếu như chiến thắng Việt Bắc thu – đông năm 1947 đã mở đầu cho giai đoạn cầm cự thì với chiến thắng Biên giới năm 1950, hình thái phản công cục bộ của cuộc kháng chiến bắt đầu xuất hiện.

(Theo Viện Sử học, Lịch sử Việt Nam, NXB Khoa học xã hội, 2017, Tập 10, tr.592)

Video: Chiến dịch biên giới Thu đông 1950.

https://www.youtube.com/watch?v=wIpTTcjhqnk&t=2s

Video: Chiến thắng Đông Khê: Mở đầu cho chiến dịch Biên giới toàn thắng.

https://www.youtube.com/watch?v=DrvRPtp4pIQ

Video: Chiến dịch Biên giới thu – đông năm 1950.

https://www.youtube.com/watch?v=a0zn_-h2JpI (GV cho HS xem video nếu còn thời gian hoặc hướng dẫn HS tham khảo tại nhà).