Giáo án NLS Lịch sử 9 kết nối Bài 13: Việt Nam trong năm đầu sau Cách mạng tháng Tám năm 1945

Ngày soạn:…/…/…

Ngày dạy:…/…/…

CHƯƠNG 4: VIỆT NAM TỪ NĂM 1945 ĐẾN NĂM 1991

BÀI 13: VIỆT NAM TRONG NĂM ĐẦU  SAU CÁCH MẠNG THÁNG TÁM NĂM 1945 (2 tiết)

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC

1. Kiến thức

Sau bài học này, HS sẽ: 

• Nhận biết được những biện pháp chủ yếu để xây dựng và củng cố chính quyền cách mạng, giải quyết những khó khăn về kinh tế, văn hóa, giáo dục, quân sự,… trong năm đầu sau Cách mạng tháng Tám năm 1945.
• Trình bày được những nét chính về cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược của nhân dân Nam Bộ. 

2. Năng lực

Năng lực chung: 

• Tự chủ và tự học: Khả năng thực hiện nhiệm vụ một cách độc lập; tự lực làm những nhiệm vụ học tập được giao trên lớp và ở nhà. 
• Giao tiếp và hợp tác: Hợp tác và giao tiếp với các bạn trong các nhiệm vụ học tập.
• Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Phát hiện được vấn đề từ các nhiệm vụ học tập và tìm cách giải quyết chúng. 

Năng lực riêng: 

• Tìm hiểu lịch sử: Nhận diện được các tư liệu lịch sử (tư liệu viết, hình ảnh,…), biết cách sưu tầm và khai thác tư liệu để tìm hiểu về Việt Nam trong những năm đầu sau Cách mạng tháng Tám năm 1945. 
• Nhận thức và tư duy lịch sử: Nhận biết được những biện pháp chủ yếu để xây dựng và củng cố chính quyền cách mạng, giải quyết những khó khăn về kinh tế, văn hóa, giáo dục, quân sự,… trong năm đầu sau Cách mạng tháng Tám năm 1945; Trình bày được những nét chính về cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược của nhân dân Nam Bộ. 
• Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: Vận dụng được kiến thức, kĩ năng đã học, nêu cảm nhận, suy nghĩ của bản thân về câu nói của Chủ tịch Hồ Chí Minh “Một dân tộc dốt là một dân tộc yếu”; nêu những việc mà HS có thể làm để góp phần xây dựng đất nước. 

Năng lực số:

• 1.1.TC2b: Thực hiện được rõ ràng và theo quy trình các tìm kiếm để tìm tư liệu lịch sử (ảnh, video) về nạn đói và các phong trào cứu đói trên môi trường số.
• 2.4.TC2a: Lựa chọn được các công cụ và công nghệ số được xác định rõ ràng (như Padlet, Canva) cho các quá trình hợp tác nhóm để tổng hợp các biện pháp giải quyết khó khăn.
• 6.2.TC2a: Sử dụng được các công cụ AI trong học tập hàng ngày để phục chế ảnh lịch sử hoặc tóm tắt nội dung các sắc lệnh quan trọng.
• 6.3.TC2a: Đánh giá và lọc được thông tin từ các nguồn được tạo ra bởi AI để hiểu rõ hơn về tính đáng tin cậy khi so sánh với tư liệu gốc.

3. Phẩm chất

• Yêu nước: Sẵn sàng chiến đấu bảo vệ Tổ quốc; bồi dưỡng lòng khâm phục, củng cố niềm tin vào vai trò lãnh đạo của Đảng.
• Nhân ái: Sẵn sàng chia sẻ, giúp đỡ đồng bào khi gặp hoạn nạn, khó khăn.
• Trách nhiệm: Củng cố năng lực giao tiếp, hợp tác và chia sẻ các hoạt động nhóm.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC 

1. Đối với giáo viên

• Giáo án, SGK, SGV, SBT Lịch sử và Địa lí 9 – Kết nối tri thức (phần Lịch sử).
• Tranh, ảnh về tình hình Việt Nam sau Cách mạng tháng Tám (Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Bình dân học vụ, Tuần lễ Vàng, Ngày Đồng tâm, Nam Bộ kháng chiến, đoàn quân Nam Tiến,…); các bài nói, bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh đăng trên báo Cứu quốc,…
• Phiếu học tập (giấy A0), nam châm dán Phiếu học tập, bút màu.
• Máy tính, máy chiếu (nếu có).
• Học liệu số: Video "Nam Bộ kháng chiến", ảnh tư liệu về "Tuần lễ vàng" đã được số hóa; Link bảng cộng tác (Padlet).
• Công cụ AI demo: Công cụ phục chế ảnh (như Colorize, Remini) hoặc Chatbot AI.

2. Đối với học sinh

• SGK, SBT Lịch sử và Địa lí 9 – Kết nối tri thức (phần Lịch sử). 
• Đọc trước nội dung bài học và sưu tầm tranh ảnh, tư liệu về bài học Việt Nam trong năm đầu sau cách mạng tháng Tám năm 1945. 
• Thiết bị di động (Smartphone/Tablet) có kết nối Internet.
• Các ứng dụng cần thiết: Trình duyệt web, ứng dụng quét mã QR, Chatbot AI (ChatGPT/Copilot).

III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 

A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a. Mục tiêu: Tạo tâm thế cho HS, giúp đỡ HS ý thức được nhiệm vụ học tập, hứng thú với bài học mới. 

b. Nội dung: GV cho HS cả lớp nghe bài hát Nam Bộ kháng chiến (Nhạc và lời: Tạ Thanh Sơn, 1946) và yêu cầu HS trả lời câu hỏi.

c. Sản phẩm: Cảm nhận về bài hát Nam Bộ kháng chiến.

d. Tổ chức thực hiện:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV cho HS cả lớp nghe bài hát Nam Bộ kháng chiến (Nhạc và lời: Tạ Thanh Sơn, 1946).

https://www.youtube.com/watch?v=dcNSvOBrOik

- GV yêu cầu HS: Sử dụng tính năng Google Assistant/Shazam hoặc tìm kiếm giọng nói để xác định nhanh tên tác giả và năm sáng tác bài hát nếu chưa biết.

- GV yêu cầu HS làm việc cá nhân, trả lời câu hỏi:

+ Em có cảm nhận gì sau khi nghe bài hát?

+ Theo em, bài hát viết về sự kiện lịch sử nào của dân tộc?

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS nghe nhạc, sử dụng công cụ số để tra cứu nhanh thông tin tác giả (Tạ Thanh Sơn, 1946).

- HS lắng nghe bài hát, cảm nhận, vận dụng hiểu biết của bản thân và trả lời câu hỏi.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện 1 – 2 HS nêu cảm nhận về bài hát Nam Bộ kháng chiến.

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá và kết luận:

+ Ngày 23/9/1945, Nam bộ chủ động vùng lên tấn công địch. Mảnh đất thân thương nơi phía Nam Tổ quốc đã “đi trước” trong cuộc kháng chiến trường kì của dân tộc. Bài hát Nam Bộ kháng chiến đã ra đời trong khí thế sôi sục của Nam bộ và cả nước quyết chiến đấu bảo vệ Tổ quốc. Với giai điệu hào hùng, bài hát gợi nhớ về một thời vô cùng gian khổ nhưng rất đỗi tự hào, một thời cả nước hành quân ra tuyến lửa.

+ Gần 80 năm đã đi qua, nhưng cứ vào những ngày tháng 9 lịch sử, chúng ta vẫn nghe âm vang hào khí mùa thu kháng chiến năm xưa qua giai điệu trầm hùng, dũng tiến, kiên cường réo gọi quanh đây: “Thuốc súng kém, chân đi không mà đoàn người giàu lòng vì nước. Nóp với giáo mang ngang vai nhưng thân trai nào kém oai hùng”.

[5.2.TC2b: HS chọn được các công cụ số thông thường (công cụ tìm kiếm âm thanh/giọng nói) để giải quyết nhu cầu tìm hiểu thông tin bài hát].

- GV dẫn dắt HS vào bài học: Bài hát đưa chúng ta trở về những ngày mùa thu năm 1945. Ngay sau khi giành được độc lập, nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa đã phải đối mặt với muôn vàn khó khăn, “sơn hà nguy biến”. Trước tình thế đó, Chính phủ cách mạng đã đề ra những chủ trương, biện pháp gì để giải quyết khó khăn, bảo vệ thành quả cách mạng? Chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu trong bài học ngày hôm nay – Bài 13: Việt Nam trong năm đầu sau cách mạng tháng Tám năm 1945.

B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1. Tìm hiểu về các biện pháp xây dựng và củng cố chính quyền cách mạng 

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nhận biết được những biện pháp chủ yếu để xây dựng và củng cố chính quyền cách mạng trong năm đầu sau Cách mạng tháng Tám năm 1945.

b. Nội dung: GV yêu cầu HS làm việc nhóm đôi, khai thác Tư liệu 1, Hình 13.1, mục Em có biết, thông tin mục 1 SGK tr.61, 62 và trả lời câu hỏi: Hãy trình bày các biện pháp chủ yếu để xây dựng chính quyền cách mạng trong năm đầu sau Cách mạng tháng Tám của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. 

c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS về các biện pháp xây dựng và củng cố chính quyền cách mạng trong năm đầu sau Cách mạng tháng Tám năm 1945.

d. Tổ chức thực hiện:

Hoạt động 2. Tìm hiểu về giải quyết những khó khăn về kinh tế, văn hóa, giáo dục

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nhận biết được những biện pháp chủ yếu để giải quyết những khó khăn về kinh tế, văn hóa, giáo dục. 

b. Nội dung: GV yêu cầu HS làm việc cá nhân/cặp đôi, khai thác Tư liệu 2 – 3, Hình 13.2 – 13.4, mục Em có biết, mục Kết nối với ngày nay, thông tin mục 2a, 2b SGK tr.63, 64 và trả lời câu hỏi:

- Nêu các biện pháp để giải quyết khó khăn về kinh tế của chính quyền cách mạng.

- Hãy nêu các biện pháp giải quyết “giặc dốt” và xây dựng nền văn hóa mới của dân tộc. 

c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS về các biện pháp chủ yếu để giải quyết những khó khăn về kinh tế, văn hóa, giáo dục trong năm đầu sau Cách mạng tháng Tám năm 1945.

d. Tổ chức thực hiện:

.............................................

.............................................

.............................................
 

Hoạt động 3. Tìm hiểu về cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp trở lại xâm lược của nhân dân Nam Bộ. 

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS trình bày được những nét chính về cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược của nhân dân Nam Bộ.

b. Nội dung: GV yêu cầu HS làm việc nhóm, khai thác Tư liệu 3, Hình 13.5 – 13.7, mục Em có biết, thông tin mục 3 SGK tr.64 – 66 và hoàn thành Phiếu học tập số 1: Trình bày những nét chính về cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược trở lại của nhân dân Nam Bộ. 

c. Sản phẩm: Phiếu học tập số 1 của HS về những nét chính về cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược của nhân dân Nam Bộ.

d. Tổ chức thực hiện:

C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS củng cố kiến thức đã học về Việt Nam trong năm đầu sau Cách mạng tháng Tám năm 1945. 

b. Nội dung: 

- GV cho HS làm Phiếu bài tập trắc nghiệm Việt Nam trong năm đầu sau Cách mạng tháng Tám năm 1945 trên Quizizz hoặc Kahoot. 

- GV cho HS trả lời câu hỏi bài tập phần Luyện tập SGK tr.66.

c. Sản phẩm: Đáp án của HS và chuẩn kiến thức của GV. 

d. Tổ chức thực hiện:

Nhiệm vụ 1. Trả lời câu hỏi trắc nghiệm

.............................................

.............................................

.............................................
 

Nhiệm vụ 2. Trả lời câu hỏi bài tập 2 - phần Luyện tập SGK tr.66

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

GV yêu cầu HS làm việc cá nhân và trả lời câu hỏi: Hãy giải thích vì sao Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa là Nhà nước Việt Nam của dân, do dân, vì dân?

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS vận dụng kiến thức đã học và trả lời câu hỏi.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết). 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện 1 – 2 HS lí giải vì sao Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa là Nhà nước Việt Nam của dân, do dân, vì dân.

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá và kết luận:

Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa là Nhà nước Việt Nam của dân, do dân, vì dân vì:

+ Nhà nước do dân bầu ra thông qua Tổng tuyển cử phổ thông đầu phiếu.

+ Hiến pháp 1946 đã nêu rõ nguyên tắc bảo đảm các quyền tự do dân chủ, thực hiện

chính quyền mạnh mẽ và sáng suốt của nhân dân.

+ Các đoàn thể quần chúng nhân dân được phát triển nhằm xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân và từ đó người dân được tham gia vào chính công việc xây dựng đất nước.

- GV chuyển sang nội dung mới. 

D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS:

- Củng cố kiến thức đã học về Việt Nam trong năm đầu sau Cách mạng tháng Tám năm 1945. 

- Liên hệ, vận dụng kiến thức đã học vào cuộc sống.

b. Nội dung: GV yêu cầu HS hoàn thành bài tập phần Vận dụng SGK tr.66.

c. Sản phẩm: 

- Suy nghĩ của HS về câu nói của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

- Việc làm của HS để góp phần xây dựng đất nước. 

d. Tổ chức thực hiện:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS làm việc cá nhân, thực hiện nhiệm vụ và nộp bài lên nhóm lớp (Zalo/Padlet): 

Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nói: “Một dân tộc dốt là một dân tộc yếu”. Em có suy nghĩ gì về câu nói đó? Là một học sinh, em có thể làm gì để góp phần xây dựng đất nước?

- GV khuyến khích: HS có thể sử dụng AI (ChatGPT) để gợi ý dàn ý cho bài viết với câu lệnh: "Lập dàn ý cho bài luận về ý nghĩa câu nói 'Một dân tộc dốt là một dân tộc yếu' trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp 4.0".

- GV lưu ý: HS phải tự viết bài dựa trên dàn ý, lồng ghép ví dụ thực tế bản thân. 

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS liên hệ bản thân kết hợp sưu tầm thêm thông tin trên sách, báo, internet để hoàn thành nhiệm vụ.

- Sử dụng AI hỗ trợ tư duy, viết bài.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- Nộp sản phẩm vào tiết sau. 

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

GV nhận xét, đánh giá, kết thúc tiết học.

[6.2.TC2a: HS sử dụng công cụ AI để hỗ trợ tìm kiếm ý tưởng, lập dàn ý cho bài viết.

6.3.TC2a: HS đánh giá thông tin từ AI để chọn lọc những ý tưởng phù hợp nhất với bài làm của mình].

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

- Ôn lại kiến thức đã học:

+ Những biện pháp chủ yếu để xây dựng và củng cố chính quyền cách mạng, giải quyết những khó khăn về kinh tế, văn hóa, giáo dục, quân sự,… trong năm đầu sau Cách mạng tháng Tám năm 1945.

+ Những nét chính về cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược của nhân dân Nam Bộ. 

- Hoàn thành bài tập 1 phần Luyện tập và phần Vận dụng SGK tr.66.

- Làm bài tập Bài 13 – SBT Lịch sử và Địa lí 9 – Kết nối tri thức, phần Lịch sử. 

- Đọc và tìm hiểu trước nội dung Bài 14: Việt Nam kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược giai đoạn 1946 – 1950.