Giáo án NLS Lịch sử 9 kết nối Bài 19: Trật tự thế giới mới từ năm 1991 đến nay. Liên bang Nga và nước Mỹ từ năm 1991 đến nay

Ngày soạn:…/…/…

Ngày dạy:…/…/…

CHƯƠNG 5: THẾ GIỚI TỪ NĂM 1991 ĐẾN NAY

BÀI 19: TRẬT TỰ THẾ GIỚI MỚI TỪ NĂM 1991 ĐẾN NAY. LIÊN BANG NGA VÀ NƯỚC MỸ TỪ NĂM 1991 ĐẾN NAY (2 tiết)

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC

1. Kiến thức

Sau bài học này, HS sẽ: 

• Nhận biết được xu hướng và sự hình thành trật tự thế giới mới sau Chiến tranh lạnh. 
• Nêu được tình hình chính trị kinh tế của Liên bang Nga từ năm 1991 đến nay.
• Nêu được tình hình chính trị kinh tế của nước Mỹ từ năm 1991 đến nay.

2. Năng lực

Năng lực chung: 

• Tự chủ và tự học: Khả năng thực hiện nhiệm vụ một cách độc lập; tự lực làm những nhiệm vụ học tập được giao trên lớp và ở nhà. 
• Giao tiếp và hợp tác: Hợp tác và giao tiếp với các bạn trong các nhiệm vụ học tập.
• Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Phát hiện được vấn đề từ các nhiệm vụ học tập và tìm cách giải quyết chúng. 

Năng lực riêng: 

• Tìm hiểu lịch sử: Biết cách sưu tầm và khai thác tư liệu để nhận biết được xu hướng và sự hình thành trật tự thế giới mới sau Chiến tranh lạnh cũng như tình hình chính trị, kinh tế của Liên bang Nga và nước Mỹ từ năm 1991 đến nay.
• Nhận thức và tư duy lịch sử: Nhận biết được xu hướng và sự hình thành trật tự thế giới mới sau Chiến tranh lạnh; Nêu được tình hình chính trị kinh tế của Liên bang Nga từ năm 1991 đến nay; Nêu được tình hình chính trị kinh tế của nước Mỹ từ năm 1991 đến nay.
• Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: Vận dụng được kiến thức đã học để nêu thời cơ và thách thức của xu thế hình thành trật tự thế giới mới từ sau Chiến tranh lạnh đối với Việt Nam trong xây dựng và phát triển đất nước.

Năng lực số:

• 1.1.TC2a: Thực hiện được các tìm kiếm rõ ràng và theo quy trình trên Internet để tìm tư liệu (ảnh, bản đồ, số liệu kinh tế) về trật tự thế giới đa cực và tình hình Nga - Mỹ.
• 2.4.TC2a: Lựa chọn được các công cụ số được xác định rõ ràng (như Padlet, Zalo) để hợp tác nhóm và chia sẻ kết quả Phiếu học tập.
• 3.1.TC2a: Tạo ra được các sản phẩm số thông thường (Sơ đồ tư duy số) để hệ thống hóa kiến thức về trật tự thế giới mới.
• 6.2.TC2a: Sử dụng được các công cụ AI (Chatbot như ChatGPT, Copilot) để hỗ trợ giải thích khái niệm, tìm kiếm ý tưởng và tóm tắt nội dung lịch sử trong bài tập.
• 6.3.TC2a: Phân tích được hiệu quả của AI trong việc hỗ trợ tìm kiếm thông tin so với cách tìm kiếm truyền thống.

3. Phẩm chất

• Yêu nước: Ủng hộ hòa bình, phê phán chiến tranh, xung đột, chống chủ nghĩa bá quyền. 

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC 

1. Đối với giáo viên

• Giáo án, SGK, SGV, SBT Lịch sử và Địa lí 9 – Kết nối tri thức (phần Lịch sử).
• Một số tư liệu, hình ảnh về xu hướng và sự hình thành trật tự thế giới mới sau Chiến tranh lạnh, tình hình chính trị, kinh tế của Liên bang Nga và nước Mỹ từ năm 1991 đến nay. 
• Phiếu học tập (giấy A0), nam châm dán Phiếu học tập, bút màu.
• Máy tính, máy chiếu (nếu có).
• Một số phần mềm: Zalo, Padlet, Sơ đồ tư duy, Chat GPT,…

2. Đối với học sinh

• SGK, SBT Lịch sử và Địa lí 9 – Kết nối tri thức (phần Lịch sử). 
• Đọc trước nội dung bài học và sưu tầm tranh ảnh, tư liệu về bài học Trật tự thế giới mới từ năm 1991 đến nay. Liên Bang Nga và nước Mỹ từ năm 1991 đến nay. 

III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 

A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a. Mục tiêu: Tạo tâm thế cho HS, giúp đỡ HS ý thức được nhiệm vụ học tập, hứng thú với bài học mới. 

b. Nội dung: GV trích dẫn lời phát biểu về Chiến tranh lạnh của M. Goóc-ba-chốp và yêu cầu HS trả lời câu hỏi: Theo em, điều gì mà Tổng thống Mỹ G. Bu-sơ và Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Liên Xô M. Goóc-ba-chốp muốn “để lại quá khứ”? Những gì sẽ tiếp diễn sau khi quá khứ đó khép lại?

c. Sản phẩm: Quá khứ và những điều sẽ tiếp sau khi Chiến tranh lạnh kết thúc.

d. Tổ chức thực hiện:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

Những gì sẽ tiếp diễn sau khi quá khứ đó khép lại?

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS quan sát hình ảnh, vận dụng kiến thức đã học và trả lời câu hỏi.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện 1 – 2 HS nêu quá khứ và những điều sẽ tiếp sau khi Chiến tranh lạnh kết thúc.

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá và kết luận: 

+ Điều mà Tổng thống Mỹ G. Bu-sơ và Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Liên Xô M. Goóc-ba-chốp muốn “để lại quá khứ” là: sự hận thù lâu dài, chạy đua vũ trang, nghi ngờ, đấu tranh về tâm lí và ý thức hệ.

+ Sau khi quá khứ khép lại, trật tự thế giới mới sẽ hình thành. 

- GV dẫn dắt HS vào bài học: Ngày 3/l2/1989, trong cuộc gặp gỡ không chính thức tại đảo Man-ta, Tổng Bí thư Liên Xô M. Goóc-ba-chốp và Tổng thống Mỹ G. Bu-sơ đã tuyên bố sự hận thù lâu dài là nguyên nhân của Chiến tranh lạnh đã đi đến hồi kết. Phản ánh sự kiện này, trang bìa Tạp chí Time, trong số ra vào tháng 12/1989, đăng hình ảnh hai lãnh đạo Xô - Mỹ và dòng chữ “Xây dựng thế giới mới”. Vậy, trong sự thay đổi đó của lịch sử, trật tự thế giới mới đã được hình thành như thế nào? Tình hình chính trị kinh tế của Liên bang Nga và Mỹ từ năm 1991 đến nay ra sao? Chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu trong bài học ngày hôm nay – Bài 19: Trật tự thế giới mới từ năm 1991 đến nay. Liên Bang Nga và nước Mỹ từ năm 1991 đến nay.

B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1. (NLS) Tìm hiểu về xu hướng vận động và sự hình thành trật tự thế giới từ năm 1991 đến nay

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS trình bày được xu hướng và sự hình thành trật tự thế giới mới sau Chiến tranh lạnh. 

b. Nội dung: GV yêu cầu HS làm việc cá nhân/cặp đôi, khai thác Hình 19.2, mục Em có biết, thông tin mục 1 SGK tr.97, 98 và trả lời câu hỏi:

- Trình bày xu hướng và sự hình thành trật tự thế giới mới sau Chiến tranh lạnh.

- Vì sao từ năm 1991 đến nay, Mỹ không thể thiết lập trật tự đơn cực?

c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS về xu hướng và sự hình thành trật tự thế giới mới sau Chiến tranh lạnh.

d. Tổ chức thực hiện:

Hoạt động 2. (NLS) Tìm hiểu về Liên bang Nga từ năm 1991 đến nay

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nêu được tình hình chính trị, kinh tế Liên bang Nga từ năm 1991 đến nay. 

b. Nội dung: GV yêu cầu HS làm việc nhóm, khai thác Hình 19.3, mục Em có biết, thông tin mục 2 SGK tr.98 và hoàn thành Phiếu học tập số 1: Nêu tình hình chính trị, kinh tế Liên bang Nga từ năm 1991 đến nay.

c. Sản phẩm: Phiếu học tập số 1 của HS về tình hình chính trị, kinh tế Liên bang Nga từ năm 1991 đến nay. 

d. Tổ chức thực hiện:

.............................................

.............................................

.............................................
 

Hoạt động 3. Tìm hiểu về nước Mỹ từ năm 1991 đến nay

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nêu được tình hình chính trị, kinh tế của nước Mỹ từ năm 1991 đến nay. 

b. Nội dung: GV yêu cầu HS làm việc theo nhóm, khai thác Hình 19.4, thông tin mục 3 SGK và hoàn thành Phiếu học tập số 2: Trình bày tình hình kinh tế, chính trị của nước Mỹ từ năm 1991 đến nay. 

c. Sản phẩm: Phiếu học tập số 2 của HS về tình hình chính trị, kinh tế của nước Mỹ từ năm 1991 đến nay. 

d. Tổ chức thực hiện:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS	DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập - GV yêu cầu HS tiếp tục thảo luận theo các nhóm đã được phân công ở Hoạt động 2. - GV giao nhiệm cụ thể cho các nhóm: Khai thác Hình 19.4, thông tin mục 3 SGK và hoàn thành Phiếu học tập số 2. Hình 19.4. Nhà máy Bô-inh ở tiểu bang Oa-sinh-tơn + Nhóm 1, 2, 3: Tìm hiểu về tình hình kinh tế nước Mỹ từ năm 1991 đến nay.  + Nhóm 4, 5, 6: Tìm hiểu về tình hình chính trị nước Mỹ từ năm 1991 đến nay. PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2 TÌNH HÌNH KINH TẾ, CHÍNH TRỊ   CỦA NƯỚC MỸ TỪ NĂM 1991 ĐẾN NAY 1. Về chính trị - Về đối nội:……………………………………………. …………………………………………………………. - Về đối ngoại:………………………………………….. …………………………………………………………. 2. Về kinh tế …………………………………………………………. ………………………………………………………….. ………………………………………………………. - GV cung cấp thêm một số tư liệu cho HS (Đính kèm phía dưới Hoạt động 3). - GV mở rộng kiến thức, yêu cầu HS cả lớp suy nghĩ và trả lời câu hỏi: Sự chuyển biến về chính trị, kinh tế của Mỹ từ năm 1991 đến nay có ý nghĩa gì? - GV tổ chức cho HS chơi trò chơi “Nhân vật lịch sử”. - GV phổ biến luật chơi cho HS: + HS chia làm 3 đội. Mỗi đội từ 5 – 7   người.  + GV sử dụng Vòng quay ngẫu nhiên (Wheel of Names) trên màn hình để chọn nhân vật cho các đội. Bin Clin-tơn B. Ô-ba-ma Đô-nan Trăm + Đội nào có nhiều thông tin chính xác hơn, đội đó sẽ giành chiến thắng. Gợi ý: Bin Clin-tơn là Tổng thống thứ 42 của Mỹ, thuộc Đảng Dân chủ. Trong 8 năm cầm quyền (1993 - 2001) của ông, Mỹ được hưởng nhiều hoà bình và thịnh vượng về kinh tế hơn so với thời  gian trước đó. Ngày 11/7/1995, Tổng thống Bin Clin-tơn tuyên bố chính thức bình thường hoá quan hệ ngoại giao với Việt Nam, mở ra một thời kì mới trong quan hệ Việt - Mỹ. B. Ô-ba-ma là Tổng thống da màu đầu tiên của nước Mỹ, giữ nhiệm kì từ năm 2009 đến năm 2017. Việc B. Ô-ba-ma trúng cử đã phá bỏ “rào cản" vô hình về nạn phân biệt chủng tộc tồn tại dai dẳng ở Mỹ.  Trong thời gian cầm quyền của B.  Ô-ba-ma, 20 triệu người Mỹ đã được  hưởng lợi ích từ chương trình chăm sóc sức khoẻ Ô-ba-ma-ke.  Năm 2009, B. Ô-ba-ma nhận giải Nô-ben Hoà bình vì những đóng góp đối với việc thúc đẩy hợp tác quốc tế. Đô-nan Trăm xuất thân là một tỉ phú, đồng thời là Tổng thống thứ 45 của Mỹ (2017 - 2021), đại diện cho Đảng Cộng hoà. Các chính sách của ông gây  nhiều tranh cãi như “chiến tranh” thương mại với Trung Quốc, bức tường Mê-hi-cô ngăn người vượt biên,... Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập - HS khai thác thông tin trong mục, tư liệu do GV cung cấp và hoàn thành Phiếu học tập số 2. - GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết). Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận - GV mời đại diện Nhóm 1 (hoặc Nhóm 2, 3) và Nhóm 4 (hoặc Nhóm 5, 6) lần lượt trình bày về tình hình kinh tế, chính trị của nước Mỹ từ năm 1991 đến nay. - GV mời đại diện 1 – 2 HS trả lời câu hỏi mở rộng: Ý  nghĩa của sự chuyển biến về chính trị, kinh tế của Mỹ từ năm 1991 đến nay: đất nước phát triển mạnh mẽ, ổn định, tạo điều kiện để Mỹ trở thành cường quốc chiếm ưu thế trên phần lớn các lĩnh vực. Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập - GV nhận xét, đánh giá và hoàn chỉnh Phiếu học tập số 2. - GV kết luận:  + Từ năm 1991 đến nay, Mỹ duy trì nền dân chủ tư sản dưới sự cầm quyền của một trong hai đảng: Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hoà, nhất quán trong việc thực hiện mục tiêu, tham vọng chi phối và lãnh đạo thế giới. + Mỹ có nền kinh tế, tài chính, công nghệ lớn mạnh hàng đầu thế giới  với các lĩnh vực sản xuất đa dạng. Tuy nhiên, kinh tế Mỹ cũng trải qua những đợt suy  thoái ngắn.	3. Nước Mỹ từ năm 1991 đến nay Kết quả Phiếu học tập số 4 về tình hình chính trị, kinh tế của nước Mỹ từ năm 1991 đến nay đính kèm phía dưới Hoạt động 3.
Tư liệu 3: Nước Mỹ từ năm 1991 đến nay.      3.1. Trung Quốc là nước có thặng dư thương mại lớn nhất với Mỹ (345,6 tỉ USD). Mỹ áp thuế và đề nghị Trung Quốc mua hàng thêm của Mỹ, nhất là nông sản, cải thiện cán cân, buộc Trung Quốc phải thay đổi quy định với các công ty Mỹ đầu tư tại Trung Quốc. Nguyên nhân chủ yếu là do Mỹ bắt đầu cảm thấy sự đe dọa kinh tế của Trung Quốc đối với vị thế độc tôn của Mỹ. Điển hình là năm 2001, 80 các quốc gia có tổng kim ngạch thương mại với Mỹ lớn hơn Trung Quốc, đến năm 2018 con số đó chỉ còn 30% và 2/3 các quốc gia hiện nay có quan hệ thương mại với Trung Quốc lớn hơn Mỹ. Bên cạnh đó, GDP của Trung Quốc hiện nay cũng chỉ tương đương khoảng 66% của Mỹ - tương đương cột mốc khi Mỹ thực hiện chính sách kiềm chế nền kinh tế Nhật Bản trong những năm 1980. (Dẫn theo Lê Đình Tĩnh, Nguyễn Đức Chính, “Cạnh tranh Mỹ - Trung:  Tiếp cận bản chất và thực tiễn”, Tạp chí Châu Mỹ ngày nay, số 3 (2020), tr.19) Video: Khai mạc Đại hội toàn quốc đảng Dân chủ Mỹ 2024. https://www.youtube.com/watch?v=LX5iqg5Adto Video: Triển vọng kinh tế Mỹ vượt nguy cơ suy thoái. https://www.youtube.com/watch?v=fA9bGCSaGg4&t=14s Video: Kinh tế Mỹ qua nhận định mới nhất của FED. https://www.youtube.com/watch?v=wtOdHlQwQYQ Video: Sản lượng dầu của Mỹ sẽ tiếp tục “bùng nổ” trong năm 2024. https://www.youtube.com/watch?v=KfKOJtuNuA4 Video: NASA phóng tàu vũ trụ khám phá tiểu hành tinh Psyche. https://www.youtube.com/watch?v=U0LCk0LBhCk KẾT QUẢ PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2 PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2 TÌNH HÌNH KINH TẾ, CHÍNH TRỊ CỦA NƯỚC MỸ TỪ NĂM 1991 ĐẾN NAY 1. Về chính trị - Về đối nội: duy trì nền dân chủ tư sản dưới sự cầm quyền của một trong hai đảng: Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hòa.   - Về đối ngoại:  + Thực hiện mục tiêu, tham vọng, chi phối và lãnh đạo thế giới.  + Thúc đẩy thiết lập trật tự thế giới đơn cực. 2. Về kinh tế - Kinh tế, tài chính, công nghệ lớn mạnh hàng đầu thế giới. - Các lĩnh vực sản xuất đa dạng: dầu mỏ, thép, ô tô, hàng không vũ trụ, hóa chất, điện tử, hàng tiêu dùng, nông sản, chế biến thực phẩm. - Trải qua những đợt suy thoái ngăn do tác động của cuộc khủng hoảng kinh tế, tài chính.

C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP (NLS)

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS củng cố kiến thức đã học về Trật tự thế giới mới từ năm 1991 đến nay. Liên bang Nga và nước Mỹ từ năm 1991 đến nay.

b. Nội dung:

- GV cho HS làm Phiếu bài tập trắc nghiệm về Trật tự thế giới mới từ năm 1991 đến nay. Liên bang Nga và nước Mỹ từ năm 1991 đến nay bằng phần mềm Azota hoặc Quizizz.

- GV cho HS trả lời câu hỏi bài tập phần Luyện tập SGK tr.99.

c. Sản phẩm: Đáp án của HS và chuẩn kiến thức của GV. 

d. Tổ chức thực hiện:

Nhiệm vụ 1. Trả lời câu hỏi trắc nghiệm

.............................................

.............................................

.............................................
 

D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG (NLS)

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS:

- Củng cố kiến thức đã học về Trật tự thế giới mới từ năm 1991 đến nay. Liên bang Nga và nước Mỹ từ năm 1991 đến nay.

- Liên hệ, vận dụng kiến thức đã học vào cuộc sống.

b. Nội dung: GV yêu cầu HS hoàn thành bài tập phần Vận dụng SGK tr.99.

c. Sản phẩm: Những thời cơ, thách thức từ xu thế hình thành trật tự thế giới mới từ sau Chiến tranh lạnh đối với Việt Nam trong xây dựng và phát triển đất nước.

d. Tổ chức thực hiện:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS làm việc cá nhân, trả lời câu hỏi: Theo em, xu thế hình thành trật tự thế giới mới từ sau Chiến tranh lạnh đã đặt ra những thời cơ và thách thức như thế nào đối với Việt Nam trong xây dựng và phát trển đất nước?

- GV hướng dẫn: 

+ HS có thể sử dụng AI (ChatGPT) để gợi ý dàn ý hoặc tìm kiếm các từ khóa về "Cơ hội của Việt Nam trong cách mạng 4.0".

+ Tuy nhiên, HS phải tự viết nội dung và ghi chú rõ phần nào có sự hỗ trợ của AI.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

HS liên hệ bản thân kết hợp sưu tầm thêm thông tin trên sách, báo, internet để hoàn thành nhiệm vụ.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

HS báo cáo sản phẩm vào tiết học sau. 

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

GV nhận xét, đánh giá, kết thúc tiết học.

[6.2.TC2a: HS sử dụng được công cụ AI để khám phá kiến thức và giải quyết vấn đề trong bài tập về nhà.

6.2.TC2.a: HS xem xét các khía cạnh đạo đức khi sử dụng AI (trích dẫn nguồn/công cụ hỗ trợ), đảm bảo không vi phạm liêm chính học thuật]

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

- Ôn lại kiến thức đã học:

+ Xu hướng và sự hình thành trật tự thế giới mới sau Chiến tranh lạnh. 

+ Tình hình chính trị kinh tế của Liên bang Nga từ năm 1991 đến nay.

+ Tình hình chính trị kinh tế của nước Mỹ từ năm 1991 đến nay.

- Hoàn thành bài tập 2 phần Luyện tập và phần Vận dụng SGK tr.99.

- Làm bài tập Bài 19 – SBT Lịch sử và Địa lí 9 – Kết nối tri thức, phần Lịch sử. 

- Đọc và sử dụng Internet để tìm hiểu trước nội dung Bài 20: Châu Á từ năm 1991 đến nay.