Giáo án NLS Ngữ văn 10 kết nối Bài 9: Một đời như kẻ tìm đường

Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu Lựa chọn đầu tiên của “tôi”.

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- GV đặt câu hỏi:

Nhóm 1:  

+ Theo bạn, mục đích của bài viết này là gì?

+ Xác định quan điểm chính của tác giả trong bài viết này. Quan điểm ấy đã được triển khai qua hệ thống lí lẽ và bằng chứng như thế nào?

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS suy nghĩ để trả lời câu hỏi.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời 2 – 3 HS trả lời, yêu cầu cả lớp nhận xét, góp ý, bổ sung.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá, chốt kiến thức è Ghi lên bảng.

Nhiệm vụ 2: Tìm hiểu mối quan hệ giữa lựa chọn và số mệnh.

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS đọc tiếp văn bản và trả lời: 

+ Nhận xét về cách tác giả thể hiện quan điểm của chính mình.

+ Theo em, điều gì khiến tác giả thành công, hạnh phúc trên những lối đi không chọn?

+ Em có đồng ý với quan điểm: “đi đường nào cũng có thể thành công, chọn lối nào cũng có khả năng đạt hạnh phúc vì hạnh phúc và thành công không tùy thuộc vào con đường chúng ta đi mà phụ thuộc vào tâm trạng tự tại của chúng ta, cũng như vào những giá trị mà chúng ta gieo ngay trên những nẻo đường đã qua”.

+ Rút ra được những bài học cho chính mình.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS suy nghĩ để trả lời câu hỏi.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời 2 – 3 HS trả lời, yêu cầu cả lớp nhận xét, góp ý, bổ sung.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá, chốt kiến thức è Ghi lên bảng.

Nhiệm vụ 3: Tìm hiểu chiêm nghiệm rút ra từ một đời tìm đường

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS thảo luận cặp đôi:

+ Cả cuộc đời tìm đường tác giả khám phá ra điều gì? Rốt cuộc tác giả có tìm thấy con đường mình chọn không? 

+ Em hiểu như thế nào về câu nói: Hạnh phúc ở đâu nay tôi đã biết. Những hạnh phúc nhỏ thì nằm trên mỗi bước đi, nhưng hạnh phúc bền vững là thứ hạnh phúc lấy gốc từ sự trải nghiệm, từ sự từ bi chấp nhận, từ tinh thần tích cực mà mình luôn luôn có”. Tác giả tìm thấy điều gì trên hành trình tìm đường?

- GV yêu cầu HS sử dụng công cụ sơ đồ số (như Coggle hoặc Canva) để lập sơ đồ dòng thời gian (timeline) các biến cố trong đời tác giả và bài học tương ứng được rút ra.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS suy nghĩ để trả lời câu hỏi.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời 2 – 3 HS trả lời, yêu cầu cả lớp nhận xét, góp ý, bổ sung.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá, chốt kiến thức è Ghi lên bảng.

Nhiệm vụ 4: Tìm hiểu mục đích của bài viết và các yếu tố tự sự, miêu tả trong văn bản

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..
 

II. Đọc hiểu văn bản

1. Lựa chọn đầu tiên của “tôi”

- Lời kể gần gũi, chân thành về lựa chọn đầu tiên năm 14 tuổi: Chọn chương trình học, chọn ngoại ngữ.

+ Định hướng từ bố mẹ, thầy: hướng đến chương trình cổ điển.

+ Tôi: thích chương trình hiện đại vì sự thích thú với những bản nhạc Âu Mĩ dù không hiểu lời.

-> Quyết định xuất phát từ chính trái tim.

- Sử dụng yếu tố biểu cảm, hình ảnh biểu tượng trình bày suy ngẫm:

+ Cuộc sống là hành trình tìm đường cho chính mình. Mỗi người bắt buộc phải có những quyết định trước lựa chọn.

+ Dù muốn chọn lựa hay không thì cuộc đời vẫn cứ tiếp diễn đưa đẩy đến 1 con đường mà mình phải bước tiếp.

à Suy ngẫm đầy những trải nghiệm và mang tính triết lí cuộc đời, giọng điệu dứt khoát, động viên, khích lệ mỗi người mạnh dạn bước đi trên con đường của chính mình.

2. Mối liên hệ giữa lựa chọn và số mệnh.

- Những tình huống kì lạ: làm những công việc mà mình không lựa chọn:

+ Sang Pháp – không chọn đi, chẳng chọn Pháp.

+ Tốt nghiệp kĩ sư – không mơ làm kĩ sư.

+ Quyền lực 5 châu- chưa từng mơ quyền lực.

+ Kĩ sư cầu đường- chưa bao giờ thiết kế và xây cầu đường.

+ Tư vấn và dạy kinh tế- chưa học kinh tế.

+ Chuyên gia quy hoạch- môn học xa lạ.

+ Buôn bán nhà máy điện khổng lồ- chưa bao giờ học điện lực.

+ Lãnh đạo doanh nghiệp vận tải- không có ý niệm gì về kĩ nghệ giao thông.

+ Chủ trì và phân phối nước lọc- Chưa bước chân vào hóa

+ Là người Việt- sống khắp năm châu.

+ Vững tiếng Pháp- làm việc những nơi nói tiếng Anh, Bồ Đào Nha...

-> Dẫn chứng cụ thể, thực tế, phong phú từ chính hành trình cuộc đời mà “tôi” đã đi: số mệnh không do lựa chọn.

- Suy ngẫm của “tôi”:

+ Cuộc đời là một hành trình vô tận.

+ Thành công và hạnh phúc không phụ thuộc vào con đường mình chọn (cách thức bên ngoài) mà phụ thuộc vào tâm trạng tự tại và giá trị để lại chính ta (bên trong).

à Suy ngẫm sâu sắc, chân thành được rút ra từ những trải nghiệm phong phú của cuộc đời giúp truyền động lực sống mạnh mẽ, niềm tin bản thân để tạo dựng giá trị cho cuộc đời.

3. Chiêm nghiệm rút ra từ một đời tìm đường.

- Chẳng có đường để đi tìm. 

- Cho đi là nhận lại. Đóng góp không có nghĩa là ở số lượng vật chất mà là những tình cảm, giá trị bền vững.

- Hạnh phúc có nguồn gốc từ sự trải nghiệm, từ bi chấp nhận, và tinh thần tích cực.

- Đúc kết cuộc đời bằng giọng điệu tự hào, vui tươi, cởi mở của một người nhiệt huyết đã tìm thấy chính mình trên hành trình cuộc đời:

+ Tìm thấy sức mạnh- qua những thử thách

+ Thấy tình yêu- khi trao trọn trái tim.

+ Thấy quyền thế- bằng cách sống mẫu mực, khiêm tốn.

+ Thấy hạnh phúc- khi tạo ra hạnh phúc cho mỗi người xung quanh.

+ Thấy no ấm- khi miệt mài tạo giá trị cho xã hội.

+ Thấy chính mình- tặng trọn bản thân cho xã hội.

à tìm thấy bằng cách cho đi những giá trị mình có

è Thông điệp mang tính triết lí và giàu giá trị nhân văn: Tìm đường là hành trình đi tìm chính mình. Cống hiến là con đường đi đến hạnh phúc và thành công. 

4. Mục đích của tác giả trong bài viết

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..
 

Nhiệm vụ 3: Tìm hiểu chiêm nghiệm rút ra từ một đời tìm đường

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS tổng kết nội dung, nghệ thuật của văn bản.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS suy nghĩ để trả lời câu hỏi.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời 2 – 3 HS trả lời, yêu cầu cả lớp nhận xét, góp ý, bổ sung.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá, chốt kiến thức è Ghi lên bảng.

III. Tổng kết

1. Ý nghĩa văn bản.

- Văn bản là lời kể của tác giả về trải nghiệm của bản thân. Qua đó thấy được những lời tâm huyết của tác giả - thế hệ đi trước, nhằm truyền động lực và cảm hứng sống tích cực cho thế hệ trẻ qua những chiêm nghiệm về lựa chọn con đường đến thành công và hạnh phúc. Hành trang cuộc đời mỗi người cần mang theo là tạo và cống hiến giá trị, tâm trạng tự tại, tinh thần tích cực.

2. Nghệ thuật

- Lời kể gần gũi, cảm xúc chân thực, lí lẽ dẫn chứng thuyết phục, quan điểm rõ ràng 

- Giọng điệu suy tư, giàu trải nghiệm, tự tin

- Kết hợp tự sự và biểu cảm khiến bài luận trở nên sâu sắc, chân thành và hấp dẫn hơn.