Giáo án NLS Ngữ văn 7 kết nối Bài 2: Trở gió

Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu tác giả, tác phẩm

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS đọc mục giới thiệu về nhà văn Nguyễn Ngọc Tư. Giới thiệu về tác giả.

- GV nêu câu hỏi: Hãy xác định đề tài, tìm bố cục, thể loại, phương thức biểu đạt của văn bản.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS tiếp nhận nhiệm vụ.

- HS sử dụng công cụ AI, nhập lệnh: "Hãy cho biết 3 đặc điểm nổi bật nhất trong văn chương của Nguyễn Ngọc Tư và liệt kê 2 tác phẩm tiêu biểu của bà dành cho thiếu nhi". HS tóm tắt kết quả để giới thiệu tác giả trước lớp.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời một số HS trình bày kết quả trước lớp.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ, chốt kiến thức > Ghi lên bảng.

Gv giới thiệu thêm về nhà văn Nguyễn Ngọc Tư:

- Nguyễn Ngọc Tư (1976), sinh ra trong một gia đình nông dân tại xã Tân Duyệt, huyện Đầm Dơi, tỉnh Cà Mau

- Là một nhà văn, thành viên Hội nhà văn Việt Nam

- Cô học hết cấp Phổ thông Cơ sở đã nghỉ học, mong muốn xin làm việc tại một cơ quan văn nghệ báo chí tỉnh Cà Mau, môi trường thuận tiện có thể phát triển nghề cầm bút mà cô đam mê.

Nhiệm vụ 2: Tìm hiểu hình ảnh gió chướng

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV giao nhiệm vụ và đặt câu hỏi cho HS, yêu cầu HS làm việc cá nhân:

+ Âm thanh của gió được tác giả miêu tả thế nào?  

+ Tác giả đã sử dụng những từ ngữ, hình ảnh nào để làm nổi bật “tính cách”, “tâm trạng”, “cảm xúc” của gió chướng?

- GV đặt tiếp câu hỏi: Hãy tìm những chi tiết để chỉ ra được lí do vì sao tác giả khẳng định: Mùa gió chướng cũng là mùa thu hoạch.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS làm việc cá nhân, trả lời các câu hỏi của giáo viên.

- HS nhập đoạn văn miêu tả gió chướng vào AI với lệnh: "Phân tích hiệu quả nghệ thuật của phép nhân hóa trong câu văn miêu tả tiếng gió chướng. Nó khiến cơn gió trở nên giống một con người như thế nào?". HS sử dụng gợi ý của AI để trình bày.

- Các nhóm HS sử dụng phần mềm vẽ sơ đồ tư duy cơ bản (Canva/Xmind) trên máy tính bảng để hệ thống hóa mạch cảm xúc của tác giả: Ngóng đợi -> Bối rối -> Yêu tha thiết.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời đại diện HS trình bày kết quả trước lớp, yêu cầu cả lớp nghe và nhận xét.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ, chốt kiến thức.

- GV bổ sung: Nhà văn đã sử dụng biện pháp tu từ nhân hoá để miêu tả gió chướng, làm cho gió chướng hiện lên sống động, giống như con người: hơi thở gió rất gần; âm thanh ấy sẽ sàng từng giọt tinh tang, thoảng và e dè, như ai đó đứng đằng xa ngoắc tay nhẹ một cái, như đang ngại ngắn không biết người xưa có còn nhớ ta không; mừng húm; hừng hực, dạt dào; cồn cào; nồng nhiệt; dịu dàng;...

 Gió chướng về mang đến cho con người nhiều niềm vui, là mùa thu hoạch, là những thay đổi mà con người cảm nhận được bằng các giác quan. Những thay đổi đó dần theo năm tháng như đã trở thành thói quen, đi sâu vào tiềm thức người dân Nam Bộ. Vậy tình cảm, cảm xúc của nhân vật “tôi” như thế nào  khi mùa gió chướng về?

Nhiệm vụ 3: Tìm hiểu tình cảm, cảm xúc của nhân vật “tôi’ 

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS theo dõi văn bản và trả lời câu hỏi:

+ Em hãy chỉ ra những biểu hiện của tâm trạng “lộn xộn, ngổn ngang” của nhân vật “tôi” khi đón gió chướng về.

+ Lí do nào khiến nhân vật “tôi” luôn mong ngóng, chờ đợi gió chướng?

- GV yêu cầu HS đọc phần cuối và trả lời:

+ Khi đi xa, tác giả thấy trong siêu thị có những gì? Khi nhìn thấy ở siêu thị chất đầy những món ăn đó, tác giả vẫn cảm thấy thiếu điều gì? 

+ Qua câu hỏi “có ai bán một mùa gió cho tôi?”, em cảm nhận được tình cảm gì của tác giả?

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS đọc lại văn bản và suy nghĩ để trả lời câu hỏi.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời 3 HS trình bày trước lớp, yêu cầu cả lớp nghe, nhận xét, góp ý, bổ sung. 

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ, chốt kiến thức > Ghi lên bảng.

GV phân tích thêm:

+ Tâm trạng “lộn xộn, ngổn ngang” của nhân vật “tôi” biểu hiện: mừng đó rồi bực đó, chờ đợi gió về nhưng khi gió về lại buồn vì gió về có nghĩa là sắp hết năm, sắp già thêm một tuổi, mỗi lần gió về lại cảm giác mình mất một cái gì đó không rõ ràng, không giải thích được,...

+ Nhân vật “tôi” luôn mong ngóng, chờ đợi vì với nhân vật “tôi”, gió chướng là gió Tết và mùa gió chướng cũng là mùa thu hoạch. Không chỉ vậy, gió chướng đối với tác giả còn gợi nhắc đến quê hương, gắn liến với quê hương.

Nhiệm vụ 5: Tổng kết

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV đặt câu hỏi: Qua văn bản, em hãy rút ra nhận xét về nội dung và nghệ thuật của văn bản.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS làm việc theo bàn, HS thực hiện nhiệm vụ học tập.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời đại diện HS trình bày kết quả trước lớp, yêu cầu cả lớp nghe và nhận xét.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ, chốt kiến thức.

II. Tìm hiểu chung

1. Tác giả

- Tên: Nguyễn Ngọc Tư

- Năm sinh: 1976

- Quê quán: Cà Mau

- Thể loại sáng tác: truyện ngắn, tản văn, tiểu thuyết.

- Phong cách nghệ thuật: trong sáng, mộc mạc, thể hiện tâm hồn tinh tế, nhạy cảm, giàu yêu thương.

- Tác phẩm tiêu biểu: Truyện ngắn Nguyễn Ngọc Tư (2005), Không ai qua sông (2016), Biên sử nước (2020)…

2. Tác phẩm 

- Trích Tạp văn Nguyễn Ngọc Tư, (NXB Trẻ, TP Hồ Chí Minh, 1998)

- Bố cục:

- Thể loại: tạp bút

- Phương thức biểu đạt: tự sự

III. Đọc – hiểu văn bản

1. Hình ảnh gió chướng

- Âm thanh: sẽ sàng từng giọt tinh thang, thoảng và e dè, mừng húm, hừng hực, dạt dào, cồn cào, nồng nhiệt…

- Nhà văn đã sử dụng từ ngữ, hình ảnh kết hợp biện pháp tu từ nhân hóa để miêu tả gió chướng, làm cho gió chướng hiện lên sống động, giống như con người.

- Mùa gió chướng cũng là mùa thu hoạch thể hiện qua các chi tiết:

+ gió chướng vào mùa thì lúa cũng vừa chín tới

+ liếp mía đợi gió mới chịu già, nước ngọt và trĩu

+ vú sữa chín cây lúc lỉu, căng bóng…

• Khi gió chướng về, con người đón nhận rất nhiều niềm vui.

2. Tình cảm, cảm xúc của nhân vật tôi

- Tâm trạng “lộn xộn, ngổn ngang”: chờ đợi gió về nhưng khi gió về lại buồn vì gió về có nghĩa là sắp hết năm, sắp già thêm một tuổi, mỗi lần gió về lại cảm giác mình mất một cái gì đó không rõ ràng, không giải thích được,...

- Nhân vật “tôi” luôn mong ngóng, chờ đợi : gió chướng là gió Tết và cũng là mùa thu hoạch. Gió chướng đối với tác giả còn gợi nhắc đến quê hương, gắn liền với quê hương.

- Nỗi nhớ da diết của tác giả với gió chướng và cũng là nỗi nhớ quê hương mỗi khi đi xa “ai bán một mùa gió cho tôi”

III. Tổng kết

1. Nội dung: 

- Văn bản là những tình cảm, cảm xúc của tác giả khi mùa gió chướng về. Nỗi nhớ gió chướng cũng chính là nỗi nhớ quê hương da diết mỗi khi xa quê.

Nghệ thuật

- Ngôn ngữ giàu hình ảnh, mang màu sắc địa phương Nam Bộ.

- Nghệ thuật so sánh, nhân hóa khiến gió chướng trở nên sống động, gần gũi.


 

6.1.TC1a: HS ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI) cơ bản để tìm hiểu thông tin phong cách tác giả, gợi ý hình ảnh liên tưởng.

3.1.TC1b: HS sử dụng phần mềm sơ đồ tư duy cơ bản để trực quan hóa vấn đề được đề cập đến trong văn bản.