Giáo án NLS Ngữ văn 8 kết nối Bài 5: Thực hành tiếng Việt (1)

Ngày soạn: .../.../...

Ngày dạy: .../.../....

TIẾT   :  THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT CÂU HỎI TU TỪ

I. MỤC TIÊU

1. Mức độ yêu cầu cần đạt

- HS nhận biết được câu hỏi tu từ, phân biệt với câu hỏi thông thường và câu hỏi tu từ, nêu được tác dụng của câu hỏi tu từ trong giao tiếp hàng ngày và trong văn bản văn học

- HS biết sử dụng câu hỏi tu từ trong giao tiếp (viết, nói)

2. Năng lực

a. Năng lực chung

- Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tự quản bản thân, năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác...

b. Năng lực riêng biệt 

- Năng lực thu thập các thông tin liên quan đến bài thực hành

- Năng lực hợp tác khi trao đổi, thảo luận, hoàn thành các bài tập về câu hỏi tu từ

- Năng lực tiếp thu tri thức tiếng việt để hoàn thành các bài tập, vận dụng thực tiễn.

c. Năng lực số 

- 2.2.TC2a: Thực hiện các thao tác tìm kiếm và truy xuất thông tin từ các nguồn dữ liệu văn học số để sưu tầm ví dụ về câu hỏi tu từ.

- 5.2.TC2a: Tham gia các không gian học tập trực tuyến (bảng tương tác) để chia sẻ và phản hồi sản phẩm học tập.

- 6.1.TC2a: Ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI) để hỗ trợ phân biệt sắc thái nghĩa và phân tích hiệu quả biểu cảm của câu hỏi tu từ trong các ngữ cảnh khác nhau.

3. Phẩm chất:

- Thái độ học tập nghiêm túc, chăm chỉ.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1. Chuẩn bị của giáo viên:

- KHBD

- Phiếu bài tập, trả lời câu hỏi

- Bảng phân công nhiệm vụ cho học sinh hoạt động trên lớp

- Bảng giao nhiệm vụ cho học sinh học ở nhà

- Máy tính, máy chiếu.

- Video AI được tạo bằng các công cụ AI để khởi động bài học.

- Công cụ AI hỗ trợ: ChatGPT, Copilot.

2. Chuẩn bị của học sinh: 

- SGK, SBT Ngữ văn 8, soạn bài theo hệ thống câu hỏi hướng dẫn học bài, vở ghi.

- Thiết bị số: Máy tính bảng hoặc điện thoại thông minh (nếu điều kiện cho phép) có kết nối Internet.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1. KHỞI ĐỘNG

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..
 

2. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Củng cố kiến thức đã học 

a. Mục tiêu: Nắm được kiến thức về câu hỏi tu từ

b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi liên quan đến bài học.

c. Sản phẩm học tập: HS trả lời các kiến thức về câu hỏi tu từ

d. Tổ chức thực hiện:

3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a. Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức về tiếng việt

b. Nội dung: GV chiếu bài tập, HS suy nghĩ, trả lời.

c. Sản phẩm học tập: HS hoàn thành các bài tập trong sách giáo khoa.

d. Tổ chức thực hiện:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..
 

Nhiệm vụ 3: Bài tập 3 SGK trang 107

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ cho HS

Câu hỏi 3. Chuyển đổi các câu sau đây sang hình thức câu hỏi tu từ:

a. – Tôi không làm sao đến sớm hơn được, ấy là tôi đã cho hai chục chú thợ bạn xúm lại chiếc áo của ngài đấy.

b. – Hãy thong thả, chú mình.

(Mô-li-e, Trưởng giả học làm sang)

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS đọc và hoàn thành bài tập

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời HS giơ tay nhanh nhất cho mỗi câu để trả lời, yêu cầu cả lớp nghe, nhận xét.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ, chuẩn kiến thức.

- Gợi ý trả lời:

a. Tôi đã cho hai chục chú thợ bạn xúm lại chiếc áo của ngài, làm sao mà tôi đến sớm hơn được?

b. Hãy thong thả, chú mình đi đâu mà vội thế?

Nhiệm vụ 4: Bài tập 4 SGK trang 107       

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ cho HS

Câu hỏi 4. Những câu kết thúc bằng dấu chấm hỏi trong đoạn văn dưới đây có phải câu hỏi tu từ không? Vì sao?

Ơi ơi người em gái xõa tóc bên cửa sổ! Em yêu mùa xuân có phải vì nghe thấy rạo rực nhựa sống trong cành mai, gốc đào, chồi mận ở ngoài vườn? Chàng trai kia yêu mùa xuân, phải chăng là tại lúc đôi mùa giao tiễn nhau, chàng tưởng như nghe thấy đồi núi chuyển mình, sông hồ rung động trong cuộc đổi thay thường xuyên của cuộc đời? Mà người thiếu phụ nọ ở chân trời góc biển yêu mùa xuân có phải là vì đấy là mùa xanh lên hi vọng được trở về nơi bến đợi sông chờ để ngâm lại khúc bạc đầu với người ra đi chưa biết ngày nào trở lại?

(Vũ Bằng, Tháng Giêng, mơ về trăng non rét ngọt)

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS đọc và hoàn thành bài tập.

- HS chụp ảnh kết quả phiếu học tập của mình và đăng lên bảng tương tác số (Padlet/Google Jamboard) của lớp để cả lớp cùng theo dõi và nhận xét chéo.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời HS giơ tay nhanh nhất cho mỗi câu để trả lời, yêu cầu cả lớp nghe, nhận xét.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ, chuẩn kiến thức.

- Gợi ý trả lời:

Những câu kết thúc bằng dấu chấm hỏi trong đoạn văn là câu hỏi tu từ vì mặc dù có hình thức là câu hỏi với những từ để hỏi như có phải, phải chăng và kết thúc bằng dấu hỏi nhưng các câu này đều nhằm khẳng định những ý được nêu trong câu.

[5.2.TC2a: HS tham gia các không gian học tập trực tuyến (bảng tương tác) để chia sẻ và phản hồi sản phẩm học tập.]

Nhiệm vụ 5: Bài tập 5 SGK trang 107       

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ cho HS

Câu hỏi 5. Hãy đặt câu hỏi tu từ cho từng tình huống sau đây:

a. Bày tỏ cảm xúc khi được nhận một món quà từ người thân.

b. Bày tỏ suy nghĩ về một nhân vật trong tác phẩm văn học đã học hoặc đã đọc.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS đọc và hoàn thành bài tập

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời HS giơ tay nhanh nhất cho mỗi câu để trả lời, yêu cầu cả lớp nghe, nhận xét.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ, chuẩn kiến thức.

- Gợi ý trả lời:

a. Món quà này thật là quý giá, chắc mẹ mua khó lắm đúng không?

b. Phải chăng, Trần Quốc Toản bóp nát quả cam mà Vua ban là thể hiện thái độ căm thù với quân giặc chứ không phải do cố ý?

- GV kết thúc bài học.

*HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

- Ôn lại kiến thức đã học: Các nội dung liên quan đến câu hỏi tu từ

- Hoàn chỉnh các bài tập phần Luyện tập, Vận dụng (nếu chưa xong). 

- Ôn tập văn bản 2- Chùm truyện cười dân gian Việt Nam (Lợn cưới, áo mới; Treo biển; Nói dóc gặp nhau)