Giáo án NLS Sinh học 10 kết nối Bài 22: Vai trò và ứng dụng của vi sinh vật

BÀI 22: VAI TRÒ VÀ ỨNG DỤNG CỦA VI SINH VẬT

I. MỤC TIÊU

1. Về kiến thức

Sau bài học này, HS sẽ:

• Phân tích được vai trò của vi sinh vật trong đời sống con người và trong tự nhiên.
• Kể tên được một số thành tựu hiện đại của công nghệ vi sinh vật.
• Trình bày được cơ sở khoa học của việc ứng dụng vi sinh vật trong thực tiễn.
• Trình bày được một số ứng dụng vi sinh vật trong thực tiễn (sản xuất và bảo quản thực phẩm, sản xuất thuốc, xử lí môi trường,...)
• Phân tích triển vọng công nghệ vi sinh vật trong tương lai.
• Kể tên một số ngành nghề liên quan đến công nghệ vi sinh vật và phát triển của ngành nghề đó.

2. Về năng lực

Năng lực sinh học:

• Nhận thức sinh học: Phân tích được vai trò của vi sinh vật trong đời sống con người và trong tự nhiên. Nêu được khái niệm công nghệ vi sinh vật; Trình bày được cơ sở khoa học và một số thành tựu hiện đại của công nghệ vi sinh vật; Phân tích được triển vọng công nghệ vi sinh vật trong tương lai và kể tên được một số ngành nghề liên quan đến công nghệ vi sinh vật.
• Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: Đánh giá được tính hiệu quả của việc ứng dụng công nghệ vi sinh vật vào đời sống; Giải thích được một số ứng dụng của vi sinh vật trong thực tế đời sống.

Năng lực chung:

• Giao tiếp và hợp tác: Biết chủ động phát biểu để nêu ý kiến của bản thân, phân công và thực hiện được các nhiệm vụ trong nhóm khi học về thành tựu của công nghệ vi sinh vật và ứng dụng.
• Năng lực tự chủ và tự học: Xác định được triển vọng của các ngành nghề liên quan đến công nghệ vi sinh vật; Tìm kiếm, đánh giá và lựa chọn được nguồn tài liệu phù hợp về các ứng dụng của vi sinh vật trong thực tiễn.
• Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Thu thập và làm rõ các thông tin liên quan đến các sản phẩm công nghệ vi sinh vật.

Năng lực số: 

• 1.1.NC1b: HS tìm được thông tin  thông qua việc quan sát, truy cập nội dung số trong video
• 1.2.NC1.a: HS thực hiện tìm kiếm và đánh giá nguồn dữ liệu từ các trang web khoa học uy tín.
• 2.1.NC1a: HS lựa chọn và sử dụng được các công nghệ số đơn giản (phần mềm trắc nghiệm/màn hình) để tương tác trả lời câu hỏi
• 5.3.NC1.a: Sử dụng các công cụ mô phỏng số để hình dung quy trình xử lý rác thải bằng vi sinh vật.

3. Phẩm chất

• Chăm chỉ: Tích cực học tập, rèn luyện để chuẩn bị cho nghề nghiệp tương lai.
• Trách nhiệm: Tích cực tham gia và vận động người dân sử dụng các sản phẩm công nghệ vi sinh vật thân thiện với môi trường.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1. Đối với giáo viên

- SGK, SGV, KHBD.

- Tranh ảnh trong SGK phóng to.

- Các câu hỏi liên quan đến nội dung bài học.

- Máy chiếu, máy tính (nếu có).   

- Video AI được tạo bằng công cụ AI được dùng để khởi động bài học

2. Đối với học sinh

- SGV, SBT, vở ghi, vở bài tập. 

- Đồ dùng học tập, tư liệu, hình ảnh,... liên quan đến bài học theo yêu cầu của GV.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a. Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS trong học tập, ôn tập kiến thức đã học và gắn kết với kiến thức mới.

b. Nội dung: 

- GV yêu cầu HS thảo luận cặp đôi về vấn đề được đề cập ở đầu bài.

- HS suy nghĩ, trao đổi, đưa ra câu trả lời.

c. Sản phẩm học tập: Các câu trả lời mang tính dự đoán của HS.

d. Tổ chức thực hiện:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS: Xem video AI được thiết kế để phục vụ bài dạy và trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó 

1.1.NC1b: HS tìm được thông tin thông qua việc quan sát, truy cập nội dung số trong video 

- GV đưa ra câu hỏi gợi mở: Vi sinh vật là những sinh vật rất nhỏ, chúng ta không thể nhìn thấy chúng bằng mắt thường và cũng rất khó để cảm nhận được sự tồn tại của chúng. Vậy theo em, các loài vi sinh vật có vai trò gì trong cuộc sống hàng ngày của chúng ta? Chúng có thực sự có giá trị?

Hình ảnh một số loài vi sinh vật

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS dựa vào hiểu biết cá nhân, suy nghĩ, trả lời câu hỏi của GV.

- GV khuyến khích HS đóng góp ý kiến xây dựng bài.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- HS xung phong chia sẻ ý kiến (HS không nhất thiết phải trả lời đúng).

- GV mời các HS khác nhận xét, đưa ra những ý kiến khác.

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV ghi nhận những ý kiến của HS, dẫn dắt vào bài học mới: Mặc dù có kích thước rất nhỏ, nhưng vi sinh vật lại có vai trò “khổng lồ” đối với con người và tự nhiên. Trong bài học hôm nay – Bài 22: Vai trò và ứng dụng của vi sinh vật, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu về những lợi ích mà loài vật nhỏ bé này mang lại nhé!

2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Tìm hiểu về vai trò của vi sinh vật

a. Mục tiêu: Trình bày được vai trò của vi sinh vật đối với tự nhiên và con người.

b. Nội dung:

- GV yêu cầu HS làm việc theo nhóm đôi, đọc thông tin mục I (SGK tr.131), kết hợp quan sát sơ đồ Hình 22.1 để tìm hiểu về vai trò của vi sinh vật.

- GV sử dụng kĩ thuật think – pair – share để hướng dẫn HS thảo luận về nội dung SGK và trả lời các câu hỏi.

c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS.

d. Tổ chức hoạt động:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..
 

Hoạt động 2: Tìm hiểu một số ứng dụng của vi sinh vật

a. Mục tiêu: 

- Nêu được cơ sở khoa học của việc ứng dụng vi sinh vật trong thực tiễn.

- Kể tên được các ứng dụng phổ biến của công nghệ vi sinh vật.

b. Nội dung:

- GV yêu cầu HS làm việc theo nhóm, nghiên cứu nội dung mục II (SGK tr.132 – 134) để tìm hiểu về một số ứng dụng của vi sinh vật.

- GV sử dụng phương pháp hỏi – đáp nêu vấn đề, dạy học hợp tác để hướng dẫn HS thảo luận nội dung SGK và thực hiện nhiệm vụ học tập.

c. Sản phẩm học tập: Phần trình bày của HS.

d. Tổ chức hoạt động:

Hoạt động 3: Tìm hiểu một số thành tựu và triển vọng của công nghệ vi sinh vật trong tương lai

a. Mục tiêu: 

- Kể tên một số thành tựu của công nghệ vi sinh vật.

- Phân tích được triển vọng công nghệ vi sinh vật trong tương lai.

b. Nội dung: 

- GV chia lớp thành các nhóm nhỏ, yêu cầu các nhóm nghiên cứu thông tin mục III (SGK tr. 128 – 130) để tìm hiểu về các ngành liên quan đến công nghệ vi sinh vật và triển vọng của công nghệ vi sinh vật.

- GV sử dụng phương pháp hỏi – đáp nêu vấn đề để hướng dẫn HS thảo luận nội dung SGK.

c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời (bài báo cáo) của HS.

d. Tổ chức hoạt động:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..
 

3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP 

a. Mục tiêu: Luyện tập kiến thức về vai trò và ứng dụng của vi sinh vật.

b. Nội dung: GV yêu cầu HS thảo luận cặp đôi, hoàn thành các bài tập Luyện tập SGK.

c. Sản phẩm học tập: Các câu trả lời của HS về vai trò và ứng dụng của vi sinh vật.

d. Tổ chức hoạt động:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV tổ chức trò chơi  trắc nghiệm trên phần mềm Quizizz (hoặc PowerPoint tương tác).

2.1.NC1a: HS lựa chọn và sử dụng được các công nghệ số đơn giản (phần mềm trắc nghiệm/màn hình) để tương tác trả lời câu hỏi

Câu 1: Chọn ý đúng: Sản phẩm được tạo ra từ quá trình lên men lactic là?

A. Bia

B. Dưa muối

C. Dấm ăn

D. Rượu vang

Câu 2: Chọn ý đúng: Axit lactic được tạo ra nhờ quá trình?

A. hô hấp hiếu khí.

B. hô hấp kị khí.

C. lên men.

D. hô hấp nhân tạo.

Câu 3: Chọn ý đúng biết: Cho các sản phẩm sau:

1. Dưa muối

2. Cà muối

3. Rượu vang

4. Rượu vodka

5. Sữa chua

6. Bia

7. Kim chi

A. 3, 4, 6 là ứng dụng của quá trình lên men êtilic; 1, 2, 5, 7 là ứng dụng của quá trình lên men lactic đồng hình

B. 1, 2, 5 là ứng dụng của quá trình lên men lactic đồng hình; 7 là ứng dụng của quá trình lên men lactic dị hình.

C. 1, 2, 6 là ứng dụng của quá trình lên men êtilic; 4, 5 là ứng dụng của quá trình lên men lactic đồng hình.

D. 1, 2, 3 là ứng dụng của quá trình lên men êtilic; 4, 5, 6, 7 là ứng dụng của quá trình lên men lactic.

Câu 4: Hãy cho biết: Lên men dấm được coi là ứng dụng của quá trình nào?

A. Hô hấp hiếu khí không hoàn toàn

B. Lên men kỵ khí

C. Hô hấp kỵ khí.

D. Hô hấp hiếu khí hoàn toàn

Câu 5: Có bao nhiêu nhận định đúng?

1. Con người sử dụng vi khuẩn Corynebaterium glutamicum trong sản xuất mì chính.

2. Con người sử dụng vi khuẩn Escherichia coli để sản xuất lizin.

3. Con người tạo protein đơn bào từ nấm men.

A. 3

B. 1

C. 2

D. 0

Câu 6: Xác định: Trong quá trình làm kim chi, thực chất là tạo điều kiện để quá trình nào sau đây xảy ra?

A. Phân giải protein, xenlulozo

B. Lên men lactic đồng hình

C. Lên men lactic dị hình

D. Phân giải xenlulozo, lên men lactic

Câu 7: Quá trình lên men rượu etylic từ nguyên liệu tinh bột cần có sự tham gia của các vi sinh vật?

A. nấm men rượu và vi khuẩn lactic.

B. nấm men rượu và nấm mốc.

C. nấm men rượu.

D. nấm mốc và vi khuẩn lactic.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS sử dụng những kiến thức đã học, trao đổi, thảo luận để hoàn thành nhiệm vụ học tập.

- GV theo dõi, hỗ trợ HS khi cần thiết. 

Bước 3: Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV mời đại diện một số HS trình bày câu trả lời.

- Các HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

GV đánh giá, nhận xét bài làm của HS, chuẩn kiến thức và chuyển sang hoạt động tiếp theo.

4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..