Giáo án điện tử ngữ văn 10 chân trời tiết: Viết văn bản nghị luận phân tích, đánh giá một truyện kể

CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI TIẾT HỌC HÔM NAY!

KHỞI ĐỘNG

Ở chủ điểm Tạo lập thế giới, chúng ta đã được học những truyện kể nào? Em có nhận xét gì về những truyện kể đó?

VIẾT

VIẾT VĂN BẢN NGHỊ LUẬN PHÂN TÍCH, ĐÁNH GIÁ MỘT TRUYỆN KỂ

NỘI DUNG BÀI HỌC

Tri thức về kiểu bài

Phân tích ngữ liệu tham khảo

Tạo lập văn bản

1. Tri thức về kiểu bài
2. Kiểu bài

Phân tích, đánh giá một truyện kể: chủ đề, những nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật là kiểu bài nghị luận văn học dùng lí lẽ và bằng chứng để làm rõ đặc điểm, giá trị nội dung và nghệ thuật của một tác phẩm truyện kể như: thần thoại, truyền thuyết, cổ tích, ngụ ngôn, truyện cười,...

HS đọc thông tin trong SGK và trình bày các yêu cầu đối với kiểu bài.

1. Về nội dung nghị luận:

• Xác định chủ đề và phân tích, đánh giá ý nghĩa, giá trị của chủ đề.
• Phân tích, đánh giá được một số nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật như cốt truyện, tình huống, sự kiện, nhân vật, lời người kể chuyện và lời nhân vật, người kể chuyện, điểm nhìn,... và tác dụng của chúng trong việc thể hiện chủ đề của truyện kể.

1. Về kĩ năng nghị luận, bài viết cần đáp ứng các yêu cầu:

• Lập luận chặt chẽ, diễn đạt mạch lạc, thể hiện được những suy nghĩ, cảm nhận của người viết về truyện kể.
• Lí lẽ xác đáng, bằng chứng tin cậy lấy từ truyện kể.
• Sử dụng các câu chuyển tiếp, các từ ngữ liên kết hợp lí để giúp người đọc nhận ra mạch lập luận.

1. Về kĩ năng nghị luận, bài viết cần đáp ứng các yêu cầu:

• Có các phần mở bài, thân bài, kết bài theo quy cách.
  • Mở bài: giới thiệu truyện kể (tên tác phẩm, tác giả,...). Nêu khái quát các nội dung chính hay định hướng của bài viết.
  • Thân bài: lần lượt trình bày các luận điểm làm nổi bật ý nghĩa, giá trị của chủ đề và những nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật.
  • Kết bài: khẳng định lại giá trị của chủ đề và hình thức nghệ thuật của truyện kể; nêu ý nghĩa của tác phẩm đối với bản thân và người đọc.

1. Phân tích ngữ liệu tham khảo

Chia lớp thành 4 nhóm, yêu cầu các nhóm đọc văn bản tham khảo trong SGK và trả lời các câu hỏi:

Mở bài, thân bài và kết bài của ngữ liệu đã đáp ứng được yêu cầu của kiểu bài viết phân tích, đánh giá một truyện kể chưa? Vì sao?

Mở bài, thân bài và kết bài của ngữ liệu đã đáp ứng được yêu cầu của kiểu bài viết phân tích, đánh giá một truyện kể. Vì:

Phần mở bài đã giới thiệu được truyện kể và nêu được định hướng của bài viết.

Phần thân bài đã lần lượt trình bày các luận điểm làm nổi bật ý nghĩa, giá trị của chủ đề và những nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật.

Phần kết bài đã khẳng định lại giá trị của chủ đề và hình thức nghệ thuật của truyện kể; nêu được ý nghĩa của tác phẩm đối với bản thân và người đọc.

Các luận điểm trong ngữ liệu được sắp xếp theo trình tự nào, có hợp lí không?

Các luận điểm trong ngữ liệu được sắp xếp theo trình tự từ khái quát đến cụ thể  hợp lí, mang tính diễn dịch.

Trong mỗi luận điểm, ngữ liệu đã có sự sắp xếp giữa lí lẽ, bằng chứng như thế nào? Nêu ví dụ.

Trong mỗi luận điểm, ngữ liệu đã có sự kết hợp giữa lí lẽ, bằng chứng: Bằng chứng làm minh chứng cho lí lẽ, giúp lí lẽ trở nên xác đáng, thuyết phục. Từ đó lí lẽ trở thành lập luận để củng cố cho luận điểm.

Bạn có nhận xét gì về cách người viết phân tích giá ý nghĩa, giá trị của chủ đề.

Người viết đã phân tích, đánh giá ý nghĩa, giá trị của chủ đề bằng cách bám vào nội dung và hình tượng nhân vật trong truyện.

Người viết đã phân tích, đánh giá những nét đặc sắc nghệ thuật nào của truyện kể? Chúng có tác dụng gì trong việc thể hiện chủ đề của truyện kể?

Phân tích, đánh giá nghệ thuật tạo tình huống.

Phân tích, đánh giá cách kể chuyện bằng thơ.

Phân tích, đánh giá cách xây dựng nhân vật giàu tính biểu trưng và tác dụng trong việc thể hiện chủ đề.

Phân tích, đánh giá cách khắc họa tính cách nhân vật thông qua đối thoại.

Từ ngữ liệu trên, bạn rút ra được những lưu ý gì khi viết bài văn nghị luận phân tích, đánh giá một tác phẩm truyện kể?

• Lập luận chặt chẽ, diễn đạt mạch lạc, thể hiện được những suy nghĩ, cảm nhận của người viết về truyện kể.
• Sử dụng các câu chuyển tiếp, các từ ngữ liên kết hợp lí để giúp người đọc nhận ra mạch lập luận.
• Có các phần mở bài, thân bài, kết bài theo quy cách.

III. Tạo lập văn bản

Chia lớp thành 4 nhóm, yêu cầu các nhóm thảo luận, đọc quy trình viết bài trong SGK và thể hiện lại bằng sơ đồ tư duy.