Giáo án điện tử ngữ văn 10 chân trời tiết: Dưới bóng hoàng lan

Dưới bóng hoàng lan

CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI TIẾT HỌC MỚI

KHỞI ĐỘNG

Em đã đọc tác phẩm nào của nhà văn Thạch Lam chưa? Có thể kể tên cho các bạn nghe được không?

TÊN BÀI HỌC, NỘI DUNG BÀI HỌC

DƯỚI BÓNG HOÀNG LAN

Nội dung bài học

1. Tìm hiểu chung
2. Tác giả, tác phẩm
3. Bố cục
4. Khám phá văn bản
5. Nhân vật Thanh
6. Tiến triển tình cảm của Thanh và Nga

• Tổng kết

1. Nội dung
2. Nghệ thuật

HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

1. Tìm hiểu chung
2. Tác giả, tác phẩm

Câu hỏi:

GV yêu cầu HS đọc và nêu tóm tắt về tác giả, quan điểm sáng tác phong cách nghệ thuật.

- Một số hiểu biết về tác phẩm và tóm tắt nội dung chính?

Trả lời:

Tác giả

- Tên: Thạch Lam ( 1910 – 1942)

- Quê: Cẩm Giàng – Hải Dương

- Sau khi đỗ tú tài ông thôi học về làm báo với anh và gia nhập Tự lực văn đoàn

- Ông là người thông minh, trầm tĩnh, đôn hậu và rất tinh tế.

- Về quan điểm sáng tác : Thạch Lam quan điểm văn chương là một thứ khí giới thanh cao và đắc lực nó có tác động sâu sắc đến tư tưởng tình cảm của con người. Ông quan niệm: “Đối với tôi văn chương không phải là một cách đem đến cho người đọc sự thoát ly hay sự quên, trái lại văn chương là một thứ khí giới thanh cao và đắc lực mà chúng ta có, để vừa tố cáo và thay đổi một cái thế giới giả dối và tàn ác, làm cho lòng người được thêm trong sạch và phong phú hơn"

- Một số tác phẩm tiêu biểu của ông là: Gió đầu mùa (1937), Nắng trong vườn (1938), Sợi tóc (1942), Ngày mới (1939), Theo dòng (1941), Hà Nội băm sáu phố phường (1943), ...

- Phong cách nghệ thuật:

+ Sáng tác thường hướng vào cuộc sống cơ cực của những người dân thành thị nghèo và vẻ đẹp nên thơ của cuộc sống thường nhật.

+ Cốt truyện đơn giản thuộc hoặc không có cốt truyện.

+ Thạch Lam đi sâu vào thế giới nội tâm nhân vật.

- Có sự hòa quyện tuyệt vời giữa hai yếu tố hiện thực và lãng mạn, tự sự và trữ tình.

1. Tác phẩm

- Dưới bóng hoàng lan là tác phẩm truyện ngắn in trong tập Tuyển tập Thạch Lam.

- Văn bản xoay quanh một lần trở về quê thăm bà của nhân vật Thanh - mồ côi cha mẹ, sống cùng bà. Trong cảnh bình yên và thong thả của chốn xưa, những hình ảnh quen thuộc hiện lên, và bên cạnh mái tóc của bà, mùi hương hoàng lan nơi vườn và bên tóc mai của Nga khiến chàng trai trẻ xốn xang. Nhưng câu chuyện vẫn khép lại trong cảnh Thanh trở về tỉnh

2. Bố cục

Câu hỏi:

Bố cục của văn bản được chia thành mấy phần? Nội dung chính mỗi phần?

TRả lời:

Dưới bóng hoàng lan được chia thành 3 phần :

+ Phần 1: Từ đầu đến Nghe quen quá mà Thanh không nhớ được: Thanh trở về nhà thăm bà thăm nhà trong tâm trạng hạnh phúc nghẹn ngào.

+ Phần 2: Tiếp theo cho đến “ngồi ở bên đèn” Biểu hiện tình cảm của Thanh và Nga

+ Phần 3: Còn lại: Thanh tạm biệt mọi người trở lại tỉnh làm việc.

1. II. Khám phá văn bản
2. Nhân vật Thanh

Câu hỏi:

+ Trong lần trở về quê thăm bà này Thanh có tâm trạng ra sao?

+ Cuộc gặp gỡ của nhân vật Thanh và Nga có gì thú vị

Trả lời:

• Sau 2 năm trở về thăm quê, trở về với không gian thân thuộc, ngôi nhà của bà Thanh cảm thấy thật bình yên và thong thả. Bởi căn nhà đối với Thanh là một nơi mát mẻ hiền lành, có người bà lúc nào cũng chờ đợi để yêu thương Thanh.
• Nhận ra cây hoàng lan, Thanh nhớ đến câu chuyện tuổi thơ, Thanh hay nhặt hoa dưới gốc cây. Ngày ấy cha mẹ Thanh hãy còn, Thanh nhận ra thời gian trôi quá nhanh
• THể hiện sự hoài niệm của nhân vật Thanh
• Thanh gặp lại Nga (cô hàng xóm cạnh nhà). Thanh và Nga ôn lại những kỉ niệm hồi nhỏ, cả 2 nhặt hoa dưới gốc hoàng lan.
• Đối với Thanh, Nga như một người bạn, một người em gái, một người thân mà chàng sẽ gặp mỗi lúc đi xa về.
• Những câu chuyện vụn vặt, giản dị nhưng chứa đựng nhiều thú vị => bước tiến triển tình cảm.

2. Tiến triển tình cảm của Thanh và Nga

Câu hỏi:

+ Những chi tiết nào chứng tỏ sự tiến triển tình cảm giữa hai nhân vật Thanh và Nga?

+  Theo em chi tiết nào cuối chuyện giúp em dự đoán sự tiến triển tình cảm giữa Nga và Thanh?

Trả lời:

+ Thanh và Nga là hai người bạn quen thân từ nhỏ, cả hai từng cùng nhau nhặt hoa ở gốc hoàng lan.

+ Đối với Thanh, thì Nga là nguơi thân, sẽ găp mỗi lúc đi xa về

+ Nhưng câu chuyện vụn vặt giưã anh và cô ( “anh chóng nhơn quá”, “ tôi vẫn thế chứ chứ”) => Thanh lầm tưởng Nga là em ruột cuả mình

• Sự biến đổi trong tình cảm cảm xúc của hai nhân vật:

+ Từ thân mật đến mức Thanh lầm tưởng Nga là em gái ruột của mình. Thanh băt đầu nhìn đôi môi thắm của Nga, nhớ đến đôi chân nhỏ xinh của Nga. Còn Nga đã biểu thị trưc tiếp cuả minh thông qua cách xưng hô trực tiếp “anh – em” và câu biểu thị “ em nhớ anh quá”....

• Những biểu hiện tình cảm của hai nhân vật có sự gắn liền với hình ảnh hoàng lan:

+ Khi trông thấy bóng cây hoàng lan Thanh nghĩ ngay đến Nga và gọi vui vẻ “cô Nga”. Nga cũng ngửng đầu và nở nụ cười “ Anh Thanh! Anh đã về đấy à?”

+ Kỷ niệm đáng nhớ nhất là ngày cả hai cùng nhặt hoàng lan rơi. Thanh hỏi Nga có còn đi nhặt hoàng lan rơi nữa không. Nga đáp “Vẫn nhặt đấy chứ. Nhưng không còn ai tranh nữa”