Giáo án NLS Âm nhạc 7 kết nối Tiết 2: Lí thuyết âm nhạc Nhịp lấy đà, Đọc nhạc Bài đọc nhạc số 1

TIẾT 2: LÍ THUYẾT ÂM NHẠC: NHỊP LẤY ĐÀ; ĐỌC NHẠC: BÀI ĐỌC NHẠC SỐ 1

I. MỤC TIÊU 

1. Kiến thức:

Sau tiết học này, HS sẽ:

• Hiểu và nhận biết về nhịp lấy đà
• Đọc đúng cao độ, trường độ, tiết tấu Bài đọc nhạc số 1

2. Năng lực

- Năng lực chung: 

• Tự chủ và tự học: biết lắng nghe và chia sẻ ý kiến cá nhân với bạn, nhóm và GV. Tích cực tham gia các hoạt động trong lớp.
• Giao tiếp và hợp tác: có thói quen trao đổi, giúp đỡ nhau trong học tập; biết cùng nhau hoàn thành nhiệm vụ học tập theo sự hướng dẫn của thầy cô. 
• Giải quyết vấn đề và sáng tạo: biết phối hợp với bạn bè khi làm việc nhóm, có sáng tạo khi tham gia các hoạt động âm nhạc.

- Năng lực âm nhạc: 

• Biết đọc Bài đọc nhạc số 1 kết hợp gõ đệm, đánh nhịp 4/4
• Cảm nhận và thể hiện được tính chất 4/4 khi đọc Bài đọc nhạc số 1, phân biệt được nhịp lấy đà qua các bài hát đã học và các ví dụ minh họa

- Năng lực số: 

• 1.1.TC1b: Thực hiện được rõ ràng và theo quy trình các tìm kiếm để tìm dữ liệu, thông tin và nội dung trong môi trường số
• 2.1.TC1a: Thực hiện được các tương tác được xác định rõ ràng và thường xuyên với các công nghệ số. 
• 3.1.TC1a: Xác định được các cách tạo và chỉnh sửa nội dung đơn giản ở các định dạng đơn giản.
• 4.3.TC1b: Lựa chọn được những cách thức cơ bản và phổ biến để bảo vệ bản thân khỏi nguy cơ trong môi trường số.
• 6.2.TC1b: Thực hành được các kỹ năng sử dụng AI thông qua các bài tập và dự án nhỏ. 

3. Phẩm chất: 

HS chăm chỉ chuẩn bị bài, phát huy tinh thần làm việc nhóm, tinh thần tự giác và chủ động trong học tập

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU 

1. Đối với giáo viên

• KHBD, SGK, SGV Âm nhạc 7
• Đàn phím điện tử, nhạc cụ thể hiện tiết tấu, phương tiện nghe –nhìn và các tư liệu/file âm thanh phục vụ cho tiết dạy.
• Video AI được tạo bằng các công cụ AI để khởi động bài học.
• Máy tính kết nối Internet, màn hình tương tác thông minh/máy chiếu, bài giảng điện tử (PowerPoint/Canva), nền tảng trắc nghiệm (Quizizz/Azota/Kahoot), phần mềm đệm nhạc tự động hoặc ứng dụng máy đánh nhịp (Metronome app) để kiểm soát tốc độ dòng nhạc, ứng dụng phân tích cao độ sóng âm giọng hát/đọc nhạc thông minh bằng AI (AI Tuner / Vocal Pitch Monitor).

2. Đối với học sinh

• SGK Âm nhạc 7. 
• Nhạc cụ thể hiện tiết tấu.
• Tìm hiểu trước về nhịp lấy đà và Bài đọc nhạc số 1, trả lời các câu hỏi GV giao từ tiết học trước.
• Thiết bị số: Máy tính bảng hoặc điện thoại thông minh (nếu điều kiện cho phép) có kết nối Internet.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a. Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS vào bài học và giúp HS có hiểu biết ban đầu về bài học mới. 

b. Nội dung: GV cho HS kết hợp vận động theo bài hát "Đời sống không già vì có chúng em" HS trình bày cảm nhận sau khi nghe bài hát. 

c. Sản phẩm học tập: HS lắng nghe, vận động theo giai điệu và lời ca bài hát "Đời sống không già vì có chúng em" cảm nhận sau khi nghe bài hát. 

d. Tổ chức thực hiện: 

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS xem video AI được thiết kế để phục vụ bài dạy và trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó.

- GV cho HS hát kết hợp vỗ tay theo phách bài "Đời sống không già vì có chúng em" để tạo không khí cho lớp học

https://www.youtube.com/watch?v=s12xqs7lswQ&ab

- GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi: Nội dung của bài hát là gì?

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS lắng nghe, vận động theo giai điệu, lời ca bài hát Đời sống không già vì có chúng em.

- Trong không gian âm nhạc tập thể vang lên sống động, HS chú ý giữ cự ly đứng an toàn, đồng thời tự giác điều hòa âm lượng giọng hát vừa phải để duy trì an sinh âm thanh học đường, bảo vệ thính lực cho bản thân và tập thể lớp học.

- HS dựa vào lời ca bài hát để trả lời câu hỏi.

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết). 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời đại diện HS trả lời câu hỏi: Bài hát với giai điệu vui tươi, tràn đầy sức sống ca ngợi cuộc sống tươi đẹp khi có tiếng cười, tiếng hát của trẻ thơ.

- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung. 

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức.

- GV dẫn dắt HS vào bài học mới: Thông thường, các ô nhịp trong một bản nhạc đều phải có đủ số phách theo qui định của số chỉ nhịp. Tuy nhiên, riêng ô nhịp mở đầu có thể đủ hoặc thiếu phách. Nếu ô nhịp mở đầu thiếu, nó sẽ được gọi là gì? Chúng ta hãy cùng tìm hiểu ở bài học ngày hôm nay Tiết 2: Nhịp lấy đà và Bài đọc nhạc số 1

[2.1.TC1a: HS thực hiện các tương tác cơ bản với học liệu số (xem video, trả lời câu hỏi trên môi trường số).

4.3.TC1b: Lựa chọn được những cách thức cơ bản và phổ biến để bảo vệ bản thân khỏi nguy cơ trong môi trường số (Tự điều tiết sắc thái âm lượng giọng hát vừa phải tránh rủi ro đe dọa thính lực khi học tập tập thể).]

2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Tìm hiểu nhịp lấy đà

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS sẽ:

- Biết thế nào là nhịp lấy đà

b. Nội dung: GV trình bày vấn đề; HS quan sát dòng nhạc, quan sát sự khác nhau về tiết tấu; so sánh số phách ô nhịp đầu tiên của dòng nhạc 2 với các ô nhịp khác; HS tìm hiểu khái niệm nhịp lấy đà. 

c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS về khái niệm "Nhịp lấy đà" 

d. Tổ chức hoạt động:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..
 

Hoạt động 2: Nhận biết và thể hiện nhịp lấy đà

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS sẽ:

- Nhận biết và thể hiện được nhịp lấy đà thông qua các bài hát Con đường học trò

­- Sưu tầm được một số bài hát, bản nhạc có sử dụng nhịp lấy đà

b. Nội dung: GV trình bày vấn đề; HS quan sát 1-2 bản nhạc và nhận xét về ô nhịp đầu tiên, ô nhịp kết thúc của bài hát; HS sưu tầm một số bài hát, bản nhạc có sử dụng nhịp lấy đà

c. Sản phẩm học tập: So sánh ô nhịp đầu tiên, ô nhịp kết thúc của bài hát

d. Tổ chức hoạt động:

Hoạt động 3: Đọc nhạc: Bài đọc nhạc số 1

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS sẽ:

- Đọc được gam Đô trưởng và trục của gam

- Đọc được quãng 3

- Luyện tập tiết tấu gõ theo phách

b. Nội dung: GV trình bày vấn đề; HS làm việc theo nhóm, tìm hiểu và trả lời các câu hỏi. HS đọc gam đô trường và trục của gam. HS luyện quãng 3. HS luyện tập tiết tấu gõ theo phách. 

c. Sản phẩm học tập: HS đọc được bài đọc nhạc số 1 

d. Tổ chức hoạt động:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..
 

3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS ôn luyện đọc nhạc kết hợp gõ đệm theo phách và đọc nhạc kết hợp đánh nhịp 4/4 

b. Nội dung: GV hướng dẫn HS đọc nhạc kết hợp gõ đệm theo phách và đọc nhạc kết hợp đánh nhịp 4/4

c. Sản phẩm học tập: HS biết đọc nhạc kết hợp gõ đệm theo phách và đọc nhạc kết hợp đánh nhịp 4/4 

d. Tổ chức hoạt động:

Nhiệm vụ 1: Đọc nhạc kết hợp gõ đệm theo phách

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV hướng dẫn HS tập đọc nhạc kết hợp gõ đệm theo phách: nhấn vào phách 1 và 3, gõ nhẹ ở phách 2 và 4. 

- GV chia lớp thành hai nhóm phối hợp luyện tập nâng cao sắc thái đọc nhạc:

+ Nhóm A: Thực hiện đọc đúng giai điệu cao độ Bài đọc nhạc số 1 mượt mà.

+ Nhóm B: Dùng thanh phách gõ đệm phách mạnh - nhẹ nhịp $4/4$ (nhấn mạnh vào phách 1 và phách 3, gõ nhẹ ở phách 2 và phách 4) bám sát giai điệu.

Bước 2 : HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS thực hành luyện tập theo nhóm. 

- GV giao bài tập số: Trong quá trình luyện tập, các nhóm mở phần mềm ghi âm cơ bản trên máy tính bảng thu âm lại đoạn đọc nhạc thô của nhóm mình, tạo tệp ttin âm thanh định dạng số để phát lại, tự lắng nghe phát hiện lỗi vấp phách dồn nhịp.

- GV bật phần mềm máy đánh nhịp Metronome số đặt tốc độ tự động để giữ nhịp ổn định cho cả lớp hòa âm vang sáng.

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết). 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời một vài nhóm, cá nhân thể hiện trước lớp. 

- GV yêu cầu HS trong lớp lắng nghe, nhận xét cho bạn. 

Bước 4 : Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, sửa sai (nếu có)

[3.1.TC1a: Xác định được các cách tạo và chỉnh sửa nội dung đơn giản ở các định dạng đơn giản (Sử dụng phần mềm ghi âm thô điện thoại tạo tệp tin âm thanh giọng đọc nhạc nhóm phục vụ tự học chuyên môn).]

Nhiệm vụ 2: Đọc nhạc kết hợp đánh nhịp 4/4

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV hỏi: Ô nhịp đầu tiên của bài đọc nhạc số 1 là phách thứ mấy của nhịp 4/4? (Phách thứ 4)

- GV hướng dẫn học sinh đánh nhịp 4/4 trên nền tiết tầu/ file âm thanh

Bước 2 : HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- Các nhóm thực hành đọc nhạc kết hợp đánh nhịp 4/4

- Tổ chức luyện tập theo nhóm: một nhóm đọc, một nhóm đánh nhịp và ngược lại 

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết). 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV gọi 1-2 nhóm lên trình bày

- GV yêu cầu HS trong lớp lắng nghe, nhận xét cho nhóm bạn. 

Bước 4 : Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, sửa sai (nếu có).

Nhiệm vụ 3: Củng cố bài học bằng trò chơi trắc nghiệm 

a. Mục tiêu: HS nắm được nội dung đã học thông qua trò chơi trắc nghiệm.

b. Nội dung: GV yêu cầu HS hoàn thành bài tập trắc nghiệm.

c. Sản phẩm: Kết quả bài tập trắc nghiệm của HS.

d. Tổ chức thực hiện:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV tổ chức trò chơi trắc nghiệm nhanh trên Quizizz/ Kahoot để củng cố toàn bài.

- GV cung cấp mã QR hoặc đường Links cho HS làm.

- Bộ câu hỏi trắc nghiệm:

Câu 1: Trong nhạc lý lý thuyết cơ bản, ô nhịp đầu tiên của bản nhạc không đủ số lượng phách theo quy định quy chuẩn của chỉ số nhịp được đặt tiêu đề gọi là gì?

A. Ô nhịp kết thúc bài

B. Nhịp lấy đà (Ô nhịp thiếu)

C. Nhịp điệu bè hòa âm

D. Ô vạch dấu lặng tròn

Câu 2: Chỉ số nhịp lấy đà quy định số phách thiếu hụt của ô nhịp đầu tiên trong khuông nhạc chép sẽ được thực hiện bù trừ phách vào vị trí ô nhịp nào của bản nhạc đó?

A. Bù vào ô nhịp thứ hai của bản nhạc

B. Bù vào ô nhịp chứa đoạn cao trào điệp khúc

C. Bù thẳng vào ô nhịp cuối cùng của bản nhạc để tạo sự cân bằng trường độ

D. Không cần thực hiện bù phách giữ nguyên bản nhạc thiếu

Câu 3: Bản nhạc của Bài đọc nhạc số 1 được biên soạn viết ở chỉ số nhịp mấy và chứa đựng những hình nốt trường độ chủ đạo nào dưới đây?

A. Nhịp 2/4; chỉ chứa hình nốt đen và nốt trắng thong thả

B. Nhịp 3/4; gồm hình nốt móc kép chạy dồn dập liên tục

C. Nhịp 4/4 (C); gồm hình nốt móc đơn, nốt đen, nốt trắng và nốt trắng chấm dôi ngân phách

D. Nhịp 6/8; chỉ chứa hình nốt tròn ngân dài suốt khuông nhạc

Câu 4: Khi thực hành gõ đệm thanh phách mộc cho Bài đọc nhạc số 1 viết ở nhịp 4/4 tại hoạt động Luyện tập, trật tự nhấn nhấn sắc thái phách mạnh – nhẹ tuân thủ cơ chế ô nhịp nào?

A. Thực hiện nhấn mạnh vào phách 1 và phách 2, gõ nhẹ ở phách 3 và phách 4 

B. Tất cả 4 phách trong ô nhịp đều gõ sắc thái nhẹ bằng nhau 

C. Tất cả 4 phách trong ô nhịp đều gõ sắc thái mạnh bằng nhau

D. Thực hiện nhấn mạnh vào phách 1 và phách 3 (phách mạnh và mạnh vừa), gõ nhẹ ở phách 2 và phách 4 (phách nhẹ)

Câu 5: Tác phẩm ca khúc học hát rộn ràng nào em được ca hát mở đầu tiết học có chứa đựng cấu trúc cấu tạo nhịp lấy đà ở ô nhịp đầu tiên bản nhạc?

A. Bài hát Khai trường (Minh Châu - Thơ: Nguyễn Bùi Vợi)

B. Bài hát Những ước mơ (Nguyễn Ngọc Thiện)

C. Bài hát Đời sống không già vì có chúng em (Trịnh Công Sơn)

D. Bài hát Con đường học trò (Nguyễn Văn Hiên) 

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS mở thiết bị di động cá nhân hoặc máy tính bảng nhóm, chủ động lựa chọn công cụ camera quét mã QR phòng thi để tương tác trực tiếp, làm trắc nghiệm nhanh bấm chọn đáp án A, B, C, D hiển thị trên màn hình.. 

- HS sử dụng thiết bị cá nhân truy cập phòng thi để trả lời câu hỏi trực tuyến trong thời gian 5 phút, hệ thống sẽ tự động chấm điểm và xếp hạng.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết). 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- Hệ thống tự động chấm điểm và xếp hạng.

- GV chiếu bảng xếp hạng và chữa nhanh câu sai nhiều nhất.

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, bổ sung ý kiến (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá và chốt đáp án.

- GV sử dụng ứng dụng kenhhoctap.edu.vn để tham khảo và cho sinh làm trắc nghiệm online.

Link: https://kenhhoctap.edu.vn/bai-tap/trac-nghiem-am-nhac-7-ket-noi-chu-de-1-ngay-khai-truong-25086

- GV chuyển sang nội dung mới. 

[2.1.TC1a: HS lựa chọn và sử dụng công nghệ số đơn giản để tương tác trong lớp học.]

4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..