Giáo án NLS Công dân 7 kết nối Bài 5: Bảo tồn di sản văn hoá

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV hướng dẫn HS đọc thông tin SGK, quan sát Hình 1-6 SGK tr.24. 25, thảo luận nhóm trả lời các câu hỏi: 

+ Đâu là di sản văn hoá? Đâu không phải là di sản văn hóa? 

+ Hãy chỉ ra đâu là di sản văn hoá vật thể, đâu là đi sản văn hoá phì vật thể. 

- GV thiết lập một bảng nhóm trực tuyến trên công cụ cộng tác trực tuyến Google Slides/Padlet. Các nhóm sử dụng máy tính bảng/smartphone cá nhân để truy cập, lựa chọn phần mềm này làm không gian số để cùng nhau thảo luận, điền kết quả phân loại di sản văn hóa vật thể và phi vật thể một cách đồng bộ thay vì viết giấy truyền thống.

- GV phát phiếu học tập cho các nhóm và hướng dẫn các nhóm hoàn thành.

- GV yêu cầu HS tiếp tục thảo luận theo nhóm và trả lời câu hỏi:

+ Nêu khái niệm di sản văn hóa.

+ Thế nào là di sản văn hóa vật thể, di sản văn hóa phi vật thể?

- GV hướng dẫn HS liên hệ thực tế và trả lời câu hỏi: Kể thêm những di sản văn hóa khác ở Việt Nam mà em biết. 

- GV trình chiếu thêm cho HS quan sát hình ảnh di sản văn hóa khác ở Việt Nam:

+ Quần thể  di tích Cố đô Huế

+ Đô thị cổ Hội An

+ Di tích Mỹ Sơn

+ Khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long

+ Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng (Hang Sơn Đoòng)

+ Quần thể danh thắng Tràng An

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS đọc thông tin SGK, quan sát Hình 1-6 SGK tr.24. 25, thảo luận theo nhóm, trả lời câu hỏi và hoàn thành Phiếu học tập. 

- HS trong nhóm mở thiết bị số cá nhân, truy cập liên kết Google Slides/Padlet chung, cùng lựa chọn các ô dữ liệu tương ứng để nhập thông tin phân loại rõ ràng và thường xuyên theo sự phân công của trưởng nhóm.

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết). 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV hiển thị trang Padlet/Slides của các nhóm lên màn hình chiếu lớn. Đại diện các nhóm trình bày kết quả phân loại và khái niệm. Nhóm khác nhận xét.

- GV mời đại diện HS trình bày khái niệm di sản văn hóa và một số loại di sản văn hóa của Việt Nam (di sản văn hóa vật thể và di sản văn hóa phi vật thể); tên một số DSVH ở Việt Nam

- GV yêu cầu HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung. 

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức, chuyển sang nội dung mới.

1. Tìm hiểu khái niệm di sản văn hóa và một số loại di sản văn hóa của Việt Nam

Đọc thông tin, quan sát hình và hoàn thành nhiệm vụ vào Phiếu học tập

- Hình 1 (Hồ Gươm, Hà Nội): di sản văn hóa vật thể.

- Hình 2 (Cầu Cần Thở, TP. Cần Thơ): không phải di sản văn hóa.

- Hình 3 (Nhã nhạc cung đình Huế, Thừa Thiên Huế): di sản văn hóa phi vật thể.

- Hình 4 (Tháp Chăm, Ninh Thuận): di sản văn hóa vật thể.

- Hình 5 (Vịnh Hạ Long, Quảng Ninh): di sản văn hóa vật thể.

- Hình 6 (Không gian văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên): di sản văn hóa phi vật thể.

Khái niệm di sản văn hóa và một số loại di sản văn hóa của Việt Nam

- Di sản văn hoá là những sản phẩm vật chất, tinh thần có giá trị lịch sử, văn hoá, khoa học, được lưu truyền từ thế hệ này qua thế hệ khác.

- Di sản văn hoá phi vật thể là sản phẩm tinh thần gắn với cộng đồng hoặc cá nhân, vật thể và không gian văn hoá liên quan, có giá trị lịch sử, văn hoá, khoa học, thể hiện bản sắc của cộng đồng, không ngừng được tái tạo và được lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác bằng truyền miệng, truyền nghề, trình diễn và các hình thức khác.

- Di sản văn hoá vật thể là sản phẩm vật chất có gia trị lịch sử, văn hoá, khoa học, bao gồm di tích lịch sử  văn hoá, danh lam thắng cảnh, di vật, có vật, bảo vật quốc gia....

- Một số DSVH ở Việt Nam:

+ Di sản văn hóa vật thể:

• Quần thể di tích Cố đô Huế.
• Phố cổ Hội An.
• Hoàng thành Thăng Long.

+ Di sản văn hóa phi vật thể:

• Dân ca Quan họ.
• Ca trù.
• Hội Gióng.
• Hát xoan Phú Thọ.

2.4.TC1a: Lựa chọn được các công cụ và công nghệ số được xác định rõ ràng và thường xuyên (Google Slides/Padlet) cho các quá trình hợp tác thảo luận, hoàn thành nhiệm vụ phân loại nhóm.

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV hướng dẫn HS tìm hiểu Điều 14 Luật Di sản văn hoá năm 2001 - sửa đổi, bổ sung năm 2009 trong SGK tr.27.

Điều 14. Tổ chức, cá nhân có các quyền và nghĩa vụ sau đây:

1. Sở hữu hợp pháp di sản văn hóa;

2. Tham quan, nghiên cứu di sản văn hóa;

3. Tôn trọng, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa;

4. Thông báo kịp thời địa điểm phát hiện di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia, di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh; giao nộp di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia do mình tìm được cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền nơi gần nhất;

5. Ngăn chặn hoặc đề nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyền ngăn chặn, xử lý kịp thời những hành vi phá hoại, chiếm đoạt, sử dụng trái phép di sản văn hóa.

- GV chia HS thành các nhóm, yêu cầu HS đọc trường hợp trong SGK tr.27, thảo luận và trả lời câu hỏi: Chính quyền và nhân dân xã V đã thực hiện các quy định của pháp luật về quyền và nghĩa vụ của các tổ chức, cá nhân trong việc bảo vệ di sản văn hoá như thế nào? 

- GV cho phép các nhóm ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo giáo dục bằng cách sử dụng một Chatbot AI (Google Gemini/ChatGPT) trên thiết bị số của nhóm. HS nhập lệnh nhờ AI hỗ trợ: "Tóm tắt ngắn gọn các hành vi bị nghiêm cấm trong Luật Di sản văn hóa Việt Nam để học sinh lớp 7 dễ hiểu". Học sinh sử dụng thông tin thu được để đối chiếu, kiểm tra lại nội dung thảo luận.

- GV yêu cầu HS tiếp tục thảo luận theo nhóm và trả lời câu hỏi: Hãy nêu thêm các quy định cơ bản của pháp luật về quyền và nghĩa vụ của các tổ chức, cá nhân trong việc bảo vệ di sản văn hóa.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS tìm hiểu Điều 14 (Luật Di sản văn hóa năm 2001 – sửa đổi, bổ sung năm 2009) và trường hợp trong SGK tr.27; thảo luận theo nhóm, trả lời câu hỏi.

- HS đại diện nhóm thực hiện nhập câu lệnh rõ ràng vào công cụ AI. Toàn nhóm cùng đọc kết quả xử lý của AI, phân tích dưới khía cạnh quy định pháp luật hiện hành để hoàn thiện nội dung bài tập nhóm một cách tự giác.

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết). 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời đại diện HS trình bày một số quy định cơ bản của pháp luật về quyền và nghĩa vụ của các tổ chức, cá nhân trong việc bảo vệ di sản văn hóa.

- GV yêu cầu HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung. 

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức, chuyển sang nội dung mới.

3. Tìm hiểu một số quy định cơ bản của pháp luật về quyền và nghĩa vụ của các tổ chức, cá nhân trong việc bảo vệ di sản văn hóa

Đọc Điều 14 Luật Di sản văn hóa, tình huống SGK đưa ra và trả lời câu hỏi

Chính quyền và nhân dân xã V đã có những việc làm đúng theo quy định củapháp luật để bảo vệ đi sản văn hoá  như: 

- Chính quyền địa phương rất chăm lo việc bảo tồn đi tích, ngăn chặn và xử lí nghiêm những hành vi phá hoại ảnh hưởng đến di tích.

- Bà con trong xã thường nhắc nhở nhau giữ gìn vệ sinh, tôn tạo di tích luôn khang trang, sạch đẹp.

Quy định cơ bản của pháp luật về quyền và nghĩa vụ của các tổ chức, cá nhân trong việc bảo vệ di sản văn hóa

Đề bảo tồn các đi sản văn hoá, Nhà nước nghiêm cấm các hành vi xâm phạm tới di sản văn hoá như: 

- Chiếm đoạt, làm sai lệch di sản văn hoá.

- Hủy hoại hoặc gây nguy cơ huỷ hoại di sản văn hoá.

- Đào bới trái phép địa điểm khảo cổ.

- Xây dựng trái phép, lần chiếm đất đai thuộc di tích lịch sử văn hoá, danh lam thắng cảnh.

- Mua bán, trao đổi và vận chuyên trái phép di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia thuộc di tích lịch sử  văn hoá, danh lam thắng cảnh.

- Đưa trái phép di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia ra nước ngoài.

- Lợi dụng việc bảo tồn và phát huy di sản văn hóa để trục lợi, hoạt động mê tín dị đoan và thực hiện những hành vi khác trái pháp luật.

6.2.TC1a: Sử dụng hiệu quả các công cụ AI trong học tập hàng ngày để tạo, khám phá tri thức và tìm kiếm giải pháp phân tích quy định pháp luật bảo tồn di sản.