Giáo án NLS Ngữ văn 7 kết nối Bài 6: Con hổ có nghĩa

Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu câu chuyện của con hổ với bà Trần

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS thảo luận cặp đôi, trả lời câu hỏi: Các con hổ đã được bà đỡ Trần giúp đỡ như thế nào?

- GV gợi ý cho HS trả lời thông qua những câu hỏi nhỏ:

+ Bà Trần và con hổ gặp nhau trong hoàn cảnh như thế nào? 

+ Thái độ của bà Trần ra sao? Tại sao con hổ lại nhờ bà giúp?

- GV đặt thêm câu hỏi: Hổ đã làm gì để tri ân người giúp mình? Qua đó, em thấy con hổ và bà Trần có tính cách như thế nào?

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS làm việc cá nhân, HS thực hiện nhiệm vụ học tập.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời một số HS trình bày kết quả trước lớp, yêu cầu cả lớp lắng nghe và nhận xét.

Bước 4: Đánh gợi giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ, chốt kiến thức.

- GV chốt kiến thức: 

Chúng ta có thể thấy được, con hổ trong câu chuyện tưởng chừng ban đầu đáng sợ như thế nào, hóa ra nó lại là một loài động vật thủy chung, biết ơn và đền đáp ơn nghĩa cho người đã giúp đỡ mình là bà Trần. Nhờ có sự giúp đỡ, lòng yêu thương, tốt bụng của bà Trần đã giúp hổ cái vượt qua được khó khăn, mang lại niềm vui cho gia đình nhà hổ. 

Nhiệm vụ 2: Tìm hiểu câu chuyện của hổ với bác tiều phu 

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS làm việc cá nhân: Các con hổ đã được bác tiều phu giúp đỡ như thế nào?

- GV gợi ý cho HS trả lời thông qua những câu hỏi nhỏ:

+ Bác tiều phu và con hổ gặp nhau trong hoàn cảnh như thế nào? 

+ Thái độ của bác tiều phu ra sao? Tại sao con hổ lại nhờ bà giúp?

- GV đặt thêm câu hỏi: Hổ đã làm gì để tri ân người giúp mình? Qua đó, em thấy con hổ và bác tiều phu có tính cách như thế nào?

- GV yêu cầu HS sử dụng sơ đồ tư duy (MindMeister/Canva) để so sánh hành động trả ơn của 2 con hổ (vật chất: bạc và tinh thần: chịu tang).

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS đọc lại văn bản và suy nghĩ để trả lời câu hỏi.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV gọi HS trình bày trước lớp. Cả lớp lắng nghe, nhận xét và bổ sung.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ, chốt kiến thức è Ghi lên bảng.

- GV chốt kiến thức:

Cũng giống như câu chuyện ở đoạn trước, ở câu chuyện này, ta cũng thấy được sự ân nghĩa thủy chung của các con hổ dành cho những vị ân nhân đã giúp đỡ mình. Sự đền đáp đó không chỉ được thể hiện ở lúc bác tiều phu còn sống mà còn được nhắc đến khi bác đã mất. Điều đó chứng minh được ân tình sâu nặng của con hổ dành cho bác tiều phu. Chính sự can đảm và lòng yêu thuong loài vật của bác tiều phu đã khiến cho câu chuyện cảm động hơn hết. 

Nhiệm vụ 3: Giải thích tiếng gầm của hai con hổ ở cuối câu chuyện.

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS tự do thảo luận theo nhóm nhỏ thực hiện yêu cầu:

+ Kẻ vào vở bảng so sánh hai tiếng gầm của hai con hổ ở cuối mỗi câu chuyện. 

+ Giải thích mỗi tiếng gầm có ý nghĩa như thế nào?

- GV yêu cầu HS thảo luận nhóm: "Liệu một Robot tích hợp AI có thể thực hiện được những hành vi 'có nghĩa' như con hổ trong truyện không? Điều gì tạo nên sự khác biệt giữa lập trình và tình cảm thực sự?".

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS thảo luận theo nhóm, suy nghĩ để hoàn thiện bảng. 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời đại diện một số nhóm HS trình bày bảng trước lớp, yêu cầu cả lớp nhận xét và góp ý

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ, chốt kiến thức è Ghi lên bảng.

Nhiệm vụ 4: Tìm hiểu nghệ thuật và nội dung ý nghĩa.

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS: Em hãy tổng kết về nghệ thuật và nội dung của văn bản.

- GV đặt thêm câu hỏi trong SGK trang 16: Mượn hình tượng con hổ có nghĩa, tác phẩm đã gửi gắm bài học đạo lí nào cho con người?

- GV gợi ý cho HS khả năng tahy thế con hổ bằng một nhân vật khác. GV tổ chức cho HS chọn một trong số những đối tượng sau để thay thế cho con hổ: 

+ Nhóm 1: chó sói, sư tủ, một kẻ hung tợn,… 

+ Nhóm 2: thỏ, nai, một người dân bình thường,…

- GV dẫn dắt để HS nhận ra các đối tượng ở nhóm 1 thay thế là phù hợp

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS thảo luận, suy nghĩ để tổng kết bài học.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời HS phát biểu trước lớp, yêu cầu cả lớp nhận xét, góp ý, bổ sung (nếu cần thiết).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ, chốt kiến thức è Ghi lên bảng:

- GV chốt kiến thức: Mượn chuyện con hổ, nhân dân ta có dụng ý: con hổ là loài vật man rợ, còn có lòng biết ơn huống chi là con ngưởi è Ý nghĩa: giáo dục lòng biết ơn, khuyên người ta biết trọng ân nghĩa. 

II. Đọc – hiểu văn bản

1. Câu chuyện của con hổ với bà Trần

- Địa điểm: huyện Đông Triều. 

- Không gian: ngọn núi sâu trong rừng

- Thời gian: buổi đêm

- Hoàn cảnh: 

+ Hổ cái sắp sinh con

+ Hổ đực đi tìm bà đỡ Trần

- Hành động của hổ: Hổ đực lao tới cõng bà, chạy như bay xuyên qua bụi rậm, gai góc. Hổ luôn bảo vệ sự an toàn cho bà đỡ

èHành động khẩn trương, quyết liệt, thể hiện tình cảm, sự lo lắng của hổ đối với người thân.

- Thái độ của bà Trần: lúc đầu bà rất sợ, nhưng đã vượt qua nỗi sợ hãi, nhận ra sự chỉ dẫn và những giọt nước mắt của hổ đực mà đồng ý đỡ một ca đẻ khó cho hổ cái. 

- Bà Trần đã làm như thế nào? Bà lấy thuốc kích đẻ trong dải áo, hòa với nước suối cho hổ cái uống, sau đó xao bụng cho nó. 

- Kết quả: hổ cái sinh con, nằm phục xuống, dáng mệt mỏi; hổ đực mừng rỡ đùa giỡn với con mình. 

- Cách trả ơn, đáp nghĩa của hổ đực: vừa quý vừa nhìn bà (thể hiện thái độ biết ơn) – tặng khối bạc (tạ ơn bằng vật chất) – dẫn ra khỏi rừng (bảo vệ an toàn cho ân nhân) – quẫy đuôi tiễn biệt – bà đỡ đi khá xa mới gầm lớn rồi mới rời đi (vừa quan sát để đảm bảo sự an tòa của ân nhân, vừa thể hiện tình cảm lưu luyến, trân trọng).

- Bà Trần nhận được gi? Nhờ có số bạc ấy mà bà Trần đã sống qua được năm mất mùa. 

2. Câu chuyện của hổ với bác tiều phu

- Địa điểm: huyện Lạng Giang 

- Không gian: thung lũng trước ngọn núi.  

- Thời điểm: bác tiều phu đang kiểm củi ở chân núi.

- Hoàn cảnh: hổ bị hóc xương, đau đớn, bất lực. 

- Thái độ của bác tiều phu: ban đầu bác hơi sợ, nhưng bác đã chủ động uống rượu lấy can đảm thò tay vào trong họng hổ để lấy ra chiếc xương bò to. 

- Bác tiều phu đã làm như thế nào? Bác uống rượu rồi trèo lên cây khô hô lên khiến con hổ nghe thấy há miệng cầu cứu, bác đã giúp con hổ lấy xương ra.

- Kêt quả: hổ liếm mép, thoải mái vì đã lấy được xương trong cổ họng. 

- Cách trả ơn, đáp nghĩa của con hổ: nhìn khuôn mặt bác tiều (để ghi nhớ khuôn mặt ân nhân) – mang hươu đến và gầm dữ dội (tặng quà và gửi lòi tri ân) – đến truớc mộ, dụi đầu vào quan tài, gầm gào (đến viếng, thể hiện lòng thương mến, xót xa đối với ân nhân đã khuất) – ngày giỗ lại nhớ mang các con đến để ngoài cửa trong mấy chục năm liền (tình cảm vững bền, khắc cốt ghi tâm ơn nghĩa của ân nhân với mình)

3. Tiếng gầm của hai con hổ ở cuối câu chuyện. 

III. Tổng kết

1. Nội dung

     Văn bản “Con hổ có nghĩa” kể về hai câu chuyện riêng lẻ những liên quan đến nhau, đều mang lại những bài học, đề cao ân nghĩa trong đạo lí là người. Từ đó, tác giả muốn nhắn nhủ đến người đọc phải biết ơn những người đã giúp đỡ mình. 

2. Nghệ thuật

- Mượn chuyện loài vật để nói lên chuyện con người. 

- Kết hợp linh hoạt các biện pháp nhân hóa, so sánh,….

3.1.TC1a: HS sử dụng phần mềm trình chiếu hoặc sơ đồ tư duy để hệ thống hóa hai câu chuyện về "con hổ có nghĩa".

6.1.TC1a:  HS nhận diện được sự khác biệt giữa cách con người cảm thụ lòng biết ơn qua văn học và cách AI mô phỏng cảm xúc dựa trên dữ liệu.