Giáo án NLS Lịch sử 6 kết nối Bài 15: Chính sách cai trị của các triều đại phong kiến phương Bắc và sự chuyển biến của xã hội Âu Lạc

Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu về bộ máy cai trị

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập 

- GV chia lớp thành 3 nhóm lớn và nêu nhiệm vụ số:

+ Nhóm 1: Quan sát Lược đồ Giao Châu (SGK). Dùng Google Maps tìm xem trị sở Luy Lâu ngày nay thuộc tỉnh nào của Việt Nam? (Bắc Ninh).

+ Nhóm 2: Tìm kiếm trên Google Images hình ảnh các sản vật bị bắt cống nạp: "Ngọc trai", "Đồi mồi", "Sừng tê giác" để thấy sự quý hiếm và nguy hiểm khi khai thác.

Ngọc trai

Đồi mồi

Sừng tê giác

+ Nhóm 3: Tra nhanh từ điển online hoặc Google để tìm hiểu khái niệm "Đồng hóa văn hóa" là gì? (đồng hóa là bắt người Việt theo phong tục Hán).

- GV yêu cầu HS thảo luận nhóm (4 HS), đọc thông tin mục 1a, quan sát Hình 1, 2 – SGK tr.65, 66 và nêu nhiệm vụ: Hãy cho biết một số chính sách để áp đặt bộ máy cai trị của phong kiến phương Bắc ở nước ta.

- GV yêu cầu HS đọc mục Em có biết? để nhận biết được vai trò là trị sở, trung tâm chính trị quyền lực của các triều đại phong kiến phương Bắc từ thời Đông Hán đến thời Đường.

- GV giải thích rõ hơn về việc chính quyền đô hộ chia tách lãnh thổ Âu Lạc thành các châu quận:

+ Nhà Triệu chia Âu Lạc thành 2 quận: Giao Chỉ (tương đương khu vực Bắc Bộ ngày nay), Cửu Chân (tương đương với vùng Thanh Hoá, Nghệ An, Hà Tĩnh). 

+ Nhà Hán lập thêm một quận là Nhật Nam (tương đương với vùng Quảng Bình - Quảng Nam), gộp với 6 quận của Trung Quốc thành Giao Châu. 

+ Thời Tuỳ, Đường, nước ta được chia làm nhiều châu, trực thuộc An Nam đô hộ phủ,…

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS đọc thông tin mục 1a – SGK tr.65, 66 và thực hiện yêu cầu. 

- GV theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết. 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV gọi HS đại diện đứng dậy trả lời.

- GV gọi đại diện HS khác đứng dậy bổ sung, nhận xét.

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức, chuyển sang nội dung mới.

1. Chính sách cai trị của các triều đại phong kiến phương Bắc 

a. Về bộ máy cai trị

- Năm 179 TCN: Triệu Đà chiếm Âu Lạc.

- Chính sách:

+ Sáp nhập nước ta vào lãnh thổ Trung Quốc.

+ Chia thành các đơn vị hành chính như châu – quận, dưới châu – quận là huyện.

+ Từ sau khởi nghĩa Hai Bà Trưng, chính quyền từ cấp huyện trở lên đều do người Hán nắm giữ.

+ Xây đắp thành lũy lớn ở trị sở các châu – quận: thành Luy Lâu, thành Tống Bình – Đại La,…

+ Bố trị lực lượng quân đồn trú để bảo vệ chính quyền.

+ Áp dụng luật pháp hà khắc và thẳng tay đàn áp các cuộc đấu tranh của nhân dân ta (các hình phạt nặng như đánh đập dã man, thích chữ vào mặt, xẻo mũi,...).

Nhiệm vụ 2: Tìm hiểu về kinh tế

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập 

- GV yêu cầu HS: Xác định các từ/cụm từ trong đoạn Tư liệu 1 về chính sách bóc lột của phong kiến phương Bắc về kinh tế.

- GV yêu cầu HS thảo luận nhóm đôi và nêu yêu cầu: Khai thác thông tin mục 1b, Tư liệu 1 – SGK tr.67 và nêu những chính sách bóc lột kinh tế của các phong kiến phương Bắc về kinh tế.

- GV nêu yêu cầu mở rộng: Vì sao các triều đại phong kiến phương Bắc lại nắm độc quyền về sắt và muối? 

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS đọc Tư liệu 1 và xác định từ/cụm từ: ngọc trai, lông (chim) trả, tê, voi, đồi mồi, hương lạ, gỗ tốt, không liêm khiết, vơ vét của cải cho đầy, xin đổi đi.

- HS đọc thông tin mục 1b – SGK tr.67 và thực hiện yêu cầu. 

- GV theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết. 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV gọi HS đại diện đứng dậy trả lời.

- GV gọi đại diện HS khác đứng dậy bổ sung, nhận xét.

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức, chuyển sang nội dung mới.

b. Về kinh tế

* Chính sách bóc lột về kinh tế:

- Chiếm ruộng đất của nhân dân Âu Lạc.

- Lập thành ấp, trại và bắt dân ta cày cấy.

- Áp đặt chính sách tô thuế nặng nề, đặc biệt là dưới thời Đường.

- Nắm độc quyền về sắt và muối. 

- Bắt dân ta cống nạp nhiều loại vải vóc, hương liệu, sản vật quý để đưa về Trung Quốc. 

* Giải thích: Các triều đại phong kiến phương Bắc lại nắm độc quyền về sắt và muối vì:

+ Muối là gia vị chính không thể thiếu trong cuộc sống hàng ngày.

+ Sắt là vật liệu chính để chế tạo lao động công cụ, vũ khí.

Nhiệm vụ 3: Tìm hiểu về văn hóa – xã hội

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập 

- GV yêu cầu HS: Đọc Tư liệu 2 và chỉ ra một vài ý thể hiện chính sách văn hóa – xã hội của chính quyền phương Bắc.

- GV yêu cầu HS đọc thông tin mục 1c – SGK tr.67, 68 và trả lời câu hỏi: Chính quyền phương Bắc đã thực hiện chính sách cai trị về văn hóa đối với nước ta như thế nào?

- GV giải thích cho HS khái niệm “đồng hóa dân tộc”: Đó là việc ép buộc, bắt một dân tộc khác phải chấp nhận ngôn ngữ, chữ viết, phong tục, tập quán của dân tộc mình.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS đọc Tư liệu 2 và xác định từ/cụm từ: mở 9 quận, đặt chức thứ sử ở Giao Chỉ, dời người phạm tội ở Trung Quốc sang ở lẫn vào các nơi ấy, học sách ít nhiều, hơi thông hiểu lễ hóa.

- HS đọc thông tin mục 1c – SGK tr.67, 68 và thực hiện yêu cầu. 

- GV theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết. 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- Đại diện nhóm trình bày kết hợp hình ảnh minh họa trên thiết bị.

- GV gọi HS đại diện đứng dậy trả lời.

- GV gọi đại diện HS khác đứng dậy bổ sung, nhận xét.

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức, chuyển sang nội dung mới.

c. Về văn hóa – xã hội

- Đưa người Hán sang ở cùng dân tộc Việt.

- Bắt nhân dân ta phải theo phong tục, luật pháp của người Hán.

- Tìm mọi cách xóa bỏ những phong tục, tập quán lâu đời của người Việt.

Câu 1. Mục đích sâu xa nhất của các triều đại phong kiến phương Bắc khi sáp nhập đất đai Âu Lạc vào lãnh thổ Trung Quốc là gì?

A. Dễ dàng quản lý dân số để thu thuế.

B. Giúp nhân dân Âu Lạc phát triển kinh tế và văn hóa.

C. Mở rộng thị trường buôn bán xuống phía Nam.

D. Xóa bỏ tên nước ta, biến nước ta vĩnh viễn thành một bộ phận của Trung Quốc.

Câu 2. Trong bộ máy cai trị của chính quyền đô hộ, chức quan nào nắm quyền lực cao nhất tại các quận?

A. Thái thú (người Hán).

B. Lạc tướng (người Việt).

C. Thứ sử (người Hán).

D. Hào trưởng (người Việt).

Câu 3. …………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..