Giáo án NLS Lịch sử 8 kết nối Bài 18: Phong trào chống Pháp trong những năm 1885 – 1896
Giáo án NLS Lịch sử 8 kết nối tri thức Bài 18: Phong trào chống Pháp trong những năm 1885 – 1896. Với năng lực số được tích hợp, tiết học sẽ giúp học sinh làm quen và ứng dụng công nghệ, tin học. KHBD này là file word, tải về dễ dàng. Là mẫu giáo án mới nhất năm 2026 để giáo viên dạy tốt môn Lịch sử 8.
Xem: => Giáo án tích hợp NLS Lịch sử 8 kết nối tri thức
Ngày soạn:…/…/…
Ngày dạy:…/…/…
BÀI 18: PHONG TRÀO CHỐNG PHÁP TRONG NHỮNG NĂM 1885 – 1896
(2 tiết)
I. MỤC TIÊU BÀI HỌC
1. Kiến thức
Sau bài học này, HS sẽ:
- Trình bày được một số cuộc khởi nghĩa tiêu biểu trong phong trào Cần Vương và cuộc khởi nghĩa Yên Thế.
2. Năng lực
Năng lực chung:
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: khả năng thực hiện nhiệm vụ một cách độc lập hay theo nhóm; Trao đổi tích cực với giáo viên và các bạn khác trong lớp.
- Năng lực tự chủ và tự học: biết lắng nghe và chia sẻ ý kiến cá nhân với bạn, nhóm và GV. Tích cực tham gia các hoạt động trong lớp.
- Giải quyết vấn đề và sáng tạo: biết phối hợp với bạn bè khi làm việc nhóm, tư duy logic, sáng tạo khi giải quyết vấn đề.
Năng lực riêng:
- Rèn luyện phương pháp quan sát tranh, ảnh, sử dụng bản đồ, các tư liệu lịch sử, văn học để minh họa, khắc sâu những nội dung cơ bản của bài học trên lớp.
Năng lực số:
- 1.1.TC2a: Xác định được mục tiêu, yêu cầu tìm kiếm và từ khóa phù hợp để thu thập dữ liệu (Tìm kiếm thông tin chi tiết về địa thế căn cứ Ba Đình, Bãi Sậy).
- 2.1.TC2a: Sử dụng được một số công cụ, phần mềm thông dụng để trao đổi, chia sẻ thông tin (Sử dụng Padlet để tổng hợp kết quả thảo luận nhóm; Quizizz để ôn tập).
- 3.1.TC2a: Tạo được nội dung số đơn giản phục vụ học tập (Thiết kế sơ đồ tư duy hoặc infographic về cuộc khởi nghĩa Hương Khê trên Canva/PowerPoint).
- 5.3.TC2a: Sử dụng được phần mềm, công cụ kĩ thuật số để giải quyết vấn đề cụ thể (Sử dụng Google Earth/Maps để phân tích lợi thế quân sự của địa hình Yên Thế).
- 6.2.TC2a: Sử dụng được một số chức năng cơ bản của công cụ trí tuệ nhân tạo (Sử dụng AI để so sánh điểm giống và khác nhau giữa phong trào Cần Vương và khởi nghĩa Yên Thế).
3. Phẩm chất
- Hiểu được tinh thần bất khuất, kiên cường chống ngoại xâm của nhân dân ta.
- Bồi dưỡng, nâng cao lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc, trân trọng và biết ơn những vị anh hùng dân tộc.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC
1. Đối với giáo viên
- SGK, SBT, KHBD Lịch sử và Địa lí 8 – phần Lịch sử.
- Phiếu học tập dành cho HS.
- Tranh, ảnh, tư liệu lịch sử về phong trào chống Pháp trong những năm 1885 – 1896.
- Máy tính, máy chiếu (nếu có).
- Video AI được tạo bằng các công cụ AI để khởi động bài học.
- Học liệu số: Lược đồ phong trào Cần Vương (file ảnh/Flash); Link Padlet lớp học; Bộ câu hỏi trắc nghiệm trên Quizizz.
2. Đối với học sinh
- SGK Lịch sử và Địa lí 8 – phần Lịch sử.
- Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm có liên quan đến nội dung bài học và dụng cụ học tập theo yêu cầu của GV.
- Thiết bị di động (Smartphone/Tablet) có kết nối Internet để tra cứu và thực hiện nhiệm vụ.
III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: Khơi dậy hứng thú học tập cho HS, tạo không khí vui vẻ khám phá bài học mới và chuyển giao nhiệm vụ học tập.
b. Nội dung: HS xem video và trả lời câu hỏi.
c. Sản phẩm: HS trả lời câu hỏi xuất hiện trong video.
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV yêu cầu xem video AI được thiết kế để phục vụ bài dạy.
- GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó.
Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS vận dụng kiến thức bản thân để trả lời câu hỏi.
- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận
- GV mời đại diện HS trình bày câu trả lời.
- GV mời đại diện HS khác nhận xét, bổ sung, nêu ý kiến (nếu có).
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV nhận xét, đánh giá, chuẩn kiến thức.
- GV dẫn dắt HS vào bài học: Sau khi buộc Triều Nguyễn kí Hiệp ước Pa-tơ-nốt (1884), Pháp dù đã cơ bản đặt được ách thống trị trên toàn bộ Việt Nam nhưng quân Pháp còn phải mất hơn 10 năm liên tục, hao quân, tốn của, dùng quân sự hòng đàn áp các cuộc phản kháng của nhân dân Việt Nam. Vậy, phong trào chống Pháp những năm cuối thế kỉ XIX diễn ra như thế nào? Có những cuộc khởi nghĩa tiêu biểu nào? Chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu trong bài học ngày hôm nay – Bài 18: Phong trào chống Pháp trong những năm 1885 – 1896.
[2.1.TC2a: HS thực hiện các tương tác cơ bản với học liệu số (xem video, trả lời câu hỏi trên môi trường số).]
2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1. Một số cuộc khởi nghĩa tiêu biểu trong phong trào Cần Vương
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS:
- Nêu được nguyên nhân bùng nổ của phong trào Cần Vương.
- Nêu được nhận xét về phong trào Cần Vương chống Pháp cuối thế kỉ XIX.
- Giới thiệu được một số cuộc khởi nghĩa tiêu biểu trong phong trào Cần Vương.
b. Nội dung:
- GV yêu cầu HS làm việc cặp đôi, khai thác Hình 18.2, 18.3, mục Em có biết, thông tin mục 1a SGK tr.82 và trả lời câu hỏi: Hãy cho biết nguyên nhân bùng nổ của phong trào Cần Vương cuối thế kỉ XIX.
- GV yêu cầu HS làm việc cặp đôi, khai thác Hình 18.4 – 18.6, thông tin mục 1b SGK tr.83, 84, trả lời câu hỏi, hoàn thành Phiếu học tập số 1:
+ Nêu nhận xét về phong trào Cần Vương chống Pháp cuối thế kỉ XIX.
+ Giới thiệu một số cuộc khởi nghĩa tiêu biểu trong phong trào Cần Vương.
c. Sản phẩm: Câu trả lời, Phiếu học tập số 1 của HS về một số cuộc khởi nghĩa tiêu biểu trong phong trào Cần Vương và chuẩn kiến thức của GV.
d. Tổ chức thực hiện:
…………………………………………..
…………………………………………..
…………………………………………..
Hoạt động 2. Khởi nghĩa nông dân Yên Thế (1884 – 1913)
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS trình bày được những diễn biến chính của khởi nghĩa nông dân Yên Thế.
b. Nội dung: GV yêu cầu HS làm việc cá nhân, khai thác Hình 18.7, 18.8, thông tin mục 2 SGK tr.84, 85 và hoàn thành trục thời gian: Hãy thể hiện những diễn biến chính của cuộc khởi nghĩa nông dân Yên Thế trên trục thời gian và trình bày trước lớp.
c. Sản phẩm: Trục thời gian thể hiện những diễn biến chính của cuộc khởi nghĩa nông dân Yên Thế trên trục thời gian và chuẩn kiến thức của GV.
d. Tổ chức thực hiện:
| HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS | DỰ KIẾN SẢN PHẨM | NLS | ||||||||
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập - GV nêu yêu cầu: Sưu tầm tư liệu từ sách, báo, internet, sử dụng Canva thiết kế một ‘Hồ sơ nhân vật’ (Profile Card) về nhân vật Hoàng Hoa Thám gồm: Ảnh nhân vật, Tên/niên hiệu/quê quán, Đóng góp với lịch sử dân tộc, Nhận định của người đương thời về nhân vật. - GV yêu cầu HS thảo luận nhóm và nêu nhiệm vụ: Các nhóm hãy cùng truy cập vào một trang Padlet hoặc sử dụng Canva mẫu Timeline, khai thác Hình 18.7, 18.8, thông tin mục 2 SGK tr.84, 85 và thể hiện những diễn biến chính của cuộc khởi nghĩa nông dân Yên Thế trên trục thời gian. - GV nêu yêu cầu: thông tin ngắn gọn, có hình ảnh, có tiêu đề hấp dẫn. - GV cung cấp thêm cho HS thông tin về tiểu sử, hoạt động của Hoàng Hoa Thám và khởi nghĩa Yên Thế (Đính kèm phía dưới Nhiệm vụ 2). - GV yêu cầu HS thảo luận theo các nhóm nhỏ (4 – 6 HS/nhóm), mở rộng kiến thức và yêu cầu HS trả lời câu hỏi: + Thành phần lãnh đạo của phong trào nông dân Yên Thế khác với các cuộc khởi nghĩa trong phong trào Cần Vương như thế nào? + Nhận xét về thời gian tồn tại của cuộc khởi nghĩa? + Tính chất tiêu biểu của cuộc khởi nghĩa Yên Thế là gì? + Sự thất bại của cuộc khởi nghĩa Yên Thế là do những nguyên nhân gì? Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập - HS khai thác hình ảnh, tư liệu, video, thông tin trong mục và trả lời câu hỏi. - Các nhóm thảo luận nội dung SGK. - Phân công thành viên: 1 bạn tìm ảnh trên Google, 1 bạn tóm tắt nội dung, 1 bạn thao tác trên phần mềm. - GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết). Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận - GV trình chiếu Dòng thời gian hoàn chỉnh lên màn hình lớn. - Đại diện các nhóm đứng tại chỗ thuyết trình về giai đoạn của mình dựa trên hình ảnh số vừa tạo. - GV mời đại diện 1 – 2 HS trả lời câu hỏi mở rộng: + Phong trào chống Pháp ở Yên Thế không phải do một số người hoặc một cá nhân, văn thân, sĩ phu phát động, tập hợp mà là một loạt các cuộc khởi nghĩa nhỏ lẻ do nhiều thủ lĩnh địa phương cầm đầu. Những người này xuất phát từ nông dân địa phương, ít chịu ảnh hưởng của tư tưởng phong kiến, không nhằm hưởng ứng khẩu hiệu Cần Vương, mong muốn xây dựng một cuộc sống bình quân, bình đẳng (sơ khai) về kinh tế - xã hội – một biểu hiện của tính tự phát về mặt tư tưởng của nông dân. + Đây là cuộc khởi nghĩa diễn ra lâu nhất trong phong trào vũ trang chống Pháp cuối thế kỉ XIX. + Cuộc khởi nghĩa Yên Thế mang tính dân tộc, yêu nước. Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập GV nhận xét, đánh giá, kết luận. | 2. Khởi nghĩa nông dân Yên Thế (1884 – 1913) Trục thời gian thể hiện những diễn biến chính của cuộc khởi nghĩa nông dân Yên Thế đính kèm phía dưới Hoạt động 2. | 3.1.TC2a: Chuyển hóa thông tin tiểu sử nhân vật thành sản phẩm đồ họa trực quan, sinh động. 3.1.TC2a: HS sử dụng công cụ thiết kế đồ họa (Canva) hoặc công cụ cộng tác (Padlet) để chuyển hóa dữ liệu văn bản khô khan thành biểu đồ thời gian trực quan, sinh động. 1.1.TC2a: HS tìm kiếm chính xác các hình ảnh tư liệu lịch sử phù hợp với từng giai đoạn để minh họa cho nội dung. | ||||||||
Tư liệu: Về khởi nghĩa Yên Thế - “Phương thức tác chiến của nghĩa quân là đánh du kích, lấy ít đánh nhiều. Nghĩa quân thường đánh những trận nhỏ, dựa vào địa hình hiểm trở và công sự dã chiến để đánh gần, đánh nhanh rồi rút nhanh. Tên sĩ quan thực dân Ga-li-ê-ni trong cuốn Ba binh đoàn ở Bắc Kì đã nhận xét: “Nghĩa quân Yên Thế tất cả đều can đảm, thiện chiến, tuyệt đối phục tùng người chỉ huy, xuất sắc trong cách đánh phục kích và đánh trong rừng, hiểu biết một cách kì lạ mọi thuận lợi của địa hình để vận dụng trong chiến đấu. Nhờ chiến thuật đánh du kích mà nghĩa quân Yên Thế đã có thể duy trì được cuộc chiến đấu trong gần 30 năm ròng rã”. (Đinh Xuân Lâm (Chủ biên), Đại cương lịch sử Việt Nam, Tập II, Sđd, tr. 87) - “Người anh hùng dân tộc ấy cùng một số ít nghĩa quân của ông đã chiếm lĩnh cả một tỉnh nhỏ và đương đầu với thực dân Pháp trong nhiều năm”. (Hồ Chí Minh: Toàn tập, Tập I, Sđd, tr. 412) HÌNH ẢNH VỀ HOÀNG HOA THÁM VÀ CUỘC KHỞI NGHĨA NÔNG DÂN YÊN THẾ
| ||||||||||
3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS củng cố kiến thức đã học về Phong trào chống Pháp trong những năm 1885 – 1896.
b. Nội dung:
- GV cho HS làm Phiếu bài tập trắc nghiệm về Phong trào chống Pháp trong những năm 1885 – 1896.
- GV cho HS trả lời câu hỏi bài tập phần Luyện tập SGK tr.85.
c. Sản phẩm: Đáp án của HS và chuẩn kiến thức của GV.
d. Tổ chức thực hiện:
…………………………………………..
…………………………………………..
…………………………………………..
4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS liên hệ, vận dụng kiến thức đã học Phong trào chống Pháp trong những năm 1885 – 1896.
b. Nội dung: GV hướng dẫn HS thực hiện câu hỏi bài tập phần Vận dụng SGK tr.85.
c. Sản phẩm: Đáp án của HS và chuẩn kiến thức của GV.
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV yêu cầu HS làm việc cá nhân và trả lời câu hỏi: Từ sự thất bại của phong trào Cần Vương và khởi nghĩa Yên Thế, có thể rút ra bài học gì cho công cuộc đấu tranh giành độc lập sau đó, cũng như công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay?
- GV nêu yêu cầu mở rộng: Hãy đúc kết bài học đó thành một Thông điệp ngắn (Slogan) và thiết kế một Poster cổ động đơn giản trên Canva (hoặc vẽ tay rồi chụp ảnh). Chủ đề: 'Đoàn kết là sức mạnh' hoặc 'Bài học giữ nước'.
Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS vận dụng kiến thức đã học và tìm hiểu thêm thông tin trên sách, báo, internet để trả lời câu hỏi.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận
- GV mời đại diện 1 – 2 HS HS nêu bài học cho công cuộc đấu tranh giành độc lập sau đó, cũng như công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay từ sự thất bại của phong trào Cần Vương và khởi nghĩa Yên Thế.
- HS nộp sản phẩm lên Padlet vào cuối tuần.
- GV chọn các thông điệp ý nghĩa để tuyên dương.
- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có).
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV nhận xét, đánh giá và kết luận:
Bài học cho công cuộc đấu tranh giành độc lập sau đó, cũng như công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay từ sự thất bại của phong trào Cần Vương và khởi nghĩa Yên Thế:
+ Bài học về xác định đường lối đấu tranh đúng đắn, sáng tạo.
+ Bài học về xây dựng và đoàn kết lực lượng.
+….
- GV kết thúc tiết học.
[3.1.TC2a: HS sáng tạo nội dung số để truyền tải thông điệp lịch sử và ý thức công dân.]
* HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Ôn tập kiến thức đã học: Một số cuộc khởi nghĩa tiêu biểu trong phong trào Cần Vương và cuộc khởi nghĩa Yên Thế.
- Làm bài tập Bài 18 – SBT Lịch sử và Địa lí 8, phần Lịch sử.
- Đọc và tìm hiểu trước nội dung Bài 19 – Phong trào yêu nước chống Pháp ở Việt Nam từ đầu thế kỉ XX đến năm 1917.
=> Giáo án Lịch sử 8 kết nối Bài 18: Phong trào chống Pháp trong những năm 1885 – 1896