Giáo án NLS Tin học 6 kết nối Bài 16: Các cấu trúc điều khiển

Ngày soạn: .../.../...

Ngày dạy: .../.../....

BÀI 16: CÁC CẤU TRÚC ĐIỀU KHIỂN (2 TIẾT)

I. MỤC TIÊU

1. Kiến thức

- Biết ba cấu trúc điều khiển thuật toán: tuần tự, rẽ nhánh và lặp

- Mô tả được thuật toán đơn giản có các cấu trúc tuần tự, rẽ nhánh và lặp dưới dạng liệt kê hoặc sơ đồ khối.

2. Năng lực

* Năng lực chung: Năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tư duy, năng lực hợp tác, năng lực sử dụng ngôn ngữ, năng lực phân tích, năng lực tổng hợp thông tin.

* Năng lực tin học: Bước đầu hình thành và phát triển tư duy cấu trúc, tư duy phân tích và điều khiển hệ thống.

* Năng lực số:

- 3.4.TC1a:

• Phân biệt được khi nào cần dùng rẽ nhánh (ra quyết định) và khi nào cần dùng lặp (làm lại nhiều lần).
• Vẽ được sơ đồ khối thể hiện đúng logic điều khiển của bài toán.

- 5.2.TC1a: Xác định nhu cầu và giải pháp công nghệ.

- 6.1.TC1a:

• Hiểu được cơ chế "Ra quyết định" (Decision Making) của máy tính/AI dựa trên các điều kiện Đúng/Sai (True/False).
• Liên hệ cấu trúc điều khiển với hoạt động của các thiết bị thông minh (Smart Devices) và Robot.

- 1.2.TC1a: Chuyển đổi các tình huống thực tế (ví dụ: luật chơi, quy tắc ứng xử) thành mô hình sơ đồ khối trừu tượng.

3. Phẩm chất 

Rèn luyện ý chí vượt khó, tinh thần trách nhiệm vì mục tiêu chung.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1. Đối với giáo viên 

- SGK, SGV, SBT Tin học 6.

- Phòng thực hành máy tính có kết nối Internet, máy chiếu.

- Video AI tạo bằng công cụ AI được dùng để khởi động bài học.

2. Đối với học sinh

- SGK, SBT Tin học 6.

- Vở ghi.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a. Mục tiêu: HS thực hiện hoạt động trò chơi để trải nghiệm các cấu trúc điều khiển một cách trực quan sinh động. Từ trải nghiệm thực tiễn này, HS sẽ dễ dàng tiếp cận kiến thức trừu tượng về các cấu trúc điều khiển.

b. Nội dung: GV tổ chức cho HS chơi trò chơi theo hướng dẫn trong sgk.

c. Sản phẩm học tập: Thái độ tham gia trò chơi và mức độ hiểu biết của HS

d. Tổ chức thực hiện: 

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu xem video AI được thiết kế để phục vụ bài dạy và trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó.

- GV hướng dẫn cho HS chơi trò chơi: Đúng hay Sai?

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS xem video và suy nghĩ câu trả lời.

- HS xung phong chơi trò chơi nhiệt tình, vui vẻ.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- HS đánh giá kết quả của mỗi lượt chơi. 

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá và kết luận.

[6.1.TC1a: HS sử dụng công cụ AI hoặc sản phẩm số do GV cung cấp để tiếp nhận thông tin, trả lời câu hỏi đơn giản.

2.1.TC1a: HS thực hiện các tương tác cơ bản với học liệu số (xem video, trả lời câu hỏi trên môi trường số).

1.1.TC1a: HS tiếp cận, khai thác được thông tin từ nguồn học liệu số dưới sự hướng dẫn của GV.]

- Sau khi chơi trò chơi xong, GV nhận xét, đánh giá và dẫn dắt HS vào bài học mới – Bài 16: Các cấu trúc điều khiển.

B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Tìm hiểu cấu trúc tuần tự, cấu trúc rẽ nhánh.

a. Mục tiêu: HS tiếp cận được khái niệm cấu trúc tuần tự và cấu trúc rẽ nhánh.

b. Nội dung: GV giới thiệu mục đích, yêu cầu và tiến trình của hoạt động thảo luận, chia nhóm HS thảo luận.

c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS.

d. Tổ chức thực hiện:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS	DỰ KIẾN SẢN PHẨM	NLS
Nhiệm vụ 1: Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập + GV chia nhóm, yêu cầu HS thảo luận nhóm để trả lời hai câu hỏi ở HĐ1 vào bảng nhóm.  Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập + HS tổ chức nhóm, tiếp nhận nhiệm vụ và thảo luận. + GV quan sát HS thực hiện, hỗ trợ khi HS cần. Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận + Đại diện nhóm báo cáo kết quả thực hiện Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập + GV đánh giá, nhận xét hoạt động nhóm của các nhóm. Nhiệm vụ 2: Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập + GV yêu cầu HS: Sử dụng Chatbot AI tìm hiểu cấu trúc tuần tự và cấu trúc rẽ nhánh trong lập trình. + GV tiếp tục giao nhiệm vụ cho HS: Vẽ sơ đồ khối mô tả cấu trúc tuần tự và rẽ nhánh. + GV chốt kiến thức cần ghi nhớ trong hộp kiến thức, yêu cầu HS thực hiện thảo luận, hoàn thành phiếu bài tập. Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập + HS mở Chatbot AI và nhập lệnh: “Cấu trúc tuần tự và cấu trúc lặp trong lập trình?” + HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ. + GV quan sát HS thực hiện, hỗ trợ khi HS cần. Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận + HS đọc kết quả từ AI, đối chiếu với SGK và rút ra kết luận. + GV gọi đại diện các nhóm trình bày kết quả của phiếu học tập. Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập + GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức, tuyên dương các nhóm hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.	1. Cấu trúc tuần tự, cấu trúc rẽ nhánh Nhiệm vụ 1: 1. Điều kiện để cặp chơi được cộng 1 điểm là trả lời đúng câu hỏi. 2. Với mỗi câu hỏi, việc đánh giá điểm gồm 2 bước: - Kiểm tra điều kiện nhóm trả lời câu hỏi đúng hay sai - Nếu câu trả lời là đúng thì cộng cho nhóm 1 điểm. Nhiệm vụ 2: PBT Sơ đồ khối minh họa công việc soạn sách vở theo thời khóa biểu: 1. Xem thời khóa biểu để biết các môn học 2. Lấy sách vở của các môn học 3. Cho sách vở vào cặp Sơ đồ khối minh họa công việc soạn sách vở theo thời khóa biểu: Câu “Nếu trời mưa thì em không đá bóng” chứa cấu trúc rẽ nhánh dạng thiếu.	- 1.2.TC1.a: Biểu diễn thông tin. - 3.4.TC1a: Tư duy thuật toán – Logic điều khiển. - 5.2.TC1a: Xác định nhu cầu và giải pháp công nghệ - 6.2.TC1a: Sử dụng AI trong học tập.

Hoạt động 2: Cấu trúc lặp

a. Mục tiêu: HS tiếp cận được khái niệm cấu trúc lặp.

b. Nội dung: GV giới thiệu mục đích, yêu cầu và tiến trình của hoạt động thảo luận, chia nhóm HS thảo luận.

c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS.

d. Tổ chức thực hiện:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..
 

C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS củng cố kiến thức đã học.

b. Nội dung: GV nêu nhiệm vụ; HS vận dụng kiến thức đã học để thực hiện.

c. Sản phẩm học tập: Sản phẩm hoàn thiện của HS.

d. Tổ chức thực hiện:

Nhiệm vụ 1:Trò chơi trắc nghiệm

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV tổ chức trò chơi trắc nghiệm nhanh trên Quizizz hoặc Kahoot để củng cố toàn bài.

- GV cung cấp mã QR hoặc đường Links cho HS làm Phiếu bài tập, trả lời nhanh một số câu hỏi trắc nghiệm tổng kết bài học.

Câu 1. Cấu trúc tuần tự trong thuật toán có đặc điểm nào sau đây?

A. Các lệnh được thực hiện lần lượt từ trên xuống dưới, không rẽ nhánh.

B. Các lệnh được lặp lại cho đến khi điều kiện sai.

C. Thực hiện lệnh này hoặc lệnh khác tùy điều kiện.

D. Chỉ dùng khi có điều kiện đúng – sai.

Câu 2. Trong sơ đồ khối, hình thoi thường dùng để biểu diễn nội dung nào?
A. Bước xử lí.
B. Kiểm tra điều kiện.
C. Bắt đầu hoặc kết thúc.
D. Dữ liệu vào hoặc ra.

Câu 3. Cấu trúc nào phù hợp để mô tả hoạt động “Nếu trả lời đúng thì được cộng điểm, nếu sai thì không cộng điểm”?

A. Cấu trúc tuần tự.

B. Cấu trúc lặp.

C. Cấu trúc rẽ nhánh.

D. Cấu trúc song song.

Câu 4. Trong cấu trúc lặp, bước nào bắt buộc phải có để quyết định việc tiếp tục hay dừng lặp?

A. Bước nhập dữ liệu.

B. Bước xuất kết quả.

C. Bước xử lí.

D. Bước kiểm tra điều kiện.

Câu 5. Sơ đồ khối nào sau đây mô tả đúng cấu trúc rẽ nhánh dạng đủ?
A. Chỉ có một nhánh khi điều kiện đúng.
B. Có một điều kiện và một lệnh được lặp lại nhiều lần.
C. Có điều kiện, nhánh đúng thực hiện lệnh 1, nhánh sai thực hiện lệnh 2.
D. Các lệnh được thực hiện lần lượt từ đầu đến cuối.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS vận dụng kiến thức đã học và trả lời câu hỏi. 

- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết. 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời đại diện HS trả lời:

Câu 1. Đáp án A.

Câu 2. Đáp án B.

Câu 3. Đáp án D.

Câu 4. Đáp án D.

Câu 5. Đáp án C.

- GV mời đại diện HS khác nhận xét, bổ sung. 

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức.

[2.1.TC1a: HS thực hiện các tương tác được xác định rõ ràng với công nghệ số (làm bài tập online) trong lớp học.]

Nhiệm vụ 2: Trả lời câu hỏi phần Luyện tập – SGK tr.74

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

Câu 1. Em hãy trình bày các câu sau đây dưới dạng sơ đồ khối cấu trúc rẽ nhánh.

a) Nếu có kẻ trên mạng đe doạ thì em cần nói cho cha mẹ biết.

b) Nếu nhận được thư điện tử có đính kèm tệp từ địa chỉ không quen biết thì em không nên mở tệp đính kèm.

c) Nếu có tin nhắn từ người không quen biết yêu cầu gửi thông tin cá nhân thì em không nên gửi.

Câu 2. Trong các câu sau đây, câu nào có thể biểu diễn bằng sơ đồ khối có cấu trúc lặp? Hãy mô tả câu đó bằng sơ đồ khối.

a) Nếu sáng mai trời mưa, em sẽ mang theo áo mưa.

b) Nếu vẫn chưa làm hết bài tập, em phải làm bài tập đến khi nào hết.

c) Nếu được nghỉ ba ngày vào dịp Tết Dương lịch thì gia đình em sẽ đi du lịch, còn không sẽ có kế hoạch khác.

Câu 3. Em hãy quan sát hai sơ đồ khối trong Hình 6.11a, Hình 6.11b và cho biết mỗi sơ đồ khối mô tả cấu trúc nào?

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS vận dụng kiến thức đã học và hoàn thành bài tập. 

- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết. 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời một số HS trình bày kết quả:

Câu 1. 

Câu 2. Câu b là cấu trúc lặp. Các câu a, c là cấu trúc rẽ nhánh.

Sơ đồ khối câu b:

Câu 3. 

• Hình 6.11a là cấu trúc lặp, việc lặp lại là ném bóng vào đích. Điều kiện dừng là bóng trúng đích. Diễn đạt cấu trúc này thành câu thông thường như sau: "Ném bóng cho đến khi trúng đích thì dừng lại."
• Hình 6.11b là cấu trúc rẽ nhánh, kiểm tra bóng đã trúng đích chưa, nếu chưa trúng thì ném bóng vào đích. Hành động ném bóng ở trường hợp này chỉ xảy ra một lần.

- GV mời đại diện HS khác nhận xét, bổ sung. 

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức.

[1.2.TC1a: Biểu diễn thông tin.

3.4.TC1a: Mô tả được thuật toán bằng sơ đồ khối.]

D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

a. Mục tiêu: Vận dụng kiến thức đã học để giải bài tập, củng cố kiến thức.

b. Nội dung: GV giao nhiệm vụ, HS hỏi những vấn đề còn thắc mắc và thực hiện.

c. Sản phẩm học tập: Kết quả thực hiện của HS.

d. Tổ chức thực hiện:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..