Giáo án điện tử ngữ văn 10 chân trời tiết: Văn bản 1 - Thần trụ trời

CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI BÀI HỌC HÔM NAY!

KHỞI ĐỘNG

Em biết những truyện thần thoại nào? Hãy chia sẻ cho cả lớp cùng nghe về những truyện thần thoại ấy.

Bài 1. TẠO LẬP THẾ GIỚI (THẦN THOẠI)

VĂN BẢN 1: THẦN TRỤ TRỜI

(Thần thoại Việt Nam)

NỘI DUNG BÀI HỌC

1. TÌM HIỂU CHUNG
   1. Thần thoại Việt Nam
   2. Văn bản Thần Trụ Trời và nhóm truyện lí giải về sự hình thành thế giới buổi ban đầu
   3. Đọc, kể, tóm tắt
   4. TÌM HIỂU CHI TIẾT
   5. Không gian, thời gian trong thần thoại
   6. Nhân vật thần thoại

III. TỔNG KẾT

1. TÌM HIỂU CHUNG
2. Thần thoại Việt Nam

Nêu những hiểu biết của em về truyện thần thoại Việt Nam.

Thần thoại Việt Nam do được ghi chép muộn nên đã bị mất mát khá nhiều. Những truyện thần thoại Việt Nam tiêu biểu gồm: Thần Trụ Trời, Thần Mưa, Thần Biển, Nữ thần Mặt Trời và Mặt Trăng, Sự tích lúa thần,...

2. Văn bản Thần Trụ Trời và nhóm truyện lí giải về sự hình thành thế giới buổi ban đầu

HS thảo luận theo cặp, dựa vào những kiến thức trong SGK, nêu thông tin chung về văn bản Thần Trụ Trời.

Thần Trụ Trời là truyện thần thoại Việt Nam, thuộc nhóm thần thoại về nguồn gốc vũ trụ và các hiện tượng tự nhiên.

Văn bản Thần Trụ Trời trong SGK được trích theo Nguyễn Đổng Chi, Lược khảo về thần thoại Việt Nam.

Các dân tộc anh em khác trên đất nước Việt Nam cũng có nhiều truyện thú vị lí giải về sự hình thành thế giới buổi ban đầu như vậy. Nếu người Kinh có Then Luông thì người Mông có Dự Nhung, người Dao có Thần Bàn Cổ, người Ê-đê có Ai Điê, người Chăm có Tầm Thênh,...

Trong nhận thức của con người thời cổ, thế giới bao la được hình thành, được sắp đặt trật tự là nhờ vào công lao to lớn của các vị thần.

3. Đọc, kể, tóm tắt

Em hãy đọc văn bản, thảo luận cặp đôi và tóm tắt quá trình tạo lập nên trời và đất của nhân vật thần Trụ Trời.

1. TÌM HIỂU CHI TIẾT
2. Không gian, thời gian trong thần thoại

1. Chỉ ra các chi tiết về không gian, thời gian của câu chuyện.
2. Những dấu hiệu nào giúp bạn nhận ra Thần Trụ Trời là một truyện thần thoại?
3. Không gian: vũ trụ đang trong quá trình tạo lập: Trời đất chỉ là một vùng hỗn độn, tối tăm, lạnh lẽo.
4. Thời gian: cổ sơ, không xác định và mang tính vĩnh hằng: Thuở ấy, chưa có thế gian, cũng như có muôn vật và loài người.

Em có nhận xét gì về không gian và thời gian trong thần thoại? Rõ ràng, đây là tưởng tượng của người xưa và không đúng khoa học. Vậy giá trị không gian, thời gian ở đây là gì?

Các hình ảnh đất phẳng như cái mâm vuông, trời trùm lên như cái bát úp, chỗ trời đất giáp nhau gọi là chân trời,... khá quen thuộc trong các thần thoại giải thích về nguồn gốc thế giới.

Dù cách miêu tả không gian trời đất như thế trong thần thoại không còn phù hợp với nhận thức thế giới của độc giả ngày nay nhưng nó vẫn có sức hấp dẫn riêng, vì nó cho chúng ta hiểu người xưa, trong thế giới hoang sơ thuở ban đầu, đã hình dung về vũ trụ, thế giới như thế nào.

2. Nhân vật thần thoại

Thảo luận theo cặp và trả lời câu hỏi:

• Nhân vật thần thoại trong văn bản này là ai?
• Nhân vật đó được miêu tả như thế nào?
• Nhân vật thần thoại là một vị thần có hình dáng khổng lồ, sức mạnh phi thường để thực hiện công việc sáng tạo thế giới.
• Thần Trụ Trời được phác họa bằng những nét đơn giản:
• Chân thần dài không thể tả xiết nên bước một bước là có thể từ vùng này đến vùng nọ, hay từ đỉnh núi này sang đỉnh núi khác.
• Thần đứng dậy, ngẩng đầu là có thể đội trời lên.
• Phác họa những nét riêng của một vị thần Trụ Trời, có thể đội trời, đắp cột chống trời nên cũng khó lẫn với nhân vật khác.