Giáo án điện tử toán 10 kết nối bài 15: Hàm số

BÀI 15: HÀM SỐ

1. KHỞI ĐỘNG

Quan sát hóa đơn tiền điện ở hình bên. Hãy cho biết tổng lượng điện tiêu thụ trong tháng và số tiền phải trả (chưa tính thuế giá trị gia tăng).

Hình ảnh.

Có cách nào mô tả sự phụ thuộc của số tiền phải trả vào tổng lượng điện tiệu thụ hay không?

1. NỘI DUNG BÀI HỌC
2. Khái niệm hàm số
3. Đồ thị hàm số
4. Sự đồng biến, nghịch biến của hàm số

III. PHẦN TRIỂN KHAI KIẾN THỨC

1. Khái niệm hàm số

Thảo luận nhóm: đọc nội dung HĐ1 và trả lời câu hỏi.

HĐ1: Bảng 6.1 cho biết nồng độ bụi PM 2.5 trong không khí theo thời gian trong ngày 25-3-2021 là một trạm quan trắc ở Thủ đô Hà Nội:

Hình ảnh.

2. a) Hãy cho biết nồng độ bụi PM 2.5 tại mỗi thời điểm 8 giờ, 12 giờ, 16 giờ.
3. b) Trong Bảng 6.1, mỗi thời điểm tương ứng với bao nhiêu giá trị của nồng độ bụi PM 2.5?

G:

a)

• Thời điểm 8 giờ: 57,9.
• Thời điểm 12 giờ: 69,07.
• Thời điểm 16 giờ: 81,78.

2. b) Mỗi thời điểm tương ứng với một giá trị của nồng độ bụi PM 2.5.

Thảo luận nhóm: đọc nội dung HĐ2 và trả lời câu hỏi.

HĐ2: Quan sát Hình 6.1

1. a) Thời gian theo dõi mực nước biển ở Trường Sa được thể hiện trong hình từ năm nào đến năm nào?
2. b) Trong khoảng thời gian đó, năm nào mực nước biển trung bình tại Trường Sa cao nhất, thấp nhất?

Hình ảnh.

G:

2019. a) Từ năm 2013 đến năm 2019.
2020. b) Năm mực nước cao nhất: 2013 và 2018 (242mm).

Năm mực nước thấp nhất: 2015 (237mm).

Thảo luận nhóm: đọc nội dung HĐ3 và trả lời câu hỏi.

HĐ3: Tính tiền điện.

6. a) Dựa vào Bảng 6.2 về giá bán lẻ điện sinh hoạt, hãy tính số tiền phải trả ứng với mỗi lượng điện tiêu thụ ở Bảng 6.3:

Hình ảnh.

1. b) Gọi x là lượng điện tiêu thụ (đơn vị kWh) và y là số tiền phải trả tương ứng (đơn vị nghìn đồng). Hãy viết công thức mô tả sự phụ thuộc của y và x khi .

G

1. a) Lượng điện tiêu thụ:

1678. b) y = 1678.x (với ).

Kết luận:

Nếu với mỗi giá trị của  thuộc tập hợp số  có một và chỉ một giá trị tương ứng của  thuộc tập số thực  thì ta có một hàm số.

Ta gọi  là biến số và  là hàm số của .

Tập hợp D gọi là tập xác định của hàm số.

Tập tất cả các giá trị  nhận được, gọi là tập giá tri của hàm số.

Em hãy đọc nội dung Ví dụ 1

Ví dụ 1 (SGK -tr6)

Trong HĐ1, nếu gọi  là thời điểm,  là nồng độ bụi  thì  là biến số và  là hàm số của . Đó là hàm số được cho bằng bảng.
Tập xác định của hàm số là .
Tập giá trị của hàm số là .

Em hãy đọc nội dung Ví dụ 2 và trả lời câu hỏi.

Ví dụ 2 (SGK -tr6)

Viết hàm số mô tả sự phụ thuộc của quãng đường đi được vào thời gian của một vật chuyển động thẳng đều với vận tốc . Tìm tập xác định của hàm số đó. Tính quãng đường vật đi được sau .
Giải
Một vật chuyển động thẳng đều với vận tốc  thì quãng đường đi được  (mét) phụ thuộc vào thời gian  (giây) theo công thức , trong đó  là biến số,  là hàm số của .
Tập xác định của hàm số là .
Quãng đường vật đi được sau 5 s là: .
Quãng đường vật đi được sau 10 s là: .

Em hãy đọc nội dung Ví dụ 2 và trả lời câu hỏi.

Ví dụ 3 (SGK -tr6)

Tìm tập xác định của các hàm số sau:

1. a)
2. b)

Giải:
a) Biểu thức  có nghĩa khi , tức là khi .
Vậy tập xác định của hàm số đã cho là .
b) Biểu thức  có nghĩa khi , tức là khi .
Vậy tập xác định của hàm số đã cho là .

Em hãy đọc nội dung Luyện tập 1 và trả lời câu hỏi.

Luyện tập 1:

1. a) Hãy cho biết Bảng có cho ta một hàm số hay không. Nếu có, tìm tập xác định và tập giá trị của hàm số đó.

Hình ảnh

2018. b) Trở lại HDD2, ta có hàm số cho bằng biểu đồ. Hãy cho biết giá trị của hàm số tại x = 2018.
2019. c) Cho hàm số . Tính và tìm tập xác định, tập giá trị cả hàm số này.

Giải:

1. a)

Bảng 6.4 có cho ta một hàm số vì mỗi giá trị của x cho ta tương ứng một và chỉ một giá trị của y.

Tập xác định:

Tập giá trị:

1. b) Giá trị hàm số tại là .
2. c)

Tập xác định:

Do  nên .

Tập giá trị: .

Nhận xét:

Một hàm số có thể được cho bằng bảng, bằng biểu đồ, bằng công thức hoặc mô tả bằng lời.

2. Đồ thị hàm số

Thảo luận nhóm: đọc nội dung HĐ4 và trả lời câu hỏi.

HĐ4: Quan sát Hình  và cho biết những điểm nào sau đây nằm trên đồ thị của hàm số .

(0; 0), (2; 2), (-2; 2), (1; 2), (-1; 2).

Nêu nhận xét về mối quan hệ giữa hoành độ và tung độ của những điểm nằm trên đồ thị.

Hình ảnh

G.